I CZ 100/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 100/12

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z wniosku H. I. i K. I.

przy uczestnictwie S. K., i innych

o ustanowienie służebności drogi koniecznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2012 r.,

zażalenia uczestników S. K. i I. K.

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 5 kwietnia 2012 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną uczestników I. K. i S. K. od postanowienia tego Sądu z dnia 6

października 2011 r.

W uzasadnieniu wskazał, że uczestnikom I. K. i S. K. doręczono odpis

postanowienia z uzasadnieniem, pomimo tego, że uczestnicy nie złożyli wniosku o

doręczenie uzasadnienia. W aktach sprawy takiego wniosku nie ma. Oświadczenie

pełnomocnika uczestników, że zapewne taki wniosek został złożony, skoro odpis

orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony, bez przedstawienia chociażby

dowodu nadania pisma zawierającego taki wniosek, uznał za nieprzekonywujące.

S. K. złożył, zdaniem Sądu, jedynie wniosek o doręczenie odpisu sentencji

orzeczenia, a świadczy o tym fakt wezwania go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej.

Wobec niewykonania zarządzenia wniosek został zwrócony. Doręczenie zaś

orzeczenia z uzasadnieniem pełnomocnikowi uczestników nastąpiło omyłkowo,

zatem nie wywołało żadnych skutków prawnych. Adwokat Z. B. został wezwany do

wykazania, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia został złożony,

ale nie zareagował przedłożeniem zwróconego wniosku. Stąd też Sąd przyjął, że

zwrócony

wniosek

dotyczył

jedynie

żądania

doręczenia

odpisu

sentencji

postanowienia, nie zawiera natomiast żądania sporządzenia i doręczenia

uzasadnienia. Omyłkowe zaś doręczenie uzasadnienia nie otwiera drogi do

złożenia skargi kasacyjnej, dlatego też skarga podlegała odrzuceniu.

Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniem uczestnicy I. K. i S. K.,

zarzucając dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, że nie

złożyli oni wniosku o sporządzenie oraz doręczenie odpisu postanowienia wraz z

uzasadnieniem oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 361 k.p.c. w zw.

z art. 316 § 1, art. 148 § 1, art. 149 § 1, art. 227 i 232 k.p.c. w związku z art. 13 § 2

k.p.c. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania

sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania

zażaleniowego. Uzasadniając swoje stanowisko, że zaskarżone postanowienie

zostało wydane wyłącznie na podstawie przypuszczenia przyjętego przez skład

orzekający, a decyzja o odrzuceniu skargi kasacyjnej była przedwczesna.

Podkreślono, że z informacji uzyskanych w sekretariacie wynika, że w

elektronicznym repertorium odnotowano wpłynięcie od uczestników wniosku

o sporządzenie

uzasadnienia

i

doręczenie

odpisu

postanowienia

wraz

z uzasadnieniem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione. W myśl art. 3985 § 1 k.p.c., termin do wniesienia

skargi kasacyjnej wynosi dwa miesiące i rozpoczyna bieg od dnia doręczenia

stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Warunkiem skutecznego wniesienia

skargi kasacyjnej jest uprzednie doręczenie stronie wyroku (postanowienia) sądu

drugiej instancji z uzasadnieniem, po złożeniu przez stronę wniosku w tym

przedmiocie na podstawie art. 387 § 3 k.p.c. Dopuszczalność skargi kasacyjnej jest

zatem uwarunkowana nie doręczeniem orzeczenia z uzasadnieniem w ogóle, ale

tylko takim doręczeniem, które następuje w uwzględnieniu wniosku strony w tym

przedmiocie złożonego w sposób przewidziany w art. 387 § 3 k.p.c. Analiza

przytoczonych przepisów została dokonana przez Sąd Okręgowy prawidłowo.

Trafnie jednak zarzucili skarżący, że okoliczności, w których doszło do

doręczenia postanowienia z uzasadnieniem adw. Z. B. nie zostały dostatecznie

wyjaśnione, co uniemożliwia przyjęcie a priori, że stosowny wniosek nie został

złożony. Ustalenie w tym przedmiocie nie zostało poprzedzone analizą zapisów z

książki wpływów w dzienniku podawczym, zapisów w repertorium elektronicznym,

nie odebrano wyjaśnień kierownika sekretariatu. Brak także ustaleń, czy poza

zwróconym wnioskiem był złożony także jakiś inny wniosek oraz jaka była treść

zwróconego wniosku. Oczywiście fakt doręczenia pełnomocnikowi odpis orzeczenia

z uzasadnieniem nie sanuje braku wniosku, zawierającego żądanie doręczenia o

jakim mowa w art. 387 § 3 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15

listopada 1999 r., III CZ 126/99, LEX nr 528171), a zatem nie otwiera drogi do

złożenia skargi kasacyjnej. Dla takiej konstatacji nie jest istotne, z jakich przyczyn

takie doręczenie nastąpiło, ale w braku starannego wyjaśnienia wskazanych

wątpliwości istnieją podstawy do kwestionowania stanowiska Sądu drugiej instancji,

iż spowodowane to było omyłką. Przyjętego przez Sąd odwoławczy stwierdzenia

nie

można

oprzeć

wyłącznie

na

hipotetycznych

przypuszczeniach,

bez

przeprowadzenia stosownych wyjaśnień w tym zakresie.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, działając na podstawie

art. 39815 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c.