I CSK 95/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 95/08

POSTANOWIENIE

Dnia 5 września 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Gerard Bieniek

SSA Dariusz Dończyk

w sprawie z wniosku L. Spółki z o.o. w R.

przy uczestnictwie W. K.

o wpis,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 5 września 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 11 października 2007 r.,

uchyla

zaskarżone

postanowienie

w

zakresie

w

jakim

oddalono apelację wnioskodawcy (pkt I) oraz rozstrzygającym

o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt II), i w tej części

przekazuje

sprawę

rozpoznania,

a

Sądowi

także

do

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Okręgowemu

do

rozstrzygnięcia

ponownego

o

kosztach

Wnioskodawca „L." Sp. z o.o. z siedzibą w R. wniósł o wpis roszczenia o

zawarcie umowy przyrzeczonej wynikającego z przedwstępnej umowy sprzedaży

nieruchomości z dnia 4 października 2005 r. sporządzonej w formie aktu

notarialnego.

Uczestnik postępowania W. K. przedłożył kserokopię pisemnej umowy o

rozwiązaniu umowy z dnia 4 października 2005 r.

Referendarz sądowy oddalił wniosek o wpis, wskazując, że umową pisemną

doszło do rozwiązania umowy przedwstępnej z dnia 4 października 2005 r.

Sąd

Rejonowy

rozpoznający

skargę

wnioskodawcy

na

czynności

referendarza podzielił przedstawiony wyżej pogląd i również oddalił wniosek o wpis

roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej. Apelację od tego postanowienia,

wniesioną przez wnioskodawcę, Sąd Okręgowy oddalił postanowieniem z dnia 11

października 2007 r. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że w zwykłej

formie

pisemnej

skutecznie

mogło

zostać

dokonane

rozwiązanie

umowy

przedwstępnej sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy – oparta na obu podstawach z art. 3983

k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 77 § 3 k.c., art. 6269 k.p.c., i zmierza do

uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego w części

dotyczącej

oddalenia

apelacji wnioskodawcy oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W przypadku, gdy umowa została zawarta w innej formie szczególnej niż

zwykła

forma

pisemna,

formę

czynności

następczych,

zmierzających

do

zakończenia stosunku umownego (a więc rozwiązania, odstąpienia od umowy, jej

wypowiedzenia) reguluje art. 77 § 3 k.c.

Zgodnie z art. 77 § 3 sprzed średnika, jeżeli umowa została zawarta w formie

szczególnej, tj. kwalifikowanej formie pisemnej, w tym w formie aktu notarialnego,

jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga takiej formy, jaką ustawa lub strony

przewidziały w celu jej zawarcia, czyli jaką ustawa określa dla umowy pierwotnej

lub w jakiej wolą stron została zawarta umowa pierwotna.

Umowne rozwiązanie zawartej już umowy pierwotnej zostało więc

w aktualnym stanie prawnym, w odróżnieniu od jednostronnego odstąpienia lub

wypowiedzenia (art. 77 § 3 po średniku), obarczone zasadą tożsamości form.

Celem takiego działania ustawodawcy było zapewnienie, aby rozwiązanie umowy

polegające na złożeniu stosownych oświadczeń woli przez jej strony dokonywało

się w takiej samej formie jak zawarcie umowy pierwotnej.

Inaczej mówiąc, w wypadku zawarcia w formie szczególnej przedwstępnej

umowy sprzedaży nieruchomości, w tym, jak w sprawie, w formie aktu notarialnego,

rozwiązanie tej umowy za zgodą obu stron wymaga zachowania formy, jaką ustawa

lub strony przewidziały w celu jej zawarcia, natomiast takiej formy nie wymaga się

tylko od odstąpienia od umowy albo jej wypowiedzenia; dokonanie tych dwóch

czynności prawnych wymaga jedynie stwierdzenia pismem.

Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z innych założeń, zaskarżone postanowienie

nie mogło się ostać. Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.