I CSK 54/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 54/11

POSTANOWIENIE

Dnia 25 sierpnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jan Górowski

w sprawie z powództwa J. L.

przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w P.

o odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 sierpnia 2011 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 lipca 2010 r.,

1.

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i odstępuje

od

obciążenia

powoda

kosztami

postępowania kasacyjnego,

przyznaje adwokatowi M. N. z Kancelarii Adwokackiej w

W., od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę 2700

(dwa tysiące siedemset) złotych powiększoną o należny

podatek od

towarów i usług za pomoc prawną

udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu

kasacyjnym.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli: w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Instytucja przedsądu, jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego,

jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także z

zezwalającymi

na

wprowadzenie

środków

zaleceniami Rady Europy

eliminujących

dostęp

do

sądu

najwyższego szczebla. Skarga kasacyjna służy od prawomocnego orzeczenia, ma

ograniczony zasięg, a jej podstawowym celem jest zapewnienie jednolitości

wykładni i twórczy wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa.

W sprawie nie występuje żadna z przesłanek określonych w art. 398 9 § 1

k.p.c., choć skarżący odwołał się do oczywistej zasadności skargi.

Zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie oczywiście narusza prawo, gdy jest

niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni

przepisami, albo zostało wydane w wyniku błędnej wykładni lub niewłaściwego

zastosowania prawa, które jest w sposób pewny i niewątpliwy z góry widoczne dla

prawnika, bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8 marca 2003 r., I PKN 341/2001, OSNP 2004, nr 6, poz. 100).

W skardze nie zostały przytoczone wystarczające argumenty (wywód

prawny) świadczące o takim kwalifikowanym naruszeniu prawa przez Sąd

Apelacyjny. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającej poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi

przede wszystkim w interesie publicznym. Tymczasem Sąd Apelacyjny trafnie

przedstawił problemy związane z przeludnieniem w polskich zakładach karnych,

oraz wynikające z orzecznictwa skutki takiego niepożądanego stanu rzeczy.

Zapewnienie przez państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia

wolności jest jednym z podstawowych warunków demokratycznego państwa

prawnego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007 r.,

II CSK269/07, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07

i wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 października 2009 r.

w sprawie Sikorski i Orchowski przeciwko Polsce nr 17885/043 i 17599/05).

Niedomagania strukturalne polskiego więziennictwa, które nie mogą być

rozwiązane z dnia na dzień, są także elementem, podobnie jak i niższa niż

w państwach zachodnich stopa życiowa społeczeństwa, który powinien być

uwzględniany przy przyznawaniu pokrzywdzonemu zadośćuczynienia. Zasądzenie

z tego tytułu odpowiedniej sumy ma po pierwsze charakter fakultatywny (art. 448

k.c.), a po wtóre musi uwzględniać całokształt okoliczności sprawy, a nie tylko

niezagwarantowanie powodowi pozbawionemu wolności odpowiedniej powierzchni

w celi.

Sąd Apelacyjny wyraźnie stwierdził, nie podzielając stanowiska powoda

jakoby warunki odbywania kary były tragiczne, że miał jednak zapewnione

korzystanie z urządzeń koniecznych dla egzystencji, tj. łóżko, kącik sanitarny,

jak i łaźnię. Kara pozbawienia wolności w systemie kar jest środkiem dolegliwym

i w związku z tym, aby mogła spełniać swe funkcje resocjalizacyjne warunki jej

odbywania muszą zasadniczo odbiegać na niekorzyść od poziomu życia

przeważającej części polskiego społeczeństwa.

Określenie

wysokości

zadośćuczynienia

należy

do

sądów

meriti.

Zakwestionowanie przez Sąd Najwyższy przyznanej z tego tytułu kwoty mogłoby

nastąpić tylko wtedy, gdyby nie uwzględniało ono wszystkich aspektów sprawy

i w wyniku tego byłoby rażąco w stosunku do nich niewspółmierne (por. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70, OSNCP 10971,

nr 3, poz. 53).

Z tych względów nie można było uznać, że zaskarżone orzeczenie

w sposób oczywisty dla prawnika narusza prawo, oraz że rozpoznanie skargi leży

w interesie publicznym, stąd też Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Mając na uwadze szczególny charakter sprawy

i wyjątkowo trudną sytuację materialną powoda, odstąpiono od obciążenia go

kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 k.p.c.).