I CZ 10/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CZ 10/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 lutego 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Dariusz Dończyk

w sprawie z wniosku Polskiej Korporacji Handlu M. Spółki z o.o. w W.

przy uczestnictwie Banku Gospodarstwa Krajowego w W. i „Z. J.” Spółki z o.o. w

upadłości w W.

o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 lutego 2011 r.,

zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w W.

z dnia 27 kwietnia 2010 r.,

oddala zażalenie i zasądza od wnioskodawcy na rzecz

uczestnika „Z. J.” Spółka z o.o. w upadłości w W. kwotę 120 (sto

dwadzieścia)

zażaleniowego.

zł

tytułem

zwrotu

kosztów

postępowania

Uzasadnienie

Polska Korporacja Handlu M. – Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w

W. złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o dokonanie w oznaczonej bliżej księdze

wieczystej, w której jako właściciel nieruchomości figuruje „Z. J.” – Spółka z

ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w W., wpisów zmiany

wierzyciela hipotecznego trzech hipotek.

W dniu 18 czerwca 2007 r. referendarz sądowy dokonał wpisów zgodnie

z wnioskiem. Na wpisy te złożyła skargę spółka „Z. J.”. Sąd Rejonowy

postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. uwzględnił tę skargę i uchylił wpisy

dokonane przez referendarza oraz oddalił wniosek Polskiej Korporacji Handlu M.

Od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. złożyła

apelację

wnioskodawczyni.

Sąd

Okręgowy,

uwzględniając

tę

apelację

postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r., zmienił postanowienie Sądu

Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. w ten sposób, że odrzucił skargę spółki „Z.

J.” na wpisy dokonane przez referendarza w dniu 18 czerwca 2007 r.

Na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 20 kwietnia 2009 r. wniosła

zażalenie do Sądu Najwyższego spółka „Z. J.”. Sąd Najwyższy postanowieniem z

dnia 6 listopada 2009 r. (sygn. akt I CZ 59/09, niepubl.) uchylił postanowienie Sądu

Okręgowego z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wskutek tego orzeczenia Sądu

Najwyższego należało zatem rozpoznać apelację wnioskodawczyni – Polskiej

Korporacji Handlu M. – od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia

2007 r. Zanim jednak do tego doszło, spółka „Z. J.” pismem z dnia 19 kwietnia 2010

r. cofnęła skargę na orzeczenia referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r. i wniosła o

uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz o

umorzenie

postępowania

wywołanego

wniesieniem

skargi

na

orzeczenia

referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r.: 1) uchylił

postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz umorzył

postępowanie wywołane skargą spółki „Z. J.” na wpisy referendarza z dnia 18

czerwca 2007 r., 2) umorzył postępowanie apelacyjne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że

cofnięcie przez uczestnika skargi na orzeczenia referendarza z dnia 18 czerwca

2007 r. było dopuszczalne. Do skutecznego cofnięcia skargi na orzeczenie

referendarza nie jest wymagana zgoda pozostałych uczestników postępowania, ani

kontrola sądu pod kątem dopuszczalności cofnięcia skargi na zasadach

przewidzianych w art. 203 § 3 i 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Podstawę uchylenia

zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania wywołanego skargą na

wpisy

referendarza

stanowiły

odpowiednio

stosowane

w

postępowaniu

nieprocesowym przepisy art. 386 § 3 w związku z art. 355 k.p.c., a umorzenia

postępowania apelacyjnego – art. 355 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2010 r. wniosła

zażalenie do Sądu Najwyższego wnioskodawczyni – Polska Korporacja Handlu M.

Zaskarżyła je w części dotyczącej uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego z

dnia 20 grudnia 2007 r. i umorzenia postępowania wywołanego skargą spółki „Z. J.”

na wpisy referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r. Zarzuciła Sądowi Okręgowemu

naruszenie art. 203 § 3 i 4, art. 512 § 1 i art. 6265 k.p.c.

Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie

Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2010 r., zważył, co następuje:

Nie ulega wątpliwości, że cofnięcie skargi na orzeczenie referendarza jest

niemożliwe w tych przypadkach, w których wniesienie skargi powoduje utratę mocy

prawnej orzeczenia referendarza (art. 39822 § 2 in principio k.p.c.).

Skarga na dokonany przez referendarza wpis w księdze wieczystej nie

powoduje jednak utraty mocy prawnej tego wpisu (art. 518 1 § 3 k.p.c.). Jeżeli zaś

wniesienie skargi na orzeczenie referendarza nie powoduje utraty mocy prawnej

zaskarżonego orzeczenia, cofnięcie skargi wniesionej na orzeczenie referendarza

nie napotyka co do zasady przeszkód. Sporne jest tylko, jakiemu reżimowi

prawnemu podlega w takim przypadku cofnięcie skargi. Według jednego

stanowiska, mają do niego zastosowanie przepisy art. 512 § 1 oraz art. 203 § 3 i 4

w związku z art. 13 § 2 k.p.c., według natomiast innego stanowiska, przepisy te nie

mają do niego zastosowania.

Należy opowiedzieć się za drugim stanowiskiem. Ze względu na to, że

postępowanie o wpis w księdze wieczystej zmierza do zarejestrowania zaistniałego

zdarzenia prawnego, nie ma – jak trafnie zwrócono uwagę w piśmiennictwie –

potrzeby uzależnienia skuteczności cofnięcia skargi na orzeczenie referendarza od

zgody pozostałych uczestników postępowania (art. 512 § 1 i art. 203 § 3 w związku

z art. 13 § 2 k.p.c.).

Podobne racje przemawiają przeciwko uzależnieniu skuteczności cofnięcia

skargi od kontroli jego dopuszczalności przez sąd na podstawie art. 203 § 4

w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Poza tym skarga na orzeczenie referendarza należy

do szeroko rozumianych środków zaskarżenia i tym samym bliższa jest apelacji niż

wnioskowi

wszczynającemu

postępowanie

nieprocesowe

(lub

pismu

zawierającemu pozew), zgodnie zaś z art. 391 k.p.c. cofnięcie apelacji nie podlega

kontroli ze strony sądu odwoławczego.

Niezależnie od tego nie można podzielić zarzutu skarżącej wnioskodawczyni

o istnieniu podstaw do uznania cofnięcia skargi przez uczestnika za działanie

zmierzające do obejścia prawa. W szczególności za taką podstawę nie można

uznać cofnięcia w dniu 6 maja 2010 r. wniosku przez wnioskodawczynię w związku

z uchyleniem w dniu 3 lutego 2010 r. postanowienia Sędziego – Komisarza z dnia

20 lipca 2009 r. w przedmiocie dokonania z urzędu zmian na liście wierzytelności.

Cofnięcie to, nie tylko, że nastąpiło już po wydaniu zaskarżonego postanowienia,

ale było także nieskuteczne w świetle art. 512 i 6265 k.p.c.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

(art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).