I CSK 67/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 67/08

POSTANOWIENIE

Dnia 13 sierpnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku K. K.

przy uczestnictwie B. S. i D. S.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 sierpnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 12

października 2007 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 października 2007 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił

apelację wnioskodawczyni K. K. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 24 kwietnia

2007 r., którym dokonano rozgraniczenia dwóch nieruchomości położonych w W. Jedna

z nich należy do wnioskodawczyni, druga do uczestników postępowania D. S. i B. S.

Wnioskodawczyni nabyła użytkowanie wieczyste swojej działki 23 listopada 1967 r.;

użytkowanie to przekształcone zostało w prawo własności w 1999 r. Uczestnicy

postępowania nabyli użytkowanie wieczyste działki w 1997 r.; także ich prawo zostało

przekształcone we własność w 1999 r.

Sąd pierwszej instancji ustalił, poza faktami opisanymi wyżej, że w dacie nabycia

działki przez wnioskodawczynię istniało ogrodzenie oddzielające należącą do niej

nieruchomość od nieruchomości uczestników postępowania. Usytuowanie ogrodzenia

nie uległo zmianie co najmniej od 23 listopada 1967 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał, że poprzednicy prawni

uczestników postępowania, będąc posiadaczami w dobrej wierze, nabyli w drodze

zasiedzenia użytkowanie wieczyste przygranicznego pasa gruntu co spowodowało

zmiany w stanie prawnym. Nastąpiło to po upływie dziesięciu lat liczonych od 1967 r.

Oddalając apelację wnioskodawczyni Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że w

rozpoznawanej sprawie rzeczywiście miała miejsce rozbieżność między granicami na

mapie

podziałowej

a

granicami,

w

jakich

uczestnicy

faktycznie

władali

nieruchomościami. Granica wyznaczona faktycznym władaniem stała się jednak zgodna

ze stanem prawnym, gdyż uczestnicy postępowania nabyli przygraniczny pas w drodze

zasiedzenia (Sąd podzielił pogląd o dopuszczalności nabycia użytkowania wieczystego

w drodze zasiedzenia). Zgłoszone przez wnioskodawczynię żądanie rozgraniczenia nie

mogło zatem zostać uwzględnione. Sąd Okręgowy wskazał na działające na korzyść

uczestników domniemanie dobrej wiary (art. 7 k.c.), które nie zostało obalone.

Skarga Kasacyjna wnioskodawczyni oparta została na obu podstawach. Zawarto

w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6, 153, 172 i 176 k.c., art. 140, 152

k.c. i art. 21 oraz 64 Konstytucji RP„a przede wszystkim" art. 177 i 232 k.c., a także art.

336 w związku z art.172 k.c. i decyzji Prezydenta W. z dnia 15 lipca 1999 r. i z 22

czerwca 1999 r. Skarżąca podniosła także naruszenie przepisów postępowania, tj. art.

244 i 247 k.p.c., art. 321, 328 § 2 k.p.c., art. 227, 232, 233 i art. 234 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje uzasadnionych podstaw. Odnosząc się do

zaprezentowanych przez skarżącą zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się

do zarzutów najpoważniejszych, tzn. naruszenia art. 140 k.c. i art. 21 Konstytucji RP

polegającego, jak sformułowano to w skardze „..poprzez bezprawne odjęcie z zakresu

jej

własności

spornego

pasa

gruntu

przygranicznego

przez

nieuzasadnione

uwzględnienie zarzutu zasiedzenia". W związku z tym zarzutem pozostają wywody

wskazujące na naruszenie art. 6 k.c., art. 336 w związku z art. 172 k.c., art. 172, 176,

177 i 232 k.c., gdyż doprowadziło to do nieuzasadnionego, zdaniem skarżącej,

uwzględnienia zarzutu zasiedzenia.

Powyższe zarzuty w dużej części opierają się na nieporozumieniu. Przede

wszystkim Sądy orzekające nie zastosowały art. 177 k.c., gdyż nie wystąpiła taka

potrzeba.

Przepis

ten

wykluczał

możliwość

nabycia

własności

nieruchomości

państwowej w drodze zasiedzenia z uwagi na dążenie przed 1989 r. do skupienia w

rękach państwa własności nieruchomości w możliwie szerokim zakresie. Nie znajdował

ona natomiast zastosowania do nabycia użytkowania wieczystego w

drodze

zasiedzenia, gdyż nabycie takiego prawa w drodze zasiedzenia jest możliwe jedynie

przeciwko dotychczasowemu użytkownikowi wieczystemu (por. uchwała 7 sędziów SN z

dnia 11 grudnia 1975 r., III CZP 63/75. OSNCP 1976, nr 12, poz. 259 - zasada prawna).

Zmiana osoby użytkownika wieczystego nie zmienia zatem sytuacji właściciela. Wbrew

stanowisku skarżącej jest przy tym możliwe nabycie użytkowania wieczystego w drodze

zasiedzenia, także gdy chodzi jedynie o część gruntu.

Trafnie także Sąd drugiej instancji odwołał się do domniemania prawnego z art. 7

k.c. Zawarta w art. 6 k.c. reguła rozkładu ciężaru dowodu wskazuje, że przy działaniu

domniemania

prawnego

ciężar

dowodu

„przenosi

się”

na

drugą

stronę

–

to wnioskodawczyni powinna była obalić domniemanie dobrej wiary posiadaczy

wykazując, że pozostawali oni w złej wierze.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia zarzut

naruszenia art. 244 i 247 k.p.c. Ustalenia przez Sąd pierwszej instancji przebiegu

granicy pomiędzy nieruchomościami w sposób odmienny niż wynikało to z powołanych

w skardze decyzji Prezydenta W. nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, lecz

jest prostą konsekwencją ustalenia, że w wyniku działania instytucji zasiedzenia uległ

zmianie stan prawny, który tę granicę w pierwszej kolejności wyznacza. Nie zostały

także naruszone pozostałe przepisy postępowania (art. 321, 328 § 2 k.p.c., art. 227,

232, 233 i 234 k.p.c.), gdyż Sądy orzekające prawidłowo ustaliły okoliczności sprawy i

oceniły zgromadzone dowody. Fakt, że ocena ta doprowadziła do orzeczenia

niekorzystnego dla wnioskodawczyni nie może uzasadniać sformułowanych zarzutów.

Sąd Najwyższy zauważa jedynie, że uzasadnienia postanowień obu Sądów nie

są zbyt precyzyjne. Jednak pozostaje to bez wpływu na prawidłowość zapadłego

rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 14

k.p.c.).