I CZ 104/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 104/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi J. M. o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego

z dnia 3 kwietnia 2008 r.,

w sprawie z wniosku D. M.

przy uczestnictwie J. M.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 29 grudnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił skargę uczestnika J.

M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem

tego Sądu z dnia 3 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uczestnik w

piśmie z dnia 27 lipca 2010 r. traktowanym przez niego jako skarga o wznowienie

postępowania, powołał się na swoje liczne pisma składane do akt sprawy po

prawomocnym zakończeniu postępowania i dowody w nich zawarte oraz dowody

postaci w oświadczeń - z dnia 20 lipca 2010 r. K. C. dotyczącego spłaty w dniu 24

grudnia 2000 r. pożyczki udzielonej mu w dniu 15 maja 1997 r., A. O. z dnia 24

lipca 2010 r. dotyczącego spłaty do dnia 16 grudnia 2001 r., w formie wykonania

drzwi, pożyczki udzielonej mu w dniu 4 kwietnia 1995 r. i H. M. z dnia 8 maja 2007

r. odnoszącego się do darowizny zdziałanej przez jego matkę w okresie, kiedy

zamierzał kupić samochód marki Tico. Domagał się przeprowadzenia dowodu z

opinii

biegłego,

z

przesłuchania

wnioskodawczyni

oraz

z

przedłożonych

oświadczeń w celu prawidłowego rozliczenia samochodu oraz możliwości

wydzielenia w budynku położonym w M. przy ulicy U. dwóch lokali mieszkalnych.

Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga oparta na podstawie przewidzianej art. 403 § 2

k.p.c. nie wskazuje w ogóle na brak możliwości skorzystania w zakończonym

postępowaniu z okoliczności faktycznych, czy środków dowodowych, jak też na

dochowanie terminu określonego art. 407 § 1 k.p.c. Ponadto nie podaje, co

istotnego dla skuteczności wniesienia skargi i jej podstawy znajduje się w licznych

jego pismach, skoro brak w nich okoliczności, czy dowodów, których nie mógł

wcześniej powołać. Umowy pożyczek były przedmiotem analizy przez Sądy w

postępowaniu

rozpoznawczym.

Formalne

wskazanie

podstawy

bez

jej

merytorycznego uzasadnienia nie dawało podstawy do przyjęcia, że ona w

rzeczywistości występuje.

Skarżący w zażaleniu domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia

zarzucając, że dochował terminu wskazanego w art. 407 § 1 k.p.c., na co wskazuje

zestawienie daty wniesienia skargi z datami oświadczeń złożonych przez K. C. i A.

O. Oświadczenia te bez wątpienia stanowią środki dowodowe, które miałyby wpływ

na wynik sprawy, a ich uzyskanie było możliwe dopiero po zakończeniu

postępowania w sprawie. Nie stanowią o podstawie same umowy pożyczek, ale

właśnie oświadczenia, które nie były analizowane przez Sąd wydający skarżone

postanowienie. Takie samo znaczenie mają pozostałe dokumenty, na które

powołuje się w skardze, czego bezzasadnie nie dostrzegł Sąd Okręgowy.

Zaznaczył ponadto, że na tym etapie postępowania nie jest dopuszczalne

rozważanie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście istnieje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

umożliwiającym

wzruszenie

prawomocnych

orzeczeń,

dlatego

podlega

szczególnym rygorom odnośnie formy i treści, które określone zostały w art. 409

k.p.c. i mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, na

podstawie art. 13 § 2 k.p.c. Wnoszący zatem skargę powinien spełnić łącznie

wszystkie objęte nim wymagania, do których należą: oznaczenie zaskarżonego

orzeczenia, dochowanie warunków przewidzianych dla pozwu,

wskazanie

podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, przytoczenie okoliczności stwierdzających

zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę

zaskarżonego orzeczenia. Niedochowanie warunków przewidzianych dla pozwu

(wniosku) powoduje zwrot pisma, a wniesienie skargi po upływie terminu

określonego w art. 407 k.p.c., niedopuszczalnej lub nieopartej na ustawowej

podstawie, jej odrzucenie. Wskazanie podstawy wznowienia, które wyczerpująco

wymienione zostały w art. 401, 4011, 403 k.p.c., powinno być dokonane poprzez

określenie

okoliczności

uzasadniających

złożenie

skargi

o

wznowienie

postępowania, co wraz z uzasadnieniem podstawy wznowienia jest niezbędne przy

badaniu dopuszczalności wznowienia. Dominujący jest w orzecznictwie pogląd,

podzielany w rozpoznawanej sprawie, który przyjmuje, że badanie przesłanki

oparcia skargi o wznowienie postępowania na ustawowej podstawie nie ogranicza

się do kontroli, czy wskazane w skardze okoliczności odpowiadają ustawowym

podstawom wznowienia, ale obejmuje również ustalenie, czy podstawa wznowienia

rzeczywiście istnieje (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia

1968 r, I CZ 122/67, OSNC 1968 nr 8-9, poz. 154; z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ

50/05, niepubl.; z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul. Sądu Najwyższego

z 2005 r. nr 9 poz. 14; z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007 nr 3-4, poz.

48; z dnia14 maja 2009 r., I CZ 20/09, niepubl.; z dnia 3 lutego 2011 r., II UZ 47/10,

niepubl.; z dnia 14 kwietnia 2011 r., II UZ 10/11, niepubl. z dnia 18 kwietnia 2011 r.,

III UZ 6/11, niepubl.). Możliwość wznowienia postępowania na podstawie

przewidzianej art. 403 § 2 k.p.c. jest uzależniona od łącznego zaistnienia

przesłanek wykrycia po uprawomocnieniu się orzeczenia nowych faktów, które

istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, możliwości ich

wpływu na wynik sprawy oraz niemożności skorzystania z nich przez strony

w poprzednim

postępowaniu.

Przedstawienie

środków

dowodowych

lub

okoliczności faktycznych, które nie było możliwe w zakończonym postępowaniu,

nie może odnosić się do okresu po jego zakończeniu. Podstawą wznowienia z art.

403 § 2 k.p.c. mogą być tylko okoliczności w poprzednim postępowaniu w ogóle

nieujawnione i wówczas nieujawnialne. Jeżeli w poprzednim postępowaniu istniała

obiektywna możliwość powołania się na okoliczności faktyczne i środki dowodowe,

a zaniechanie strony w tym przedmiocie było następstwem jej opieszałości,

zaniedbań, zapomnienia, czy błędnej oceny potrzeby powołania, to nie zachodzi

podstawa przewidziana wymienionym przepisem (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 601/09, niepubl.; postanowienia z dnia 15 maja

1968 r., I CO 1/68, OSNCP 1969 nr 2, poz. 36; z dnia 10 lutego 1999 r., II CKN

807/98, niepubl; z dnia 17 stycznia 2001 r. IV CKN 1515/00, Nielub.; z dnia

12 lutego 2004 r, V CZ 158/03, niepubl.; z dnia 4 marca 2005 r., III CZ 134/04,

niepubl.). Nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. tego

rodzaju dowód, z którego strona mogła skorzystać przy dołożeniu należytej

staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2009 r., II CZ

16/09, niepubl.). Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się

orzeczenia nie stanowi podstawy wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c.

Odnosi się to również do powoływanej przez skarżącego „nowej okoliczności

faktycznej”. Chodzi bowiem o to, że musiałyby powstać przed rozstrzygnięciem

sprawy - w trakcie postępowania i przed jego zakończeniem, a jedynie nie były

znane (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 132/11

niepubl.; z dnia 6 maja 2010 r., III PZ 3/10, niepubl.).

Odnosząc wypracowane w orzecznictwie zapatrywania związane z wykładnią art.

409, 410 § 1 i 403 § 2 k.p.c. na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że

Sąd Okręgowy dokonał badania przesłanki oparcia skargi na ustawowej podstawie

wznowienia zgodnego z przyjmowanym rozumieniem art. 410 § 1 k.p.c. Nie było

podstaw do uznania, że doszło do merytorycznej oceny podstawy wznowienia.

Nie stanowi jej stwierdzenie, że objęte oświadczeniami umowy pożyczek były

przedmiotem rozważań w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Nie mogło

odnieść zamierzonego skutku przedstawianie jako nowych dowodów oświadczeń

złożonych przez K. C. i A. O. po prawomocnym zakończeniu postępowania.

Odrębnym zagadnieniem, które nie może być rozpatrywane w ramach oceny

zażalenia, jest charakter tych oświadczeń jako środka dowodowego. Niezależnie

od tego, niewystarczające i nawet nieuprawdopodobnione było stwierdzenie w

zażaleniu,

że

złożenie

tych

oświadczeń

było

możliwe

po

zakończeniu

postępowania, skoro dotyczą okoliczności zaistniałych w latach 1995 do 2001 r.

Liczne pisma złożone przez skarżącego do akt zawierają żądania przeprowadzenia

postępowania dowodowego, kwestionują ocenę dowodów dokonaną w sprawie

prawomocnie zakończonej i prawidłowość wydanych orzeczeń. Wbrew stanowisku

żalącego, to jego obciążał obowiązek wskazania jakie dokumenty lub okoliczności

omawiane

w licznych

pismach

i

skardze

wypełniają

powołaną

podstawę

wznowienia. Podkreślenia wymaga kwalifikowany charakter skargi o wznowienie

postępowania

i związane

z

nim

szczególne

wymagania

dotyczące

jej

sformułowania i wykazania, że powoływana podstawa rzeczywiście zachodzi,

czego nie spełnia ogólnikowe odwoływanie się do tych pism. Termin do złożenia

skargi o wznowienie postępowania dotyczący podstawy objętej art. 403 § 2 k.p.c.

biegnie, stosownie do art. 407 § 2 k.p.c., od dnia w którym skarżący dowiedział się

o podstawie wznowienia. Stanowisko żalącego, że na dochowanie terminu

wskazuje porównanie dat sporządzenia oświadczeń z datą wniesienia skargi nie

jest trafne, bo należałoby łączyć go ewentualnie z możliwością uzyskania

oświadczeń. Skarżący nie sprostał wymaganiu uprawdopodobnienia, że skarga

złożona została w ustawowym terminie. Skarga podlegała zatem odrzuceniu

zarówno z uwagi na niedochowanie terminu, jak i dlatego, że nie została oparta na

ustawowej podstawie, stosownie do art. 410 § 1 k.p.c.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie w oparciu o art.

39814 w związku z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.