I CSK 86/26 · Sąd Najwyższy

I CSK 86/26 POSTANOWIENIE 19 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym 19 marca 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku M.W.‎z udziałem R.W.‎o podział majątku wspólnego,‎na skutek skargi kasacyjnej R.W.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu‎z 25 lipca 2025 r., II Ca 777/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od R.W. na rzecz M.W. 5400 złotych kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestnik R.W. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 25 lipca 2025 r., zaskarżając je w części, wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne:1) Czy sąd odwoławczy może poprzestać na domniemaniu „rodzinnego celu” przy braku dowodów i pomimo ustaleń o wyzbywaniu majątku, czy też powinien rozliczyć te kwoty na podstawie art. 45 k.r.o. wprost, z konsekwencją zasądzenia co najmniej połowy wartości uszczuplonego składnika na rzecz drugiego małżonka?2) Czy sąd odwoławczy może zmienić rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji bez przeprowadzenia pełnej oceny kryteriów racjonalnego wykorzystania lokalu, potrzeb i możliwości stron (art. 623-624 k.p.c., art. 43 k.r.o.) oraz czy ma obowiązek – z urzędu – nałożyć w sentencji obowiązek opuszczenia i wydania lokalu przez drugiego małżonka zgodnie z uchwałą z 24 września 2003 r., III CZP 56/03, oraz wcześniejszymi uchwałami z 13 czerwca 2003 r., III CZP 40/03 i III CZP 36/03 jednoznacznie nakazującymi stosowanie art. 624 k.p.c. w sprawach działowych ex lege (odpowiednio), a nie tylko per analogiam, i orzekanie z urzędu o obowiązku wydania?Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów w szczególności art. 45 § 1, art. 36 § 2, art. 37 § 1 pkt 4, art. 43 k.r.o. i art. 6 k.c., art. 623-624 w zw. z art. 567 § 3 i art. 688 oraz art. 382 k.p.c.W odpowiedzi na skargę wnioskodawczyni wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

Zagadnienie prawne powinno umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.Skarżący nie sporządził prawidłowego uzasadnienia dla wykazania istnienia pierwszej przesłanki kasacyjnej. Nie przytoczył argumentów wskazujących na istnienie poważnych wątpliwości prawnych odnośnie do sformułowanych zagadnień. Nie przedstawił poglądów orzecznictwa i doktryny, nie wskazał na możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje jurydyczne stojące za nimi.

Obowiązku tego nie wypełnia z całą pewnością odwołanie się w przypadku pierwszego zagadnienia jedynie do postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca 2023 r., II CSKP 596/22. Ponadto skarżący nie wskazał, aby rozstrzygnięcie przedstawionych zagadnień miało znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia.Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający.

Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.Skarżący nie sprecyzował, które przepisy jego zdaniem wymagają dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni, na co wskazuje użyte przez niego stwierdzenie „w szczególności”. Ponadto nie wskazał we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na rozbieżne orzecznictwo, nie przytoczył żadnych orzeczeń ani poglądów doktryny prowadzących do wniosku o funkcjonujących w praktyce odmiennych interpretacjach powołanych przez niego przepisów.

Nie wyjaśnił też szerzej, na czym te rozbieżności miałyby polegać. Przeciwnie, z uzasadnienia wniosku o przejęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że w zakresie art. 45 k.r.o. oraz 624 k.p.c. linia orzecznicza Sądu Najwyższego jest już utrwalona (s. 6-7 skargi). Co więcej, nie jest możliwe, aby ten sam przepis stanowił podstawę formułowanego przez stronę zagadnienia prawnego i jednocześnie wymagał dokonania wykładni. Jeżeli przedstawione zagadnienie prawnym jest zagadnieniem nowym, nierozwiązanym w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), to nie może przecież budzić rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

W razie, gdy takie rozbieżności istnieją, to nie jest to zagadnienie nowe, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, obciążając skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego stosownie do art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Marcin Łochowski‎ (D.Z.)[SOP]