I CSK 55/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 55/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa I. K. ‎przeciwko G. W. S. i T. M. ‎o ochronę praw autorskich,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 czerwca 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 8 lipca 2016 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) oddala wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów‎ postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Powódka I. K. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 lipca 2016 r., którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 marca 2015 r., którym oddalono powództwo o ochronę praw autorskich wniesione przeciwko G. W. S. i T. M.. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył:Celem skargi kasacyjnej jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury.

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. Jego rola nie polega zatem na korygowaniu ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa, nawet gdyby one rzeczywiście wystąpiły. W ramach tzw. przedsądu Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Przyczyny te wskazują na występowanie kwestii istotnych dla interesu publicznego w sprawie, co uzasadnia przyjęcie skargi do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania jest oddzielną jednostką redakcyjną skargi kasacyjnej, uregulowaną w art. 3984 § 2 k.p.c. By spełnić to wymaganie konieczne jest pełne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z perspektywy powołanych w nim przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c. Nie wystarcza odwołanie się do uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej, nawet jeżeli wskazano w nim tożsame argumenty (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08; z dnia 10 marca 2016 r., II CSK 10/16 - nie publ.).

Wymaganie to uzasadnione jest okolicznością, że postanowienie w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania zapada podczas innego posiedzenia i w innym składzie niż rozpoznanie skargi kasacyjnej (art. 39810 zd. 2 k.p.c.). W niniejszej skardze oparto się na przesłankach wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., podnosząc, że w sprawie występuje „wątpliwość, czy nota biograficzna twórcy książki może służyć do ujawniania i oznaczania jego autorstwa”. Potrzebę wykładni powódka wiąże zaś z pojęciami „rażącej dysproporcji” oraz „korzyści” z art. 44 p.a.

Skarżąca podkreśla przy tym, że obydwa pojęcia mają charakter nieostry i pozostawiają pewien zakres swobody interpretacyjnej.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. - zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z dnia 14 września 2012 r., I UK 218/12 - nie publ.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z dnia 24 października 2012 r., I PK 129/12 - nie publ.).

Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, s. 7), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13, nie publ.). Istotne zagadnienie prawne należy bowiem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14 - nie publ.).

Kolejnym niezbędnym elementem uzasadnienia tej przesłanki jest wskazanie przepisu prawa, który wzbudził poważne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, nie publ.), a także różnych możliwych sposobów jego interpretacji, wynikających z judykatury lub piśmiennictwa, w tym również zajęcia przez samego skarżącego stanowiska co do rozstrzygnięcia sprawy oraz przyczyn wadliwości zaskarżonego orzeczenia (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2013 r., III SK 54/12, nie publ.).

Wymagania tego nie można zastąpić postawieniem samych pytań do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2011 r., I PK 52/11, nie publ.) Jednocześnie zagadnienie prawne może zostać uznane za istotne tylko wtedy, kiedy Sąd Najwyższy nie wyraził jeszcze stanowiska w związku z przedstawionym problemem, a w przypadku istnienia rozstrzygnięcia problemu - nie zaszły żadne okoliczności faktyczne uzasadniające jego zmianę (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP 2003, nr 13, poz. 5).Wywód skarżącej nie odpowiada powyższym wymaganiom, bowiem przedstawiona kwestia nie ma charakteru jurydycznego.

Powódka odnosi się bowiem do własnej interpretacji stanu faktycznego sprawy, związanej z jej subiektywnym odczuciem dotyczącym funkcji not biograficznych osób biorących udział w powstaniu książki, umieszczanych zwyczajowo na okładkach. Ocena stanu faktycznego sprawy należy natomiast do sądów powszechnych rozpoznających sprawę, a na mocy art. 3983 § 3 k.p.c. znajduje się poza kognicją Sądu Najwyższego jako „sądu prawa”.Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa wymaga zaś od skarżącego wskazania, które przepisy mają być poddane wykładni Sądu Najwyższego.

Konieczny jest również opis wątpliwości związanych z wykładnią powołanych przepisów, polegający na zarysowaniu możliwych sposobów jej dokonania, wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawieniu własnej propozycji interpretacyjnej. W przypadku powoływania się na rozbieżności w orzecznictwie należy również, choćby przykładowo, wskazać orzeczenia, w których ten sam przepis prawa byłby odmiennie wykładany (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15; z dnia 27 listopada 2015 r., IV CSK 330/15 - nie publ), przy czym nie chodzi tu o rozbieżności w wykładni pomiędzy sądem pierwszej i drugiej instancji, które orzekały w danej sprawie (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2014 r., IV CSK 505/13, nie publ.).

Jeżeli jednak Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii wykładni powołanych przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu, brak jest interesu publicznego w przyjęciu takiej skargi (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2014 r., II UK 515/13; z dnia 16 lipca 2013 r., II UK 142/13 - nie publ.). Skarżąca nie uczyniła zadość wymaganiu przedstawienia rozbieżności faktycznie występujących w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych, nie zarysowała również różnych – odmiennych – potencjalnych możliwości dokonywania wykładni przepisów, które nie były jeszcze przedmiotem rozważań judykatury.

Brak ten jednak nie wynika z niedostatków redakcyjnych skargi kasacyjnej, lecz z natury przepisu przywołanego przez powódkę. Sama skarżąca zauważyła, że pojęcia ustawowe, do których odnosi potrzebę dokonania wykładni, maja charakter nieostry i pozostawiają sądowi margines decyzyjny, związany z interpretacją okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. W takim przypadku kontrola rozstrzygnięcia sądu może zostać oparta jedynie na kryterium zgodności jego rozumowania z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu Najwyższego kryteria te nie zostały naruszone na gruncie niniejszej sprawy.

Sąd odwoławczy wyczerpująco i szczegółowo wyjaśnił swój sposób rozumowania, a natura pojęć wskazanych przez powódkę w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania stanowi wyraz swobody pozostawionej sądowi przez ustawodawcę, nie zaś braku precyzji wymagającego ujednolicenia wykładni prawa przez Sąd Najwyższy.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. jw