I CSK 6727/22 · Sąd Najwyższy

I CSK 6727/22 POSTANOWIENIE 23 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa na posiedzeniu niejawnym 23 maja 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa miasta stołecznego Warszawa‎przeciwko Stowarzyszeniu M. w W. i W. T.‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej miasta stołecznego Warszawa‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 22 czerwca 2022 r., V ACa 953/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanych po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 czerwca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie ‎z powództwa Miasta Stołecznego Warszawy przeciwko Stowarzyszeniu „M." w W. i W. T. o zapłatę oddalił apelację powoda i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego.Miasto Stołeczne Warszawa złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku.Strona skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ‎z uwagi na występowanie istotnego zagadnienia prawnego, jak również potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości odnośnie do definicji zgromadzenia pokojowego, odpowiedzialności organizatora i przewodniczącego zgromadzenia - jej rodzaju, przesłanek zaistnienia, jak również skutków prawnych w stosunku do uczestników zgromadzenia posiadających wyroby pirotechniczne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany ‎na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa i prawidłowej wykładni, jak również w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Natomiast nie jest to ogólnodostępny środek zaskarżenia orzeczeń, który umożliwia rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu uregulowana w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony tylko do zbadania przesłanek określonych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Zatem nie służy merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną ‎do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości ‎lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Strona skarżąca ‎ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ten sposób ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie tych przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione wyłącznie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie będzie instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

W związku z tym, nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest zaś rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać szczegółowe i wyczerpujące argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. ‎jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne musi ‎być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie zostać przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., ‎III CZP 64/02; z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ‎na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości ‎lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, ‎jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych ‎lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający.

W przypadku przesłanek kasacyjnych zawartych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. należy wykazać związek między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18).Warto podkreślić, że fakty ustalone nie mogą być podważane w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 k.p.c.) i stanowią wiążącą Sąd Najwyższy podstawę faktyczną rozważań prawnych (art. 39813 § 2 k.p.c).Skarga kasacyjna strony powodowej nie zawiera argumentów dostatecznych, pozwalających uznać, że zostały spełnione przesłanki określone ‎w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że w sprawie nie wykazano, że zniszczenia zostały dokonane przez uczestników zgromadzenia, jak również brak było dowodów potwierdzających, ‎że organizatorzy zgromadzenia publicznego „M.” oraz przewodniczący zgromadzenia nie zapewnili odpowiednich środków w trakcie zgromadzenia publicznego z 11 listopada 2013 roku, które odbyło się w sposób pokojowy.

Sąd drugiej instancji podkreślił również, że uprawnienia i obowiązki, jakie ustawa nakłada na przewodniczącego zgromadzenia, dotyczą wyłącznie uczestników zgromadzenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, że podążający za M. zamaskowani i agresywni napastnicy świadomie przystąpili do udziału w zgromadzeniu, inkorporując zasadnicze założenia i stanowisko jego uczestników. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że byli oni uczestnikami zgromadzenia. Ponadto Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie można przyjąć, aby do zdarzeń szkodzących doszło w obrębie zgromadzenia publicznego, w wyniku działania jego uczestników i w związku z zawinioną działalnością, bądź zaniechaniami organizatora, czy przewodniczącego zgromadzenia.W świetle powyższego należy stwierdzić, że sformułowane przez stronę skarżącą zagadnienia nie mają waloru nowości i nie są zagadnieniami istotnymi, których wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju prawa.

W głównej mierze zagadnienia prawne wskazane przez stronę skarżącą stanowią pytania o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemikę z tym stanowiskiem. Powyższe pozwala na przyjęcie, że stronie skarżącej chodzi wyłącznie o poddanie zaskarżonego orzeczenia kontroli kasacyjnej, a nie o wykazanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W treści skargi kasacyjnej nie została również skutecznie wykazana potrzeba dokonania wykładni przytoczonych przepisów prawa.

Strona skarżąca ‎nie sprecyzowała, z czego wynika potrzeba wykładni wskazanych w skardze przepisów i z jakich przyczyn dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest niewystarczający. Nie przedstawiła także w odniesieniu do poruszanych problemów możliwych rozbieżnych interpretacji prawnych oraz racji jurydycznych stojących ‎za każdą z nich. Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności postępowania ‎(art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania orzeczono ‎na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).[SOP][ms]