I CZ 102/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 102/17 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)‎SSN Mirosław Bączyk‎SSN Anna Owczarek (sprawozdawca) w sprawie ze skargi M.B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I ACa […]‎w sprawie z powództwa Banku [...] S.A. w [...]‎przeciwko W.P. i M.B.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej ‎w dniu 9 listopada 2017 r.,‎zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I ACa […], 1) oddala zażalenie, 2) oddala wniosek Banku [...] S.A. ‎ w [...] o zasądzenie kosztów postępowania ‎ zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie z powództwa Banku [...] S.A. w [...] przeciwko W.P. i M.B. o zapłatę, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 6 lutego 2015 r., odrzucił skargę pozwanego M.B. o wznowienie postępowania. Zażalenie na postanowienie wniósł do Sądu Najwyższego skarżący M.B., zarzucając naruszenie art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie skargi o wznowienie postępowania pomimo iż orzeczenie zostało wydane w oparciu o dokument podrobiony lub przerobiony; art. 403 § 2 k.p.c. poprzez bezzasadne uznanie, iż skarżący nie wykazał, ze nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu z okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy; art. 410 § 1 k.p.c. poprzez bezzasadne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.Sąd Najwyższy zważył:Zgodnie z obecnymi poglądami orzecznictwa i piśmiennictwa skarga o wznowienie postępowania, funkcjonalnie spełniająca rolę środka zaskarżenia sensu largo, jest formalnie zmodyfikowaną postacią powództwa o złożonym charakterze.

Nadzwyczajny charakter skargi, skutkującej wzruszaniem prawomocnych orzeczeń sądowych wbrew zasadzie ich nienaruszalności (art. 365 § 1 k.p.c.), oznacza że regulujące ją przepisy muszą być interpretowane ściśle. Zażalenie kwestionuje wykładnię i w następstwie nieprawidłowe zastosowanie art. 410 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela stanowisko, że skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie nie tylko wówczas, gdy podana w niej podstawa nie odpowiada wzorcowi którejkolwiek z podstaw wskazanych w kodeksie, lecz także wtedy, gdy podstawa ta odpowiada wprawdzie temu wzorcowi, ale w rzeczywistości nie wystąpiła (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul.

SN 2005, nr 9, s. 18, z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, ‎nr 3 - 4, poz. 48, z dnia 24 stycznia 2007 r., III CZ 1/07, z dnia 17 czerwca 2010 r., III CZ 18/10, z dnia 20 maja 2011 r., III CO 5/11, OSNC 2012, nr 2, poz. 21). Przypomnieć trzeba, że zachodzi różnica pomiędzy badaniem dopuszczalności skargi o wznowienie a badaniem, czy wznowienie jest dopuszczalne, a więc, czy rzeczywiście istnieje podstawa wznowienia podana w skardze o wznowienie i czy wobec tego oparta na niej skarga jest tym samym uzasadniona. Na etapie badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania ustalenie, czy opiera się ona na ustawowej podstawie, powinno być dokonane na podstawie okoliczności i twierdzeń w niej zawartych, bez weryfikowania ich prawdziwości (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2017 r., II CZ 163/16).

Zarzut naruszenia art. 403 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. jest bezzasadny. Sąd Najwyższy podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego, że skarżący nie przedstawił, poza własnym twierdzeniem, żadnych okoliczności uprawdopodobniających oparcie wyroku wydanego w sprawie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości na dokumencie podrobionym lub przerobionym względnie uzyskania go za pomocą przestępstwa. Skarżący zarzuca jedynie, że powód nie złożył w toku postępowania oznaczonego dokumentu. Powoływanie się na dokument, zdaniem skarżącego, nieistniejący nie może być utożsamiane z bezprawną ingerencją w treść lub postać dokumentu, a w konsekwencji kwalifikowane jako jego podrobienie lub przerobienie.

Hipotezą art. 403 § 2 k.p.c. odnoszącego się do innej restytucyjnej podstawy wznowienia objęte są takie środki dowodowe, które istniały w czasie postępowania, o którego wznowienie wnosi strona, a jednocześnie nie mogły być w tym postępowaniu wykorzystane z przyczyn obiektywnych. Przesłanka obiektywności oznacza, że chodzi o dowody, których na etapie wcześniejszego postępowania strona nie znała i nie mogła z nich skorzystać, innymi słowy nie wiedziała o ich istnieniu i nie mogła wiedzieć przy uwzględnieniu możliwości przeciętnego uczestnika postępowania, należycie dbającego o swoje interesy.

Do nowości nie zalicza się dowodów, które nie zostały przez stronę powołane na skutek opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2007 r., II CZ 5/07; z dnia 19 marca 2016 r., IV CZ 108/14 oraz z dnia 7 września 2016 r., IV CZ 41/16 - niepubl.). Argumentacja przedstawiona w zażaleniu, zgodnie z którą niemożność skorzystania z powoływanego dokumentu na etapie postępowania upadłościowego pośrednio wynika z listy osób przeglądających akta tego postępowania jest chybiona, ponieważ sąd powinien poprzestać na ocenie obiektywnej możliwości dotarcia do istniejących dokumentów z uwzględnieniem należytej staranności.

Własne subiektywne przeświadczenie o niemożności sięgnięcia do kwestionowanego dokumentu nie stanowi podstawy wznowienia postępowania. Skarżący mógł w toku postępowania upadłościowego przeglądać akta i jeżeli powziął jakąkolwiek wątpliwość co do znajdujących się w nich dokumentów lub ich braku, powinien podnieść ją przed zakończeniem postępowania. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako bezzasadne. Uwzględniając okoliczności sprawy, trudną sytuację majątkową skarżącego w oparciu o zasadę słuszności odstąpiono od obciążenia go kosztami postępowania zażaleniowego (art. 102 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). aj