I CSK 787/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 787/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Wojciech Katner (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSA Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z powództwa Elektrowni "Kozienice" S.A.

przeciwko CTL Logistics Spółce z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 28 września 2011 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 maja 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od strony pozwanej na

rzecz strony powodowej kwotę 5400 zł (pięć tysięcy czterysta

złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 12.01.2009 r. zasądził od strony pozwanej

CTL Logistics sp. z o.o. (dalej jako CTL) na rzecz Elektrowni „Kozienice" S.A.

(dalej jako Elektrownia) kwotę 1.175.605 zł z ustawowymi odsetkami od dnia

7 sierpnia 2006 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 65.987 zł,

oddalając powództwo w pozostałej części (co do odsetek ustawowych),

opierając swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i

wypływających z nich wnioskach.

Strony zawarły w dniu 31 stycznia 2002 umowę spedycji na przewóz

węgla nr PL 012317503/2002-2005, zgodnie z którą strona powodowa zleciła,

a strona pozwana przyjęła do wykonania, w okresie od dnia 1.02.2002 do

31.12.2002 roku, spedycję wraz z płatnościami dla przewoźnika na przewóz

miału węglowego taborem kolejowym we wskazanej relacji.

W paragrafie 6 umowy strony uzgodniły, że w przypadku, gdy na skutek

niewłaściwego wywiązywania się przez pozwanego z przedmiotowej umowy,

przewoźnik wystąpi z roszczeniami w stosunku do zleceniodawcy, wszelką

odpowiedzialność z tego tytułu poniesienie zleceniobiorca, czyli pozwany.

Pozwany wykonywał umowę w charakterze spedytora przy przewozach

realizowanych za listami przewozowymi nr 27725, 27761, 27796, 27841, 27851,

27902 i 27877, posługując się P.H. „O.” spółką z o.o., z którą zawarł umowę dnia

maja

2002

roku.

Spółka

mogła

występować

w

charakterze

płatnika w przewozach kolejowych, wykonywanych przez PKP CARGO S.A.,

zgodnie z umowami specjalną i rozliczeniową, zawartymi przez P.H. „O.” z PKP

CARGO S.A.

Przewozy zostały wykonane w czerwcu 2002 roku. Powódka uiściła na

rzecz pozwanego spedytora wynagrodzenie należne z umowy spedycji,

zawierające także przewoźne, przekazane przez pozwanego płatnikowi czyli

P.H. O. spółce z o.o., która jednakże nie zapłaciła tego wynagrodzenia

przewoźnikowi, czyli PKP CARGO S.A.

Z tej przyczyny, przewoźnik - PKP CARGO S.A., pismem z dnia

31 stycznia 2003 r., doręczonym powódce w dniu 4 lutego 2003 roku, wezwał

Elektrownię do zapłaty przewoźnego na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa

przewozowego, a następnie wytoczył powództwo o zapłatę.

Wyrokiem z dnia 26 października 2004 r., Sąd Okręgowy zasądził od

Elektrowni

Kozienice,

jako

odbiorcy

przesyłki

i Katowickiego

Holdingu

Węglowego S.A. w Katowicach, jako nadawcy solidarnie na rzecz PKP CARGO

S.A. w Warszawie kwotę 744.401,69 zł z odsetkami ustawowym i kosztami

procesu.

W sprawie tej CTL występował jako interwenient uboczny po stronie

Elektrowni,

utrzymując

konsekwentnie,

że

roszczenia

przewoźnika

są

niezasadne wobec uiszczenia przez CTL przewoźnego na rzecz płatnika czyli

spółki

OLIPOL.

Apelacje

pozwanych

oraz interwenienta

ubocznego

od

powyższego wyroku zostały oddalone wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 21

grudnia 2005 r..

Wniesione skargi kasacyjne nie odniosły skutku i wobec powyższego

powodowa Elektrownia, w realizacji powyższego prawomocnego wyroku,

zapłaciła w dniu 6 marca 2006 roku na rzecz PKP CARGO S.A. kwotę

1.099.263,11 zł.

W październiku i listopadzie 2004 roku Elektrownia i CTL prowadziły

negocjacje celem uregulowania ich wzajemnych relacji w zakresie wykonania

umowy spedycji z dnia 31 stycznia 2002 r. w związku ze sporami sądowymi,

wszczętymi na skutek pozwów PKP CARGO S.A. przeciwko Elektrowni, jako

odbiorcy przesyłek, o zapłatę przewoźnego. Negocjacje te miały na celu

zawarcie wieloletniej umowy na świadczenie przez pozwanego na rzecz powódki

usług transportu i spedycji, co pozwoliłoby na pokrycie strat Elektrowni,

wynikających z obowiązku zapłaty po raz drugi przewoźnego. Do zawarcia tego

porozumienia ostatecznie nie doszło z uwagi na brak możliwości zapewnienia

przez

powódkę

zlecenia

na

przewóz

postulowanej

przez

pozwanego

ilości węgla.

Na

tle

powyższych

doszedł do przekonania,

ustaleń

że

Roszczenie odszkodowawcze

faktycznych

powództwo

strony

Sąd

zasługuje

powodowej

pierwszej

na

nie

instancji

uwzględnienie.

wynika,

w

ocenie

Sądu pierwszej instancji, z umowy spedycji z dnia 31 stycznia 2002 roku,

lecz ma charakter samoistny i znajduje oparcie w art. 471 k.c., a powódka

wykazała wszystkie przesłanki odpowiedzialności kontraktowej pozwanego,

w szczególności

szkodę

i

adekwatny

związek

przyczynowy

między

zachowaniem pozwanego jako dłużnika, a poniesioną przez Elektrownię szkodą,

polegającą na zapłacie przewoźnego po raz drugi.

Sąd Okręgowy uznał, że do roszczenia powódki nie ma zastosowania art.

803 k.c., przewidujący roczny termin przedawnienia, biegnący do dnia

wykonania umowy i otrzymania przez Elektrownię przesyłki węgla.

Termin przedawnienia roszczenia powódki wynosi, zdaniem Sądu

Okręgowego, trzy lata (art. 118 k.c.) i rozpoczął swój bieg w dacie zapłaty przez

Elektrownię przewoźnego w realizacji prawomocnego wyroku SO, a więc w dniu

6 marca 2006 roku i w dacie wytoczenia przez Elektrownię rozpatrywanego

pozwu

nie

upłynął.

Na

zasądzone

odszkodowanie

składa

się

kwota

1.099.262,111 zł uiszczona przez Elektrownię na rzecz przewoźnika oraz koszty

toczonych przez nią procesów w wysokości 38.970 zł. i 37.3712 zł.

Po rozpoznaniu apelacji strony pozwanej wywiedzionej od tego wyroku,

Sąd Apelacyjny oddalił apelację CTL, podzielając zreferowane wyżej ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji, ale dokonując ich odmiennej oceny prawnej.

W ocenie Sądu drugiej instancji roszczenie odszkodowawcze zgłoszone

przez Elektrownię znajduje oparcie w odrębnym od umowy spedycji, stosunku

umownym, zawiązanym przez strony w paragrafie 6 umowy spedycji z dnia

31 stycznia 2002 roku, wyczerpującym przesłanki umowy z art. 392 k.c.

Na mocy bowiem tego porozumienia, pozwany CTL przyjął na siebie

odpowiedzialność gwarancyjną za to, że przewoźnik nie wystąpi wobec

Elektrowni z żądaniem zapłaty przewoźnego.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, podstawę prawną odpowiedzialności

pozwanego za szkodę poniesioną przez powódkę, polegającą na zapłacie po raz

drugi przewoźnego, stanowi więc art. 471 k.c. w związku z art. 392 k.c.

Termin przedawnienia tego roszczenia wynosi trzy lata (art. 118 k.c.)

i rozpoczął swój bieg od dnia wezwania przez PKP CARGO S.A powódki do

zapłaty przewoźnego, czyli od dnia 4 lutego 2003 r. Nie doszło do jego upływu

przed dniem wniesienia przez Elektrownię pozwu w niniejszej sprawie

(maj 2006 r.) z uwagi na przerwę biegu przedawnienia, zaistniałą na skutek

uznania niewłaściwego długu przez CTL w listopadzie 2004 r. w toku negocjacji,

mających na celu zawarcie porozumienia (art. 123 § 1 punkt 2 k.c.). Po ich

niepowodzeniu termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego powódki

rozpoczął swój bieg na nowo od dnia 18 listopada 2004 r. i do dnia złożenia

pozwu w niniejszej sprawie nie upłynął.

Niezależnie od powyższego stanowiska, uzasadniającego oddalenie

apelacji strony pozwanej, Sąd drugiej instancji wskazał, że nawet przy przyjęciu

poglądu CTL, że roszczenie odszkodowawcze powódki wynika z umowy

spedycji i przedawniło się na podstawie art. 803 k.c., z upływem roku od dnia

wykonania umowy spedycji (czerwiec 2002 roku), czyli w czerwcu 2003 roku,

to powództwo Elektrowni zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na to,

że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia uznać

należy za nadużycie przez CTL prawa podmiotowego, nie zasługujące na

ochronę w świetle art. 5 k.c.

W skardze kasacyjnej strona pozwana zarzuciła naruszenie prawa

materialnego, a to art. 794 k.c. przez nie zastosowanie tego przepisu do

oceny zobowiązania

strony

pozwanej

rzecz przewoźnika;

naruszenie

art.

do

uiszczenia

k.c.

przez

przewoźnego

błędną

na

wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie do oceny stosunku prawnego łączącego strony,

podczas gdy zobowiązanie spedytora wobec dającego zlecenie do poniesienia

odpowiedzialności za zapłatę przewoźnego nie jest umową z art. 392 k.c.;

naruszenie art. 471 k.c. w związku z art. 392 k.c. i art. 118 k.c.; naruszenie art.

471 k.c. w związku z art. 803 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie polegające

na przyjęciu trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych

powódki; naruszenie art. 123 § 1 pkt 2 k.c przez błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie w sytuacji prowadzenia przez strony negocjacji zakończonych

niepowodzeniem; dalej naruszenie art. 5 k.c. w związku z art. 117 k.c. przez

błędną wykładnię oraz naruszenie art. 65 § 2 k.c przez niewłaściwe

zastosowanie w zakresie wykładni paragrafu 6 umowy, prowadzącej do uznania,

że strony zawarły w nim umowę z art. 392 k.c.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art.

233 § 1 k.p.c. polegające na dokonaniu arbitralnej oceny dowodów przez

ustalenie, że łącząca strony umowa spedycji nie obejmowała obowiązku

spedytora dokonania zapłaty przewoźnego na rzecz przewoźnika, oraz

że podczas rozmów prowadzonych przez strony w 2004 roku, pozwany uznał

roszczenie powódki objęte niniejszym postępowaniem.

Formułując powyższe zarzuty, strona pozwana domagała się uchylenia

wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi drugiej instancji, ewentualnie uchylenia wyroku w zaskarżonej części

i orzeczenia

co

do

istoty

sprawy

przez

uwzględnienie

apelacji

strony

pozwanej oraz zasądzenie kosztów postępowania za wszystkie instancje według

norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.

Sformułowany

w

ramach

drugiej

podstawy

kasacyjnej

zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu

kasacyjnym z uwagi na treść art. 398 3 § 3 k.p.c., zgodnie z którym podstawą

skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub ocen y

dowodów (por. postanowienie SN z dnia 15.05.2009 r., III CSK 338/08, Lex nr

519331, uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 września

2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006 r., nr 4, poz. 76).

Art.

398 3

§

k.p.c.

wprawdzie

nie

wskazuje

expressis

verbis

konkretnych przepisów, których naruszenie, w związku z ustalaniem faktów

i przeprowadzaniem oceny dowodów, nie może być przedmiotem zarzutów

wypełniających drugą podstawę kasacyjną, nie ulega jednak wątpliwości,

że obejmuje on art. 233 k.p.c., skoro ten właśnie przepis określa kryteria oceny

wiarygodności i mocy dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

26 kwietnia 2006 r. V CSK 11/06 LEX nr 230204).

Ustosunkowanie się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów

materialnoprawnych rozpocząć należy od określenia źródła i charakteru

roszczenia powodowej Elektrowni wobec strony pozwanej.

Skarżący

upatruje

źródła

tego

roszczenia

odszkodowawczego

powódki w łączącej strony umowie spedycji z dnia 31 stycznia 2002 roku,

twierdząc, że roszczenie to uległo przedawnieniu z upływem jednego roku

od dnia wykonania zlecenia spedycyjnego (art. 803 § 1 i § 2 k.c.), co łączy

z zarzutem naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 794 k.c. poprzez jego

niezastosowanie

do

oceny

naruszenia wskazanego wyżej

zobowiązania

pozwanego

oraz

zarzutem

art. 803 k.c. Tymczasem podzielić należy,

zdaniem Sądu Najwyższego w składzie rozpoznającym niniejszą skargę

kasacyjną, pogląd Sądu drugiej instancji, iż roszczenie odszkodowawcze

powódki nie wynika z umowy spedycji z dnia 31.01.2002 roku, lecz odrębnego

stosunku prawnego.

Uzupełniając jedynie argumentację Sądu drugiej instancji zawartą

w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, której nie ma potrzeby przytaczać

i powtarzać, wskazać należy, że zgodnie z art. 794 k.c. przez umowę spedycji

spedytor

zobowiązuje

się

za

wynagrodzeniem

w

zakresie

działalności

swego przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania

innych usług związanych z jej przewozem. Z ustaleń faktycznych, poczynionych

w niniejszej sprawie wynika, że umowa spedycji z dnia 31.01.2002 roku

została przez strony zrealizowana zgodnie z jej treścią w czerwcu 2002 roku,

skoro przesyłki

zostały

dostarczone

stronie

powodowej,

która

zapłaciła

spedytorowi umówione wynagrodzenie. Z istoty kodeksowej umowy spedycji

nie wynika roszczenie dającego zlecenie o zwrot należności za przewóz,

który nie jest częścią spedycji.

Przepisy prawa przewozowego, w tym art. 51 ustęp 1, nie stanowią

odrębnego od kodeksu cywilnego uregulowania umowy spedycji (art. 795 k.c.),

ani też nie są wystarczającą podstawą do egzekwowania ,,innych usług

związanych z przewozem”, o jakich mowa w art. 794 § 1 in fine k.c.

(por. wyrok SN z dnia 16.12.2009 r., I CSK 162/09, Lex nr 558262). Nie jest

roszczeniem z umowy spedycji na podstawie art. 794 k.c. roszczenie dającego

zlecenie

o naprawienie

szkody

w

wysokości

przewoźnego,

uiszczonego

spedytorowi w celu pokrycia należności z tytułu umowy przewozu, a przez

spedytora niezapłaconego, skutkiem czego dający zlecenie, jako odbiorca

przesyłki, zapłacił to przewoźne po raz drugi na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa

przewozowego

na

rzecz

przewoźnika.

Jeżeli spedytor

zobowiązał

się,

że poniesie wszelką odpowiedzialność wobec dającego zlecenie w sytuacji

wystąpienia przez przewoźnika wobec dającego zlecenie na podstawie art. 51

ustęp 1 prawa przewozowego z żądaniem zapłaty przewoźnego, roszczenie

zleceniodawcy

wobec

spedytora

o

naprawienie

szkody,

stanowiącej

równowartość uiszczonego po raz drugi przewoźnego, jest roszczeniem

wynikającym z odrębnego od umowy spedycji, stosunku zobowiązaniowego,

uregulowanego w art. 392 k.c.

Sąd

Najwyższy,

podzielając

pogląd

Sądu

drugiej

instancji,

że źródłem roszczenia odszkodowawczego powodowej Elektrowni nie jest

umowa spedycji, aprobuje jednocześnie wykładnię paragrafu 6 umowy stron

z dnia 31 stycznia 2002 roku, przeprowadzoną przez Sąd Apelacyjny, nie

dostrzegając podstaw do przypisania temu Sądowi zarzucanego w skardze

kasacyjnej naruszenia art. 65 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie

i pominięcie dyrektyw wykładni oświadczenia woli zawartych w tym przepisie,

przy interpretacji zgodnego zamiaru stron towarzyszącego umieszczeniu

paragrafu 6 w tej umowie i celu zawarcia przez strony porozumienia o tej treści.

Trafna jest bowiem ocena przez Sąd drugiej instancji tego porozumienia, jako

źródła odrębnego od umowy spedycji stosunku obligacyjnego, znajdującego

swoje oparcie w art. 392 k.c. Tym samym bezpodstawny jest sformułowany

w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 392 k.c. przez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie do kwalifikacji prawnej stosunku łączącego strony

niniejszego procesu.

Art. 392 k.c. przewiduje, że jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez

umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona

odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego

żądał spełnienia świadczenia. Uregulowana w tym przepisie umowa o zwolnienie

dłużnika z obowiązku świadczenia, nazywana także w literaturze przedmiotu

umową o przejęcie wypełnienia, ma na celu zabezpieczenie interesu dłużnika

(w innym odrębnym stosunku obligacyjnym) w drodze kreowania nowego

zobowiązania, o charakterze gwarancyjnym, ograniczającego ryzyko, jakie

dłużnik

ponosi

wobec

wierzyciela

z tego

odrębnego

stosunku

zobowiązaniowego. Umowa ta nie zmienia sytuacji prawnej wierzyciela, który

zachowuje

swoją

wierzytelność

wobec

dłużnika

i nie

uzyskuje

nowego

roszczenia wobec innego podmiotu.

Zobowiązanie

skarżącego

osoby

sformułowanemu

trzeciej

w

może

dotyczyć,

wbrew

stanowisku

skardze

kasacyjnej,

także

świadczenia

przyszłego i będzie mieć wówczas charakter warunkowy, jego skuteczność

uzależniona będzie od powstania długu w ramach oznaczonego stosunku

cywilnoprawnego (istniejącego lub przyszłego). Osoba trzecia zobowiązuje się

ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli wierzyciel zażąda od

dłużnika wykonania zobowiązania. Umowa osoby trzeciej z dłużnikiem nie kreuje

roszczenia wobec osoby trzeciej, aby ten zwolnił dłużnika z obowiązku

świadczenia

na

rzecz

wierzyciela,

natomiast

nakłada

na osobę

trzecią

obowiązek zapobieżenia żądaniu świadczenia przez wierzyciela, skierowanemu

do dłużnika, nie określając środków, jakie ten podmiot powinien podjąć.

Przenosząc te ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść

należy,

że

Elektrowni

oraz

CTL

jako

profesjonalistom,

między

innymi

także w zakresie organizacji spedycji i transportu, musiał być znany, art. 51

ustęp 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku – Prawo przewozowe (jedn. tekst

Dz. U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm.), zgodnie z którym przez

przyjęcie przesyłki i listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty

należności ciążących na przesyłce. Wynikające z cytowanego przepisu

zobowiązanie odbiorcy przesyłki do zapłaty ciążących na niej należności jest

jego samoistnym zobowiązaniem wobec przewoźnika (por. wyrok SN z dnia

19 marca 1999 roku, II CKN 231/98, OSNC1999, nr 10, poz. 179). Regulacja ta

stanowi więc prawną podstawę domagania się przez przewoźnika zapłaty za

wykonaną usługę przewozu od odbiorcy przesyłki, bez względu na stosunki

obligacyjne łączące przewoźnika z innymi podmiotami, włączonymi w proces

realizacji przez przewoźnika umowy przewozu.

Perspektywa potencjalnego dochodzenia na podstawie wskazanego wyżej

przepisu, przewoźnego przez przewoźnika jako wierzyciela, od Elektrowni jako

odbiorcy przesyłki, była więc realna, stąd trafnie przyjął Sąd drugiej instancji

i ocenę tę należy podzielić, iż CTL zobowiązał się odpowiadać względem

powodowej Elektrowni, przyjmującej oświadczenie tego rodzaju w paragrafie

6 umowy z dnia 31 stycznia 2002 roku, że wierzyciel (przewoźnik) nie będzie

od niej

żądać spełnienia

świadczenia

(przewoźnego)

z tytułu

wykonania

przewozu (art. 392 k.c.). Wymagany przez art. 392 k.c. status dłużnika

powodowa Elektrownia uzyskała ex lege na podstawie cytowanego wyżej art. 51

ustęp 1 prawa przewozowego, zaś w stosunku do obowiązku spełnienia

świadczenia przez dłużnika (powodową Elektrownię) względem przewoźnika

(PKP CARGO S.A.) na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa przewozowego,

pozwany CTL był w świetle art. 392 k.c. osobą trzecią. Zatem umowa mająca

źródło

w

tym

przepisie

stanowiła

zabezpieczenia

powódki

przed

podstawę

roszczeniami

prawną

gwarancji,

przewoźnika

jako

wynikającymi

z ustawy, a dającymi prawo żądania należności za przewóz od odbiorcy

przesyłki, nie zawierającego przecież, jak w niniejszej sprawie umowy przewozu.

Przyjęcie

odpowiedzialności

odszkodowawczej

pozwanego

na

ogólnych zasadach art. 471 k.c. w powiązaniu z gwarancją pozwanego

wynikającą z art. 392 k.c. skutkuje zastosowaniem ogólnych przepisów

o przedawnieniu roszczeń. W konsekwencji termin przedawnienia roszczenia

o naprawienie szkody wynikającej z niewykonania przez CTL zobowiązania

gwarancyjnego i nie zapobieżenia dochodzeniu przez wierzyciela (PKP CARGO

S.A.) przewoźnego od Elektrowni wynosi trzy lata (art. 118 k.c.).

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c., bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia,

w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia

zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu

rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby

uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Z

mogących

wchodzić

w grę

zdarzeń,

zapoczątkowujących

bieg

wskazanego wyżej trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia powódki,

wykluczyć należy dzień otrzymania przez Elektrownię przesyłki węgla, jako

że odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego nie łączy się z realizacją tej

usługi, lecz z dochodzeniem przez PKP CARGO przewoźnego od powódki,

na podstawie art. 51 ustęp 1 prawa przewozowego.

Wbrew stanowisku Sądu drugiej instancji, nie stanowi go także data

doręczenia Elektrowni wezwania do zapłaty przewoźnego, wystosowanego

przez PKP CARGO S.A., albowiem trudno przyjąć, że już w tej dacie powstało

po stronie pozwanego zobowiązanie do zapłaty odszkodowania za to,

że wierzyciel wystąpił z wezwaniem do zapłaty przewoźnego.

W ocenie Sądu Najwyższego, w składzie rozpoznającym niniejszą

skargę

kasacyjną,

początkiem

biegu

przedawnienia

roszczenia

odszkodowawczego powódki wynikającego z zawartej przez strony umowy

z art. 392

k.c.,

jest

data

Okręgowego w Katowicach

uprawomocnienia

zasądzającego

od

się

wyroku

Elektrowni

Sądu

przewoźne

na rzecz przewoźnika (czyli 21 grudnia 2005 roku) z uwagi na to, że data

ta

decyduje o definitywnym ustaniu

wątpliwości

co

do zobowiązania

Elektrowni do zapłaty przewoźnego oraz zakresu tego obowiązku. Z tym

momentem zaktualizowała się więc także odpowiedzialność odszkodowawcza

pozwanego, skoro

w paragrafie

umowy

z dnia

stycznia

2002

roku zobowiązał się on przyjąć na siebie odpowiedzialność za to, że przewoźnik

nie

będzie od Elektrowni

żądał

zapłaty

wynagrodzenia

za przewóz.

Ten termin odpowiada przytoczonej treści art. 120 § 1 zdanie drugie k.c.

Najwcześniejszy termin, o którym mowa w tym przepisie to przytoczona data

prawomocnego wyroku, z którego wynika obowiązek świadczenia powodowej

Elektrowni na rzecz przewoźnika, a więc i możliwość dochodzenia jego zwrotu

z tytułu udzielonej gwarancji od pozwanego Spedytora.

Przyjęcie jako terminu początkowego biegu przedawnienia daty 21 grudnia

2005 roku prowadzi do wniosku, że trzyletni termin przedawnienia roszczenia

odszkodowawczego nie upłynął od daty wniesienia pozwu w niniejszej sprawie.

Przyjęta

przez

Sąd

Najwyższy

konstrukcja

prawna oraz

powyższe

rozważania eliminują konieczność ustosunkowania się do pozostałych zarzutów

skargi kasacyjnej, dotyczącej naruszenia art. 123 § 1 punkt 2 k.c. oraz art. 5 k.c.

w związku z art. 117 k.c.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. orzekł jak

w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje oparcie

w art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c.

jz