I CZ 103/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 103/11

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. J.

przeciwko Skarbowi Państwa – Centralnemu Zarządowi Służby Więziennej

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 28 października 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lipca 2011 r.,

uchyla

zaskarżone

pełnomocnika

powoda

postanowienie

o

w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

i

oddala

wniosek

zasądzenie

zwrotu

kosztów

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

powoda od postanowienia tego Sądu z dnia 23 listopada 2010 r. w zakresie

oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 12 kwietnia

2009 r., którym odrzucony został jego pozew o zapłatę kwoty 950 000 zł tytułem

zadośćuczynienia. Sąd ten uznał, że podlega odrzuceniu w oparciu o art. 3986 § 2

k.p.c. skarga kasacyjna wniesiona w dniu 15 kwietnia 2011 r., a zatem przed

doręczeniem ustanowionemu przez Sąd pełnomocnikowi odpisu skarżonego

orzeczenia z uzasadnieniem, co miało miejsce w dniu 10 maja 2011 r.

W zażaleniu powód zarzucił kwestionowanemu postanowieniu błędne

zastosowanie art. 3986 § 2 k.p.c., domagał się uchylenia tego orzeczenia. Powołał

się na to, że skarga kasacyjna nie została złożona po upływie terminu

przewidzianego do jej wniesienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Warunkiem dopuszczalności skargi kasacyjnej, stosownie do art. 3985 § 1

k.p.c., jest skuteczne doręczenie stronie orzeczenia sądu drugiej instancji wraz

z uzasadnieniem, co wymaga uprzedniego, zgodnego z art. 387 § 1 i 3 k.p.c.,

złożenia przez nią wniosku o doręczenie, chyba że doręczenie następuje z urzędu

Termin do złożenia skargi kasacyjnej uregulowany został w art. 398 5 § 1 k.p.c.,

w sposób przewidujący dwustopniowe postępowanie strony zamierzającej ją

wnieść. Zasadnicze znaczenie dla rozpoczęcia biegu tego terminu ma doręczenie

stronie orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem. Jeżeli żądanie takie

nie zostanie zgłoszone, termin z art. 3985 § 1 k.p.c. nie rozpocznie biegu,

a wywiedzenie mimo tego skargi kasacyjnej, spowoduje jej odrzucenie na

podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. Zagadnienie dwufazowości postępowania w razie

wnoszenia przez strony skargi kasacyjnej kształtuje się inaczej, jeżeli zaskarżenie

dotyczy zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu lub

umorzenia postępowania. Skutek złożenia przez stronę wniosku o ustanowienie

adwokata lub radcy prawnego, w terminie otwartym do wniesienia skargi

kasacyjnej, określa art. 124 § 3 k.p.c., który wprowadzony został art. 1 pkt 8 ustawy

z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) i obowiązuje od jej wejścia

w życie (art. 4 ust. 2) - od dnia 19 stycznia 2010 r. Następstwem uwzględnienia,

złożonego przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wniosku

ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jest zatem przerwanie biegu terminu

do złożenia skargi kasacyjnej, który rozpoczyna się na nowo od dnia doręczenia

przez sąd z urzędu temu pełnomocnikowi orzeczenia z uzasadnieniem.

W

rozpoznawanej

sprawie

spełniony

został

konieczny

warunek

dopuszczalności zaskarżenia postanowienia Sądu drugiej instancji w drodze skargi

kasacyjnej, ponieważ zostało ono wraz z uzasadnieniem doręczone powodowi

z urzędu. Nie stanowi natomiast o dopuszczalności tego środka zaskarżenia

sporządzenie

i

wniesienie

go

przez

ustanowionego

pełnomocnika

przed

doręczeniem mu przez Sąd orzeczenia z uzasadnieniem. Nie ma podstaw do

przyjęcia, że w odniesieniu do ustanowionego pełnomocnika zachodzi ponownie

warunek dopuszczalności zaskarżenia wyroku w postaci powyższego doręczenia.

Wprowadzenie tego terminu podyktowane było stworzeniem pełnomocnikowi

z urzędu realnej możliwości zaskarżenia orzeczenia, a celem doręczenia

orzeczenia z uzasadnieniem zapoznanie się z argumentacją Sądu drugiej instancji,

co powinno zezwolić na właściwe sformułowanie zarzutów skargi. Nie jest jednak

wykluczone dokonanie tego inną drogą. Wniesienie skargi kasacyjnej przed

rozpoczęciem biegu terminu przewidzianego art. 124 § 3 k.p.c. nie może być

przyczyną jej odrzucenia, zwłaszcza że taki rygor art. 3986 § 2 k.p.c. łączy

z wniesieniem skargi kasacyjnej po upływie terminu. W orzecznictwie wyrażony

został pogląd, stwierdzający, że dopuszczalne jest wniesienie środka zaskarżenia

przed początkiem biegu terminu do jego zaskarżenia, jeśli orzeczenie zostało

wydane (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 r.,

IV CZ 60/70, niepubl.; uchwały z dnia 5 maja 1988 r., III CZP 29/88, OSNCP

1993/12/223; z dnia 2 grudnia 2003 r., III CZP 90/03, OSNC 2005/2/21). Znajduje

on, jako trafny, zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza że przed

sporządzeniem skargi pełnomocnik zapoznał się z treścią orzeczenia i jego

uzasadnienia, na co wskazują dokumenty zawarte w aktach oraz treść złożonego

środka zaskarżenia.

Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na

podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. Wniosek o przyznanie kosztów

pełnomocnikowi z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie z uwagi na brak

oświadczenia przewidzianego § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).