I CSK 962/26 · Sąd Najwyższy

I CSK 962/26 POSTANOWIENIE 28 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Aleksander Stępkowski na posiedzeniu niejawnym 28 kwietnia 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa T. spółki akcyjnej w S.‎przeciwko Skarbowi Państwa – P. w S.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej T. spółki akcyjnej w S.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie‎z 27 listopada 2025 r., I AGa 32/25, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od T. spółki akcyjnej w S. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 5 400 zł (pięciu tysięcy czterystu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z odsetkami ‎w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia T. spółce akcyjnej w S. do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 27 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, w sprawie z powództwa T. Spółki Akcyjnej w S. przeciwko Skarbowi Państwa P. w S., o zapłatę, na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 13 grudnia 2024 r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt II).Wyrok został zaskarżony przez stronę powodową. Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona powodowa wskazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Strona pozwana złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.

Konieczna selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi: (1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub (4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada jednie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. Skarżący twierdząc, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinien wyjaśnić w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Oznacza to powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, które dodatkowo prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienia SN z: 8 października 2015 r., IV CSK 189/15; 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Ze względu na wyjątkowy charakter przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego wgłębiania się w sprawę (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07). Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego kryterium.Miarkowanie kary umownej jest przejawem prawa sądu do ingerencji w stosunki umowne. Katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej jest otwarty, a decyzja sądu o miarkowaniu lub odmowie redukcji tej kary jest silnie warunkowana okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy (zob. uchwała SN z 6 listopada 2003 r., III CZP 61/03, OSNC 2004, nr 5, poz. 69, wyrok SN z 13 czerwca 2003 r., III CKN 50/01, wyrok SN z 6 maja 2004 r., II CK 261/03, wyrok SN z 16 stycznia 2009 r., III CSK 198/08, wyrok SN z 2 kwietnia 2014 r., IV CSK 416/13, wyrok SN z 12 lutego 2015 r., IV CSK 276/14).

Tymczasem Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do weryfikowania w ramach kontroli kasacyjnej ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy powszechne (art. 3983 § 3 k.p.c.). Trzeba jednocześnie podkreślić, że Sąd Apelacyjny szczegółowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Podkreślił, że powód nie poniósł żadnej szkody, a wręcz przeciwnie odniósł korzyść, w szczególności nie zapłacił kar umownych podwykonawcom. Nie ma jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że taka ocena prawna jest oczywiście wadliwa. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U z 2024 r. poz. 1192 ze zm.). Aleksander Stępkowski‎ (ŁW) [a.ł]