I CSK 67/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 67/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie ze skargi G. N. i X. Y.‎o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt VI ACa […]‎w sprawie z powództwa F. ‎w W.‎przeciwko G. N. i X. Y.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 czerwca 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej skarżących ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 22 listopada 2016 r., sygn. akt VI ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od skarżących na rzecz F. ‎ w W. kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset) ‎ tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w […] oddalił skargę G. N. i X. Y. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r. Sąd ten uznał, że nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. samo powstanie środka dowodowego po uprawomocnieniu się kwestionowanego wyroku, jeżeli powoływana okoliczność - podstawa tego środka dowodowego - istniała już w czasie prowadzenia tamtego postępowania i była skarżącym znana.W skardze kasacyjnej pozwani powołali obie podstawy naruszenia przepisów prawa wskazane w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazali przyczyny objęte art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Występowanie istotnego zagadnienia prawnego połączyli z koniecznością udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące możliwości stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, dopuszczalności wznowienia postępowania w oparciu o regulację art. 403 § 2 k.p.c., w razie pojawienia się późniejszego orzeczenia sądu wydanego w innej sprawie i wszczęcia na jego podstawie egzekucji, jak też możliwości uwzględnienia działania przeciwnika procesowego, który składał w prawomocnie zakończonym postępowaniu twierdzenia sprzeczne z faktami i później podejmowanymi czynnościami.

Na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, w ich ocenie, wskazuje nietrafne przyjęcie, że w sprawie prawomocnie zakończonej skarżący powoływali się na brak zubożenia powódki, a podnosili jedynie możliwość egzekucji wierzytelności z nieruchomości dłużnika. Ponadto Sąd Apelacyjny nie ustosunkował się do zgłoszonych w skardze nowych faktów obejmujących niezubożenie powódki, niewzbogacenie pozwanych oraz podjęcie przez powódkę już w tym postępowaniu decyzji o egzekwowaniu zadłużenia z nieruchomości.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, którego wymagania określa art. 3984 k.p.c., wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa.

Ugruntowane zostało w orzecznictwie zapatrywanie, że skarżący powinien wskazać przepisy prawne, na tle stosowania których wyłoniło się zagadnienie, sformułować je, podać argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen, a nadto motywację, że rozwiązanie go jest istotne nie tylko w rozpoznawanej sprawie, ale także dla praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, niepubl.; z dnia 14 grudnia 2004 r., III CK 585/04, niepubl.; z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05, OSNP 2006, nr 15 - 16, poz. 243; niepubl.; z dnia 4 sierpnia 2006 r., III CZ 47/06, niepubl.; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, niepubl.; z dnia 26 czerwca 2008 r.

I CSK 108/08, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK 325/11, niepubl.).Przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie stanowi istotnego, nowego i rzeczywiście istniejącego problemu prawnego, który dotychczas nie został rozstrzygnięty. Kwestie dotyczące wznowienia postępowania, a w tym w szczególności podstaw, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c., są jednolicie interpretowane i wyjaśnione w orzecznictwie. Przyjmuje się, że nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe w rozumieniu tego przepisu mogą stanowić podstawę wznowienia jedynie wówczas, gdy istniały one już w poprzednim postępowaniu, ale strona nie mogła z nich skorzystać, ponieważ były one nieujawnione i jej nieznane (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 9 stycznia 2001 r., II CKN 1332/00).

Wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego, jak wyrok wydany, określone w art. 403 § 2 k.p.c., jest zgodnie interpretowane jako dotyczące wyroku wydanego i uprawomocnionego przed uprawomocnieniem się wyroku objętego skargą o wznowienie. Uzasadnienie tej przyczyny wniosku zostało osadzone w okolicznościach tej sprawy i w zasadzie zmierza do kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w kwestionowanym orzeczeniu. Nie zostały podane powody wskazujące na potrzebę kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego. Ocena działania stron w prawomocnie zakończonym postępowaniu, jak też możliwość stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu wykracza poza ramy ogółu zagadnień związanych z podstawami skargi o wznowienie postępowania na tym etapie postępowania.Oczywista zasadność skargi kasacyjnej wymaga od skarżącego wykazania, że zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad prawa, widocznym od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy i dłuższych dociekań.

Naruszenie prawa powinno mieć charakter szczególny i kwalifikowany (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.; z dnia 23 listopada 2010 r., III UK 10/11, niepubl.). Nie spełnia przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jedynie powołanie naruszenia konkretnego przepisu prawa, ale sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 230; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 38/06, niepubl.; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, niepubl.).

Analiza uzasadnienia wniosku pozwanych nie pozwala na stwierdzenie, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Brak w nim przekonywującego wywodu prawnego o zaistnieniu takiego stanu rzeczy w stosunku do zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrzenie argumentacji uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego argumentacji, na tle podstaw skargi kasacyjnej oraz motywów zaskarżonego wyroku, nie pozwalało na ocenę, iż zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję jaskrawych błędów w zakresie wykładni prawa procesowego, które ukształtowały jego treść.

W szczególności nie doszło do oparcia orzeczenia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią, przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Dwie pierwsze okoliczności powołane przez skarżących dotyczą w istocie dwóch stron tej samej sytuacji. Ocena zamiaru powódki nie należy do sfery faktów. Nie zostały wykazane przez skarżących przesłanki wskazujące na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.W postępowaniu przed Sądem drugiej instancji nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj