I CSK 981/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 981/25 POSTANOWIENIE 19 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 19 lutego 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku K.Z.‎z udziałem S.Ł.,K.Z.1,I.Ł.,E.J.,E.B.,E.K.,T.Ł.,M.R.,M.Ł.,P.Z. i P.P.‎o zasiedzenie,‎na skutek skargi kasacyjnej M.Ł.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Lublinie‎z 14 sierpnia 2024 r., II Ca 1536/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. obciąża M.Ł. kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz K.Z., E.J., P.Z. i K.Z.1, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uczestnik M.Ł. powołał się na przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. W ocenie skarżącego występujące w sprawie zagadnienie prawne i potrzeba wykładni art. 172 § 1 k.c. sprowadzały się do ustalenia, czy do nabycia własności nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia wystarcza wykazanie, że posiadacz samoistny władał częścią nieruchomości, jeżeli jednocześnie wyrażał wolę władania jako właściciel całością nieruchomości.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie, stanowi – obok podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.) – odrębne i samodzielne wymaganie konstrukcyjne skargi kasacyjnej (art. 3984 § 2 k.p.c.). Wynika to z odmiennej funkcji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, która polega na przekonaniu Sądu Najwyższego, że merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej jest uzasadnione z punktu widzenia jej publicznoprawnych celów.

Cele te sprawiają, że ocena podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia ma następczy charakter i jest warunkowana uprzednim pozytywnym zweryfikowaniem powodów przemawiających za jej przyjęciem do rozpoznania.Złożona skarga kasacyjna nie odpowiadała tym wymaganiom, ponieważ argumentacja mająca służyć uzasadnieniu przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania została scalona z uzasadnieniem podstaw kasacyjnych. Ujęcie takie zapoznaje sens szczególnego wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c., uniemożliwia w istocie Sądowi Najwyższemu ocenę przyczyn kasacyjnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13, z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z dnia 4 lipca 2017 r., III CSK 64/17 i z dnia 10 maja 2018 r., I CSK 800/17), których zbadanie musi poprzedzać analizę zasadności zarzutów wypełniających podstawy kasacyjne i – już z tego powodu – stoi na przeszkodzie przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Niezależnie od tego należało zauważyć, że wątpliwość podniesiona we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania odrywała się od wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zakładała, że wnioskodawczyni z małżonkiem władali tylko częścią nieruchomości objętej żądaniem wniosku. Tymczasem Sąd Okręgowy jednoznacznie nie zgodził się z poglądem apelującego uczestnika, jakoby wnioskodawczyni i jej mąż nie korzystali z całości nieruchomości, odwołując się m.in. do zeznań świadków i zasad logiki, przy uwzględnieniu, że obie działki składające się na nieruchomość objętą wnioskiem tworzą jeden kompleks.

Sąd Okręgowy wskazał również, czego nie można kwestionować, że korzystanie z lasu, czy łąki ma inny charakter niż z gruntu rolnego, a fakt niekorzystania – nawet przez wiele lat – z tego rodzaju gruntów nie musi oznaczać braku władztwa. W innym zaś miejscu uzasadnienia – oddalając wniosek dowodowy uczestnika oparty na założeniu, że H.Z. i K.Z. posiadali co najwyżej część nieruchomości – stwierdził jasno, że stanowiska uczestnika nie podziela, ponieważ z materiału dowodowego wynika, iż osoby te korzystały nie tylko z gruntu rolnego, choć korzystanie z poszczególnych części nieruchomości różniło się intensywnością i zakresem.

W tym kontekście uzupełniająco należało przypomnieć, że instrumentem dokonywania ustaleń kształtujących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia są również zasady logiki i doświadczenia życiowego (art. 231 k.p.c.), a ocena prawidłowości tego rodzaju wnioskowań pozostaje poza kognicją Sądu Najwyższego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17 i z dnia 23 czerwca 2020 r., V CSK 506/18).Z powołanych wyżej przyczyn nie można było również uznać, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona, co wymaga wykazania, że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe w sposób elementarny i widoczny już prima vista (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Wniosek ujawniał ponadto w tym względzie sprzeczność, jasne jest bowiem, że albo w sprawie występują istotne zagadnienie prawne i potrzeba dokonania wykładni przepisów prawa albo też skarga jest zasadna w sposób oczywisty, co zakłada niewystępowanie w sprawie żadnej kwalifikowanej potrzeby wykładni przepisów prawa ani też żadnych zagadnień prawnych (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14 i z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15).Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 3, art. 98 § 11 i art. 108 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk (K.G.)[SOP]‎