I CZ 105/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 105/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z powództwa M. W., C. W., G. K. i M. W.

przeciwko Towarzystwu Ubezpieczeń (...) S.A. w W.

o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2010 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r.,

sygn. akt VI ACa (…),

1)

oddala

zażalenie

na

postanowienie

o

odrzuceniu

zażalenia

na

postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt VI ACa

(…) w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej,

2)

odrzuca zażalenie w pozostałej części.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w sprawie z powództwa M. W., C. W., G. K., M. W. przeciwko

Towarzystwu Ubezpieczeń (...) S.A. w W. o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę,

postanowieniem z 18 lutego 2010 r. odrzucił wniosek powodów o przywrócenie terminu

do złożenia wniosku o zwolnienie powodów od kosztów całego postępowania

kasacyjnego, a nadto postanowieniem z tej samej daty odrzucił skargę kasacyjną

powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego z 27 czerwca 2008 r. wskazując w

uzasadnieniu, że została wniesiona po terminie.

Powodowie zaskarżyli oba wyżej wymienione postanowienia. Sąd Apelacyjny

wezwał pełnomocnika powodów do usunięcia braków formalnych zażalenia na

postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej przez wskazanie wartości

przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego z powodów wyjaśniając przy tym, że

chodzi o przypisanie tych wartości do każdej z osób występujących po stronie

powodowej. W wykonaniu wezwania do usunięcia braków pełnomocnik powodów wniósł

pismo procesowe, w którym podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi: 324.100

zł; 284.500 zł; 384.700 zł; 393.500 zł.

Sąd Apelacyjny postanowieniem z 30 kwietnia 2010 r. odrzucił oba zażalenia. W

uzasadnieniu wyjaśnił, że zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia

wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest

dopuszczalne bowiem nie podlega zaskarżeniu jako postanowienie, które nie kończy

postępowania w sprawie. Odnosząc się z kolei do zażalenia na postanowienie w

przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej wskazał, że było ono dotknięte brakami

formalnymi, których pełnomocnik powodów mimo wezwania nie usunął. Wyjaśnił, że

pełnomocnik powodów pomimo zobowiązania do wskazania wartości przedmiotu

zaskarżenia w odniesieniu do każdego z powodów w piśmie procesowym z 19 kwietnia

2010 r. wymienił tylko te wartości, natomiast nie podał, którego powoda (spośród

czterech) dotyczą poszczególne wartości. Sąd wskazał, że ponieważ wartości te są

różne nie można ustalić jaka jest wartość przedmiotu zaskarżenia w przypadku każdego

powoda, zaś Sąd nie jest władny decydować i dokonywać za stronę wyboru i

przyporządkowywać poszczególne kwoty osobom skarżącym rozstrzygnięcie. Sąd

Apelacyjny wskazał nadto, że w dotychczasowym postępowaniu pełnomocnik powoda

omawianej kwestii nie uszczegółowił, a jedynie tylko wyliczał sporne kwoty, nie ma więc

dostatecznego oparcia w materiale sprawy, aby określone cztery wartości przedmiotu

zaskarżenia konkretnie przyjąć.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienia sądu drugiej

instancji należące do jednej z trzech kategorii wymienionych w art. 394 1 § 1 i 2 k.p.c.: 1)

odrzucające skargę kasacyjną lub skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia; 2) co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem

rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji; 3) kończące postępowanie w sprawie, wydane

w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna z wyjątkiem postanowień, o

których mowa w art. 3981, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania

zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Zaskarżone postanowienie Sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia

zażalenia na postanowienie tegoż Sądu w przedmiocie odrzucenia wniosku o

przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie należy do żadnej z wyżej

wymienionych kategorii, w szczególności nie jest postanowieniem, które kończy

postępowania w sprawie, zatem w świetle art. 394 1 k.p.c. nie przysługuje na nie

zażalenie do Sądu Najwyższego. Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 k.p.c. w

zw. z art. 3941 § 3, 39821 k.p.c. odrzucił zażalenie w tej części.

Zgodnie z art. 1261 § 1 k.p.c. w każdym piśmie procesowym należy podać

wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości

zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka

odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna. Wymóg

wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia niewątpliwie dotyczy również zażalenia

wnoszonego do Sądu Najwyższego (art. 1261 § 1 k.p.c. w zw. z art. 394 § 3 i 3941 § 3

k.p.c.). W wypadku zażalenia określenie wartości przedmiotu zaskarżenia może

spełniać kilka funkcji. Przede wszystkim, od wartości tej uzależniona jest wysokość

opłaty sądowej od zażalenia. Określenie wartości przedmiotu zaskarżenia ma też

znaczenie dla ustalenia wysokości przysługującego pełnomocnikowi wynagrodzenia

zgodnie z § 6, § 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348). Na problem ten Sąd Najwyższy zwrócił uwagę w

kilku orzeczeniach (zob. np. postanowienie SN z 5 marca 2010 r., IV CZ 5/10, nie publ;

uchwała SN z 27 marca 2008 r., III CZP 7/08, OSNC 2009, nr 4, poz. 55).

W wypadku, gdy w sprawie po stronie powodowej występuje kilka podmiotów zaś

przedmiotem sprawy są roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju i oparte na

jednakowej podstawie faktycznej i prawnej wówczas wartość przedmiotu sporu, w

konsekwencji również zaskarżenia obliczana jest oddzielnie dla każdego z tych

podmiotów, stosownie do przysługujących im roszczeń, chociażby ze względu na

potrzebę ustalenia wysokości opłaty, która każdy ze współuczestników powinien uiścić

(art. 4 ust. 1 u.k.s.c.). Jak trafnie wyjaśnił to Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26

maja 1998 r., III CZ 69/98, (Wokanda 1998 nr 9, poz. 7) przy współuczestnictwie

formalnym (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.) jest tyle wartości przedmiotów sporu (zaskarżenia) ilu

jest współuczestników wnoszących jedno pismo procesowe.

W niniejszej sprawie niewątpliwie występuje współuczestnictwo formalne po

stronie powodowej, zaś powodowie reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika

wnosząc zażalenie nie wskazali wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób powyżej

opisany. Pierwotnie zażalenie w ogóle nie zawierało tego elementu formalnego, zaś

pełnomocnik powodów wezwany do jego uzupełnienia, w wyraźny, jednoznaczny

sposób przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego z

powodów, podał tylko cztery kwoty, nie wyjaśniając przy tym, których konkretnie

współuczestników kwoty te dotyczą. Trafnie Sąd Apelacyjny podniósł, w uzasadnieniu

zaskarżonego

orzeczenia,

że wskazanie

wartości

przedmiotu

zaskarżenia

jest

obowiązkiem strony i w tym zakresie sąd nie może decydować za stronę.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z

art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie w tym zakresie.