I CSK 635/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 635/09

POSTANOWIENIE

Dnia 29 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Marta Romańska

SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta W.

przy uczestnictwie Miasta W., E. M., G. M., Z. Z., K. Z.-J., A. G., B. K., K. P. i U. S.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 29 października 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W.

z dnia 14 maja 2009 r., sygn. akt V Ca (…),

oddala skargę kasacyjną;

zasądza od Skarbu Państwa - Prezydenta miasta W. na rzecz E. M., G. M, Z. Z., K.

Z.-J., A. G., B. K., K. P. i U. S. kwotę po 338 (trzysta trzydzieści osiem) złotych

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację

wnioskodawcy – Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta miasta W. od

postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 grudnia 2008 r., oddalającego wniosek

o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości położonej w W. przy

ul. B. w granicach działek ew. (…)/13 i (…)/16 z obrębu 1(…) o powierzchni 6041 m2

oraz 8920 m2.

W sprawie ustalone zostało, że wymieniona nieruchomość objęta była działaniem

dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów (…) (Dz. U. Nr

50, poz. 279 ze zm.). Wchodzących w skład niej działek dotyczy postanowienie Sądu

Rejonowego w W. z dnia 26 września 2001 r., stwierdzające nabycie nieruchomości

przez zasiedzenie przez M. P. w 3/6 częściach oraz B. K., K. P. i U. S. po 1/6 części.

Wyrokami Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 marca 2005 r. i z dnia 5 lutego 2004 r. w

sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa i Miastu W. ustalone zostało, że

prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę dawniej oznaczoną nr (…)/9

przysługuje U. S., K. P. i B. K. po 1/3 części każdej, a prawo własności nieruchomości

stanowiącej działkę dawniej oznaczoną nr (…)/8 – G. M. w 30/96 częściach, K. Ś. w

20/96 częściach, K. Z.-J. i E. M. po 16/96 części i Z. Z. w 14/96 części. Sąd Okręgowy

uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż – co twierdził – nieruchomość objął w

posiadanie z dniem 18 sierpnia 1967 r. Nie wynika to bowiem z jedynego dowody

powołanego na tę okoliczność, tj. z protokołu ustalenia granic sporządzonego w tymże

dniu. Analiza zapisów tego protokołu, który stwierdza, że teren jest skomunalizowany,

w użytkowaniu Prezydium Rady Narodowej i że jest nieużytkowany i jest na nim

wysypisko gruzu, nie wskazuje, iż teren został objęty w posiadanie przez Prezydium; z

faktu, że jest tam wysypisko gruzu nie wynika, iż pozostaje to w jakimkolwiek związku z

działaniem Prezydium. Sąd Okręgowy stwierdził też, że wnioskodawca nie wykazał

również potencjalnej możliwości władania nieruchomością przez Skarb Państwa – tego

że „tolerował” istnienie wysypiska gruzu.

Postanowienie

wymienione

na

wstępie

zaskarżył

skargą

kasacyjną

wnioskodawca. Podstawą skargi jest naruszenia prawa materialnego – art. 336 k.c.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że brak

efektywnego wykonywania władztwa nad nieruchomością przez wnioskodawcę stanowił

wystarczającą przesłankę uznania, iż wnioskodawca nie był jej posiadaczem (mimo że

w sprawie istniała także konieczność oceny, czy wnioskodawca posiadał realną

możliwość wykonywania takiego władztwa). Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

postanowienia przez uwzględnienie wniosku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego

postanowienia

i przekazanie

sprawy sądowi drugiej

instancji do

ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trafny jest pogląd skarżącego wyrażony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej

z powołaniem się na wymienione w nim orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego

Sadu Administracyjnego, że posiadaniem rzeczy (art. 336 k.c.) jest stan faktyczny

polegający nie tylko na rzeczywistym korzystaniu z rzeczy ale także przejawiający się w

realnej w danych okolicznościach możliwości władania rzeczą.

Wbrew zarzutowi stanowiącemu podstawę rozpoznawanej skargi kasacyjnej Sąd

Apelacyjny nie poprzestał na ustaleniu, że wnioskodawca nie wykonywał efektywnego

władztwa nad nieruchomością, ale miał też na uwadze potrzebę ustalenia, czy

wnioskodawca posiadał realną możliwość wykonywania takiego władztwa. Sąd

Apelacyjny dał temu wyraz stwierdzając, że wnioskodawca nie wykazał również

potencjalnej możliwości władania nieruchomością przez Skarb Państwa. Nie można

zatem zarzucić Sądowi Apelacyjnemu błędnej wykładni art. 336 k.c. Zarzutu takiego

skarżący wprawdzie wprost nie sformułował, ale zarzucając, że Sąd Apelacyjny błędnie

przyjął, iż brak efektywnego wykonywania przez wnioskodawcę władztwa nad

nieruchomością stanowił wystarczającą podstawę uznania, iż wnioskodawca nie był jej

posiadaczem (pomimo że w sprawie zachodziła konieczność oceny, czy wnioskodawca

posiadał realną możliwość wykonywania takiego władztwa), w istocie – nietrafnie, jak

wskazano wyżej – zarzucił naruszenie art. 336 k.c. przez błędną jego wykładnię.

Nie można też uznać, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 336 k.c. – co wprost

zarzuca skarżący – przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Nie ma wątpliwości, że art. 336 k.c. jest przepisem właściwym dla oceny, czy

miało miejsce posiadanie nieruchomości jako przesłanka nabycia jej własności przez

zasiedzenie (art. 172 k.c.). Zarzucone w skardze kasacyjnej jego naruszenie można by

zatem jedynie rozumieć jako tzw. błąd w subsumcji, to znaczy, że ustalone w sprawie

okoliczności

faktyczne,

które

wskazują

na

posiadanie

nieruchomości

przez

wnioskodawcę, zostały błędnie ocenione przez Sąd, jako nieświadczące o tym, że

wnioskodawca był posiadaczem nieruchomości. Aczkolwiek ze sformułowania zarzutu

stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej nie wynika, że skarżący zarzuca tę postać

naruszenia art. 336 k.c., nie można przyjąć, iż tak rozumiany zarzut jest zasadny.

Szczupłe ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego postanowienia –

stosownie do art. 39813 § 2 k.p.c. wiążące Sąd Najwyższy w postanowieniu kasacyjnym

– nie uzasadniają bowiem przekonania, że wnioskodawca wykazał, iż miał realną,

uzasadnioną

określonymi

okolicznościami

faktycznymi,

możliwość

wykonywania

władztwa nad nieruchomością. Należy dodać, że skarżący bezpodstawnie podnosi w

uzasadnieniu skargi kasacyjnej jako okoliczność mającą przemawiać za jej zasadnością,

iż właściciele nieruchomości będący uczestnikami postępowania ograniczyli się do

biernego zaprzeczenia twierdzeniom wnioskodawcy i nie przedstawili żadnych

dowodów, że władali nieruchomością w dniu 18 sierpnia 1967 r. lub kiedykolwiek

później. Sąd Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę, że ciężar dowodu, iż Skarb Państwa był

posiadaczem nieruchomości spoczywał na wnioskodawcy (art. 6 k.c.).

Z wymienionych względów skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić

(art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy postanowił na podstawie

art. 108 § 1 w zw. z art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 7 pkt 1 i § 6 pkt

7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat

za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy

prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm.).