I CZ 102/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 102/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa D. D.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 17 stycznia 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. zasądził od

powoda D. D. na rzecz strony pozwanej Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A.

w W. kwotę 1 136,40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji

odwoławczej oraz kwotę 244,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed

Sądem Najwyższym. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wyrokiem z dnia

24 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy zmienił częściowo orzeczenie Sądu pierwszej

instancji w ten sposób, że zamiast kwoty 22 800 zł zasądził od strony pozwanej na

rzecz powoda kwotę 7 800 zł. Ustalając rozmiar kosztów poniesionych przez

strony postępowania (suma kosztów) oraz wysokość kosztów przypadających na

każdą z nich wskazał, że na koszty sądowe poniesione przez pozwanego złożyły

się opłata od apelacji w kwocie 1 140 zł i koszty zastępstwa prawnego w kwocie

1 200 zł, łącznie 2 340 zł, zaś powód poniósł koszty w wysokości 1 200 zł tytułem

wynagrodzenia pełnomocnika. Przyjmując, że pozwany wygrał postępowanie

apelacyjne w 66% Sąd Okręgowy uznał, że należne mu koszty winny wynieść

1 544 zł. Skoro zaś powód wygrał

proces w 34%, to należą mu się koszty w

wysokości 408 zł. Po potrąceniu tych kwot Sąd Okręgowy zasądził zatem od

powoda na rzecz pozwanego kwotę 1 136 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w

postępowaniu apelacyjnym. Rozstrzygając o kosztach procesu poniesionych przez

stronę pozwaną w postępowaniu przed Sądem Najwyższym wziął pod uwagę fakt,

że zażalenie pozwanego nie zostało w całości uwzględnione. Sąd Najwyższy

odrzucił bowiem zażalenie w części dotyczącej kosztów postępowania przed

Sądem Rejonowym. Zażalenie zostało zatem uwzględnione w 74%, a co za tym

idzie należało zasądzić od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 244,20 zł.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na zasadzie

kompensaty (art. 100 k.p.c.), stosunkowo rozdzielając koszty również o kosztach

postępowania

zażaleniowego

rozpoznawanego

przed

Sądem

Najwyższym

orzeczono na zasadzie kompensaty (art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.).

Powyższe postanowienie zażaleniem zaskarżył powód, domagając się jego

zmiany poprzez wzajemne zniesienie pomiędzy stronami kosztów procesu bądź

o nieobciążanie powoda kosztami na zasadzie art. 102 k.p.c., a także zasądzenia

kosztów postępowania zażaleniowego. Powód zarzucił naruszenie art. 100 k.p.c.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie zawartej w nim zasady

wzajemnego zniesienia kosztów oraz możliwości włożenia na jedną ze stron

obowiązku zwrotu wszystkich kosztów w przypadku, w którym określenie należnej

sumy zależało od oceny sądu, oraz naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie. Powód twierdził, że charakter jego roszczenia uzasadniał

zniesienie kosztów postępowania odwoławczego oraz zażaleniowego przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nietrafny jest zarzut naruszenia

art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań

koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone; sąd może jednak

włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej

przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie

należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Z zażalenia wynika, że skarżący upatruje naruszenia powyższego przepisu

wyłącznie w braku dokonania wzajemnego zniesienia między stronami kosztów

postępowania odwoławczego. Nie zarzucał natomiast wadliwego ustalenia sposobu

rozdzielenia tych kosztów w stosunku do wyniku sprawy. Nie domagał się również

przyznania zwrotu kosztów za postępowanie apelacyjne od pozwanego na jej

rzecz, pomimo wygrania przez niego apelacji jedynie w nieznacznym zakresie.

W tej sytuacji nie ma potrzeby rozważania takich okoliczności, lecz wystarczy

odnieść się do argumentów, związanych z zarzucanym Sądowi Okręgowemu

nieuwzględnieniem charakteru sprawy i rodzaju dochodzonego przez skarżącego

roszczenia, dotyczącego zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Stosunkowe

rozdzielenie kosztów postępowania odwoławczego, wobec charakteru roszczenia,

jest w ocenie skarżącego niesprawiedliwe. Taka argumentacja nie zasługuje

na uwzględnienie, albowiem sam charakter roszczenia nie może przesądzać

o zastosowaniu art. 100 k.p.c. W takiej sytuacji bowiem w każdym wypadku

dochodzenia

roszczenia

istniałby obowiązek

z

tytułu

wzajemnego

zadośćuczynienia

zniesienia

kosztów

za

doznaną

krzywdę

pomiędzy

stronami.

Kodeks postępowania cywilnego jednak takiej reguły nie zawiera. Trzeba też

zwrócić uwagę, że Sąd drugiej instancji, odmiennie niż Sąd pierwszej instancji,

uznał żądanie pozwu za uzasadnione tylko w stosunkowo nieznacznej części.

Nie można przerzucać na drugą stronę procesu ryzyka związanego z błędną

oceną przez powoda wysokości przysługującego mu roszczenia, zwłaszcza

w sytuacji, w której – jak w niniejszej sprawie - okaże się, że żądanie było znacznie

zawyżone.

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 102 k.p.c., wyrażającego zasadę

słuszności, zgodnie z którą, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważający jest pogląd,

że ustalenie, czy w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy

od swobodnej oceny sądu, przy czym wskazuje się, że ocena wystąpienia takiego

przypadku dokonywana jest z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku

w ramach tzw. suwerennego uprawnienia jurysdykcyjnego składu orzekającego

(zob. m.in. wyroki: z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, nie publ.; postanowienia:

z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, nie publ.; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ

88/09, nie publ., z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, niepubl.). Ingerencja w to

uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia

o kosztach

procesu,

jest

dopuszczalna

wyłącznie

w

razie

stwierdzenia,

że dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena jest dowolna lub oczywiście

pozbawiona uzasadnionych podstaw (por. postanowienie SN z dnia 15 czerwca

2011 r., V CZ 23/11, nie publ.). W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie

taka sytuacja nie miała miejsca, a pozwany nie wykazał szczególnych okoliczności

ani

związanych

z

przebiegiem

procesu,

ani

pozostających

poza

nim,

uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. Sam charakter roszczenia,

co ponownie należy podkreślić, nie może decydować o konieczności zastosowania

zasady słuszności.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 394 1 § 3

w związku z art. 39814 k.p.c.