I CSK 566/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 566/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku D. B.‎przy uczestnictwie P. sp. z o.o. w T.‎o ustanowienie służebności przesyłu,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2020 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika od postanowienia Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, obciążając każdego z uczestników poniesionymi przez niego kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestnik postępowania o ustanowienie służebności przesyłu – P. Sp. z o.o. w T. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 4 kwietnia 2019 r., zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 18 października 2017 r. przez objęcie ustanowioną na jego rzecz służebnością przesyłu nie tylko strefy eksploatacyjnej sieci gazowej niskiego ciśnienia DN50 wraz z przyłączami o szer. 1 m przebiegającej przez nieruchomość wnioskodawczyni D. B., oznaczoną jako działka nr 299/3, ale także strefy kontrolowanej o szerokości 1 m w obie strony od strefy eksploatacyjnej.

W związku z tym Sąd odwoławczy podwyższył jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności, jakie winien uiścić uczestnik na rzecz wnioskodawczyni z kwoty 1033 zł do kwoty 3950 zł. W pozostałym zakresie wniosek pozostał oddalony. Sąd Okręgowy uznał, że także strefa kontrolowana stanowi obszar nieruchomości, na którym jej właściciel odczuwa niedogodności i jest ograniczony w swoich prawach w zakresie uregulowanym w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie.

W strefach kontrolowanych, jak wynika z § 10 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia należy kontrolować wszystkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. W strefie tej nie można wznosić obiektów budowlanych ani urządzać stałych składów i magazynów, czy sadzić drzew. Ponadto dopiero tej szerokości, tj. 3-metrowy pas służebności zapewni rzeczywistą możliwość dokonywania konserwacji, remontów i obsługi gazociągu.W skardze kasacyjnej uczestnik zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3051, art. 3052, a także niezastosowanie art. 288 k.c. w zw. z art. 3054 k.c. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.Wnioskodawczyni domagała się oddalenia skargi kasacyjnej i wzajemnego zniesienia kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył co następuje:Skarga kasacyjna ukształtowana została w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń nie satysfakcjonujących stron.

Koniecznej selekcji spraw służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie występują przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniające przyjęcie skargi do rozpoznania.Skarżący uzasadnił potrzebę rozpatrzenia swojej skargi wystąpieniem przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. to znaczy potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Jego zdaniem rozbieżność poglądów wywołuje interpretacja, czy strefa kontrolowana powinna być objęta służebnością przesyłu. Wskazał orzeczenia Sądu Najwyższego, w których przyjęto stanowisko zgodne z poglądem Sądu Okręgowego (postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r., II CSK 505/16, baza Lex nr 2331704, z dnia 12 października 2017 r., IV CSK 724/16, baza Lex nr 2397616, oraz wyrok z dnia 14 listopada 2013 r., II CSK 69/13, OSNC z 2014 r., z. 9, poz.

91) oraz odmienne zapatrywanie, które przyjmuje, że strefa kontrolowania nie pokrywa się z przedmiotem wykonywania służebności przesyłu, ten bowiem wyznacza obszar gruntu niezbędny do budowy, utrzymania, eksploatacji i konserwacji gazociągu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 rudnia 2015 r., III CZP 88/15 OSNC 2016/12/144oraz postanowienia z dnia 10 listopada 2017 r., V CSK 33/17, baza LEX nr 2429630 i z dnia 18 kwietnia 2019 r., I CSK 4/18, baza Lex nr 2476289).Jednak analiza przytoczonych orzeczeń wskazuje na konsekwentnie przyjmowane stanowisko, że powierzchnia nieruchomości zajęta pod służebność powinna odpowiadać potrzebom związanym z prawidłowym korzystaniem z tego urządzenia, jego konserwacją, naprawą, modernizacją i usuwaniem awarii.

Takimi też kryteriami kierował się Sąd Okręgowy wskazując, że strefa eksploatacyjna o szerokości 1 m nie zapewnia miejsca na wykonywanie prac przy rurociągu, zwłaszcza, że dotarcie do niego wymaga dokonania wykopu i składowania wykopanej ziemi. Odróżnienie pojęcia strefy kontrolowanej i przedmiotu służebności podkreśla różnice w ich wyznaczaniu, nie wyklucza jednak sytuacji, gdy służebność pokrywa się ze strefą kontrolowaną, a nawet jest od niej rozleglejsza, jeśli specyfika urządzenia przesyłowego tego wymaga. Orzecznictwo szczegółowo omówiła też w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni, nie ma więc potrzeby powielania tych analiz.

Wynika z nich wielość orzeczeń wyrażających wspólną myśl, że służebność przesyłu określają praktyczne potrzeby budowy i wszechstronnej obsługi urządzenia przesyłowego. Zagadnienie to zostało więc wystarczająco wyjaśnione, a okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na wystąpienie nowego, dotąd nie dostrzeżonego problemu związanego ze wskazanym przez uczestnika art. 3051 k.c.W konsekwencji powołana przez skarżącego podstawa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zachodzi. Okoliczności sprawy nie wskazują też, aby wystąpiły inne przesłanki przedsądu przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpatrzenia.Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z treści art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2, art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.aj