I CSK 705/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 705/09

POSTANOWIENIE

Dnia 29 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marta Romańska

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z wniosku W. D.

przy uczestnictwie Miasta W., A. D.,

J. D., T. E.-K., H. S., A. G., M. D., A. D. i Z. D.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2010

r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt V Ca

(…),

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w W.

do

ponownego

rozpoznania

oraz

orzeczenia

o

kosztach

postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawca J. D. domagał się stwierdzenia, że nabył na własność – w drodze

zasiedzenia – bliżej określoną działkę gruntu nr (…).

Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. stwierdził, że

objętą wnioskiem działkę z dniem 1 października 2000 r. nabył wnioskodawca wraz z

żoną Z. D. przez zasiedzenie na zasadach wspólności ustawowej.

Sąd Rejonowy ustalił, że rzeczona działka objęta została działaniem dekretu z 26

października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów (…) (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze

zm.; dalej: dekret). Działkę tę, zgodnie z porozumieniem rodzinnym, dziadkowie

wnioskodawcy J. i R. D. wydzielili w 1939 r. w wyniku podziału nieruchomości, do której

tytuł prawny wywodzili z aktu notarialnego sporządzonego jeszcze w okresie zaborów.

Przypadła ojcu wnioskodawcy S. D., który zginął podczas drugiej wojny światowej. Po

zakończeniu wojny M. D. (matka wnioskodawcy) wybudowała ogrodzenie i murowany

dom, w którym mieszkała wraz z wnioskodawcą. Stamtąd wyprowadziła się pod koniec

lat pięćdziesiątych. Wnioskodawca w 1963 r. zawarł związek małżeński i mieszkał tam z

rodziną przez lata. Obecnie przebywa tam w okresie letnim.

Decyzja potwierdzająca przejście własności rzeczonej działki na rzecz Skarbu

Państwa została wydana w 1969 r. W urządzonej dla tej działki księdze wieczystej

wpisana jako właściciel jest Gmina W. na podstawie decyzji Wojewody X. z dnia 23

lutego 1994 r.

Sąd Rejonowy ponadto ustalił, że w dniu 30 maja 2005 r. miasto W. złożyło

pozew o wydanie rzeczonej działki.

Na gruncie tych ustaleń Sąd Rejonowy uznał, że poprzednicy prawni

wnioskodawcy kontynuując swoje posiadanie po wejściu w życie dekretu, czynili to w

dobrej wierze, uważając się za właścicieli. Wychodząc z tego założenia przyjął

dwudziestoletni okres zasiedzenia, i stwierdził nabycie własności z dniem 1 października

2000 r. Ponieważ okres ten zakończył się w czasie trwania związku małżeńskiego

stwierdził, że nieruchomość przypada obojgu małżonkom.

Sąd Okręgowy na skutek apelacji uczestnika postępowania miasta W.

postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 r. zmienił powyższe postanowienie Sądu

Rejonowego i wniosek oddalił. U podłoża tego rozstrzygnięcia legło stanowisko, że

niepodobna przyjąć dobrej wiary po stronie posiadaczy rzeczonej działki, a co za tym

idzie, uwzględniając okres nieodzowny do nabycia własności nieruchomości, posiadanej

w złej wierze, stwierdzenie zasiedzenia tej działki mogłoby nastąpić najwcześniej z

dniem 27 maja 2005 r. Wniesienie w dniu 24 maja 2005 r. pozwu windykacyjnego

przeciwko wnioskodawcy przerwało jednak bieg zasiedzenia na rzecz jej posiadaczy.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego – oparta

na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 w zw.

z art. 395 k.p.c., art. 31 § 1 k.r. i op., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 175 k.c., do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o

biegu przedawnienia roszczeń. Odpowiednie stosowanie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. oznacza,

że bieg zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą

bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia

roszczenia. Jakkolwiek art. 123 § 1 pkt 1 k.c. nie zawiera bliższego określenia

przesłanek, jakim powinna odpowiadać dana czynność, aby mogła skutecznie przerwać

bieg terminu przedawnienia, to jednak z istoty tej instytucji wynika, że czynność ta może

przerwać bieg terminu nie „w ogóle”, lecz tylko w stosunku do konkretnej osoby,

przeciwko której była skierowana. Przerwanie przedawnienia ma bowiem charakter

osobowy, a nie przedmiotowy. Do przerwania biegu terminu nie wystarczy identyczność

wierzytelności, lecz niezbędna jest identyczność osób, na rzecz których i przeciwko

którym dana czynność, obiektywnie zdolna do przerwania przedawnienia, została

dokonana.

Te same przesłanki odnoszą się do przerwania biegu zasiedzenia. Okoliczność,

że właściciel nieruchomości podjął przed sądem czynność mającą na celu dochodzenie

praw do nieruchomości, ma znaczenie z punktu widzenia stosunków łączących go z

osobą, przeciwko której czynność sądowa została skierowana. Jest ona natomiast

pozbawiona znaczenia prawnego wobec wszelkich innych osób nie objętych tą

czynnością.

W sprawie niniejszej – jak to wynika z ustaleń Sądu Okręgowego – powództwo

windykacyjne na podstawie art. 222 § 1 k.c. skierowane było wyłącznie przeciwko

wnioskodawcy. Uczestniczka postępowania, jego żona, Z. D. nie była wezwana do

udziału w sprawie. Pozostała ona więc poza tym postępowaniem, a zatem jego

wszczęcie, wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Okręgowego, pozostaje bez wpływu na

ewentualny bieg zasiedzenia na jej korzyść. Sąd Okręgowy pominął, że posiadanie

małżonki wnioskodawcy mogło również prowadzić do nabycia własności rzeczonej

działki przez zasiedzenie. Przecież, stosownie do okoliczności może nastąpić nabycie

własności nieruchomości w drodze zasiedzenia przez oboje małżonków łącznie, jako

posiadaczy samoistnych.

Zauważyć przy tym należy, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie

zasiedzenia nieruchomości jest żądanie ustalenia, że oznaczona osoba nabyła przez

zasiedzenie prawo własności. Szczególna cecha tego postępowania polega na tym, że

Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia nabycia własności na rzecz osób, odnośnie do

których nabycie prawa zostanie wykazane, choćby była to inna osoba aniżeli wskazana

przez wnioskodawcę.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu.