I CSK 538/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 538/08

POSTANOWIENIE

Dnia 24 czerwca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

SSN Wojciech Jan Katner

Protokolant Beata Rogalska

w sprawie z wniosku V. S.A.

przy uczestnictwie VT. S.A., ET. Spółki z o.o., C. Spółki z o.o. oraz Zarządcy masy

upadłości E. S.A.

o uznanie za skuteczny na obszarze Polski wyroku częściowego Trybunału

Arbitrażowego przy Londyńskim Sądzie Arbitrażu Międzynarodowego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 24 czerwca 2009 r.,

skargi kasacyjnej Zarządcy masy upadłości E. S.A.

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną;

zasądza od Zarządcy masy upadłości E. S.A. na rzecz VT.

S.A., ET. Spółka z o.o. i C. Spółka z o.o. kwoty po 180 (sto

osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wydanym na posiedzeniu niejawnym postanowieniem z dnia 18 września

2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie Zarządcy E. S.A. w upadłości na

postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 15 maja 2008 r., uznające za

skuteczny na obszarze Polski wyrok częściowy Trybunału Arbitrażowego

działającego przy Londyńskim Sądzie Arbitrażu Międzynarodowego z dnia 22 maja

2006 r., wydany w sprawie pomiędzy V. S.A. oraz VT. S.A. jako powodami oraz E.

S.A., ET. Sp. z o.o. i C. Sp. z o.o. jako pozwanymi.

Wymienione postanowienie zaskarżył skargą kasacyjną Zarządca E. S.A. w

upadłości. Podstawą skargi jest naruszenie art. 1215 § 1 k.p.c. poprzez jego

niezastosowanie i art. 397 § 1

w związku z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez jego

zastosowanie i rozpoznanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym zamiast na

rozprawie. Skarżący zarzucił także nieważność postępowania przez rozpoznanie

zażalenia na posiedzeniu niejawnym, co spowodowało, że został pozbawiony

możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.), gdyż nie mógł przedstawić na

rozprawie swego stanowiska w sprawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania.

Pozostałe strony uczestniczące w postępowaniu wniosły o odrzucenie skargi

kasacyjnej, ewentualnie o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania lub oddalenie.

Sąd Najwyższy nie dopatrzył się okoliczności powodujących odrzucenie

skargi kasacyjnej (art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.). Występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego – czy zażalenie na postanowienie w przedmiocie uznania

wyroku

sądu

polubownego

wydanego

za

granicą

podlega

rozpoznaniu

na rozprawie, czy na posiedzeniu niejawnym – uzasadnia przyjęcie skargi

do rozpoznania (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Rozpoznając ją Sąd Najwyższy zważył,

co następuje:

Wniosek o uznanie, który zapoczątkował postępowanie w sprawie, został

złożony po dniu 17 października 2005 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 178,

poz. 1478; dalej – „ustawa z dnia 28 lipca 2005 r.”), toteż toczy się ono według

przepisów części piątej kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym tą

ustawą. Przed wejściem w życie tych przepisów kodeks postępowania cywilnego

nie regulował zasad uznawania w Polsce wyroków sądów polubownych

wydawanych za granicą. W literaturze i orzecznictwie przyjęto, że w sytuacji,

gdy wiążąca Polskę umowa międzynarodowa przewiduje uznawanie wyroków

sądów polubownych wydanych za granicą, w zakresie nie uregulowanym w umowie

do postępowania w przedmiocie uznania takich wyroków stosować należy

odpowiednio lub w drodze analogii przepisy dotyczące uznawania orzeczeń

zagranicznych sądów państwowych, tj. art. 1145-1149 k.p.c. (orzeczenia Sądu

Najwyższego: z dnia 18 stycznia 2007 r., I CSK 330/06, OSNC 2007, nr 12,

poz. 175 i z dnia 17 stycznia 2008 r., III CZP 112/07, OSNC 2009, nr 1, poz. 5).

Oznaczało to, że o uznaniu wyroku sądu polubownego wydanego za granicą sąd

orzekał na rozprawie postanowieniem, na które przysługiwała apelacja (wcześniej –

rewizja). Konsekwencją tego było przyjęcie stosowania wszystkich przepisów

o apelacji (rewizji), w tym przepisów art. 374 i 375 (art. 376 i 377) k.p.c.

regulujących postać posiedzenia sądu odwoławczego. Postacią tą – co do zasady –

była rozprawa.

Wejście w życie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. zmieniło istniejący do tego

czasu stan rzeczy. W art. 1212 i n. k.p.c. uregulowano wprost zagadnienie

uznawania i stwierdzania wykonalności wyroków sądu polubownego lub ugód

przed nim zawartych, przy czym uregulowanie to dotyczy wyroków wydanych

w kraju lub za granicą oraz ugód zawartych w kraju lub za granicą. Nowe

uregulowanie określa nie tylko przesłanki, od których zależne jest uznanie

i stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim

zawartej (art. 1213 i 1214 § 3 k.p.c.), lecz także zawiera unormowania

o charakterze procesowym. Punktem wyjścia tych ostatnich regulacji jest art. 1214

§ 1 k.p.c., według którego o uznaniu sąd orzeka postanowieniem wydanym

na posiedzeniu niejawnym; na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Jako

wyjątek od tego unormowania, odnoszący się wyłącznie do wyroków sądu

polubownego wydanych za granicą lub ugód zawartych przed sądem polubownym

za granicą, jest art. 1215 k.p.c. W § 1 stanowi on, że o uznaniu sąd orzeka

po przeprowadzeniu rozprawy, a w § 2 przewiduje dodatkowe okoliczności

zobowiązujące sąd do odmowy uznania (stwierdzenia wykonalności). Taki stan

normatywny prowadzi do wniosku, że chociaż ze strukturalnego punktu widzenia

zagadnienie uznawania i stwierdzania wykonalności wyroków sądu polubownego

i ugód przed nimi zawartych zostało unormowane bez względu na to, czy wyrok

został wydany w kraju czy za granicą i czy ugodę zawarto przed sądem

polubownym w kraju czy za granicą, to między tymi sytuacjami zachodzą istotne

różnice. W związku z tym, w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 lipca 2008 r.,

I CZ 139/07 (OSNC-ZD 2009, nr 1, poz. 18) Sąd Najwyższy, odwołując się

do innych jeszcze argumentów, skonstatował, że w odniesieniu do wyroku sądu

polubownego wydanego w kraju postępowanie, o którym mowa, ma charakter

pomocniczy, natomiast gdy przedmiotem uznania lub stwierdzenia wykonalności

jest wyrok sądu polubownego wydany za granicą postępowanie to jest

odpowiednikiem

postępowania

„w

sprawie”.

Nawiązano

tym

samym

do przyjmowanego w nauce postępowania cywilnego rozróżnienia postępowań

„w sprawie” (postępowań głównych) i postępowań pomocniczych.

W doktrynie nie rozważano dotychczas, czy nakaz orzekania o uznaniu,

albo stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą

na rozprawie (art. 1215 § 1 k.p.c.) odnosi się wyłącznie do postępowania

przed sądem pierwszej instancji, czy także do postępowania zażaleniowego.

Wypowiedzi na ten temat ograniczają się na ogół do stanowczego stwierdzenia,

że rozpoznanie

wniosku

o

uznanie

wymaga

przeprowadzenia

rozprawy,

bez wyjaśnienia, czy dotyczyć ma to również postępowania przed sądem drugiej

instancji. Problemu tego w aktualnym stanie prawnym nie podejmował także Sąd

Najwyższy. W uchwale z dnia 17 stycznia 2008 r., III CZP 112/07 (OSNC 2009,

nr 1, poz. 5), zaakceptował jedynie pośrednio, że postanowienie o odrzuceniu

zażalenia w postępowaniu o uznanie wyroku sądu polubownego wydanego

za granicą sąd pierwszej instancji wydaje na posiedzeniu niejawnym. Chodziło tu

jednak o postanowienie dotyczące kwestii formalnej, nie zaś zasadności wniosku

o uznanie.

Z brzmienia art. 1215 § 1 k.p.c. nie wynika wprost czy nakaz orzekania

o uznaniu albo stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego

za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym po przeprowadzeniu

rozprawy skierowany został do sądu pierwszej instancji, czy użyte w nim pojęcie

„sądu” obejmuje zarówno sąd pierwszej jak i drugiej instancji. Zgodzić się należy

z poglądem, że postanowienie w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego

wydanego za granicą stanowi odpowiednik wydawanych w postępowaniu

rozpoznawczym orzeczeń co do istoty sprawy, a postępowanie spowodowane

wniesieniem zażalenia na to postanowienie jest kontynuacją postępowania

pierwszoinstancyjnego. Argumenty te nie są jednak wystarczające do przyjęcia,

że zażalenie na postanowienie w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego

wydanego za granicą sąd powinien rozpoznać na rozprawie.

Treść art. 1215 § 1 k.p.c. nie może być analizowana w oderwaniu

od kontekstu, w jakim przepis ten występuje. Jak już wcześniej zauważono

art. 1215 k.p.c. rozwija i modyfikuje w odniesieniu do wyroków sądu polubownego

wydawanych za granicą i ugód zawartych przed sądem polubownym za granicą

ogólne zasady wyrażone w art. 1214 k.p.c., dotyczące uznania i stwierdzenia

wykonalności wszelkich wyroków sądu polubownego i ugód zawartych przed tym

sądem. Należy zatem przyjmować, że odpowiada on swoim zakresem normowania

przepisowi art. 1214 § 1 k.p.c. Zdanie drugie art. 1214 § 1 k.p.c., stanowiące,

że „na postanowienie sądu służy zażalenie” wskazuje, iż zdanie je poprzedzające,

według którego „…sąd orzeka postanowieniem wydanym na posiedzeniu

niejawnym”,

oznacza

orzeczenie

sądu

pierwszej

instancji.

Stanowisko,

że zażalenie, o którym mowa w zdaniu drugim art. 1214 § 1 k.p.c. przysługuje

również na postanowienie sądu drugiej instancji, jest bowiem nie do przyjęcia.

Już tylko ubocznie należy zauważyć, że problem zaskarżalności postanowień sądu

drugiej instancji w postępowaniu o uznanie wyroku sądu polubownego był

wprawdzie, także w aktualnym stanie prawnym, rozważany w piśmiennictwie

i w judykaturze, jednakże wyłącznie w płaszczyźnie dopuszczalności skargi

kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 lipca 2008 r., I CZ 139/07,

Sąd Najwyższy opowiedział się przeciwko dopuszczalności takiej skargi od

postanowień wydanych w postępowaniu o uznanie „krajowego” wyroku sądu

polubownego, nie podejmując w ogóle kwestii, czy zażalenie przewidziane w art.

1214 § 1 k.p.c. odnosi się także do postanowień sądu drugiej instancji.

To, co wyżej powiedziano, nakazuje przyjąć, że art. 1215 § 1 k.p.c., mówiąc

o sądzie, który „orzeka po przeprowadzeniu rozprawy”, ma na myśli, tak jak

i poprzedzający go art. 1214 § 1 k.p.c., tylko sąd pierwszej instancji.

Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę na to, że przepisy o uznaniu

i stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim

zawartej (tytuł VIII), wśród których znajduje się art. 1215 § 1, zamieszczone są

w części piątej kodeksu postępowania cywilnego, obejmującej przepisy dotyczące

sądu polubownego (arbitrażowego). Przepisy każdej z części kodeksu w sposób

autonomiczny

regulują

postępowanie

w

sprawach,

których

dotyczą

i do postępowania tego nie mają zastosowania przepisy żadnej innej części

kodeksu. Jedyny wyjątek wynika z art. 13 § 2 k.p.c., według którego przepisy

o procesie, tj. przepisy części pierwszej, księgi pierwszej kodeksu stosuje się

odpowiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w kodeksie, chyba

że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Wśród przepisów ogólnych otwierających część piątą kodeksu postępowania

cywilnego znajduje się art. 1158 § 1 zawierający określenie sądu na użytek

przepisów tej części kodeksu. Stanowi on, że „ilekroć w części niniejszej mowa jest

o sądzie, rozumie się przez to sąd, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy,

gdyby strony nie dokonały zapisu na sąd polubowny”. Przepis ten określa sąd przez

wskazanie jego właściwości. W przepisach kodeksu postępowania cywilnego

oznaczenie właściwości sądu odnoszone jest zaś do sądu pierwszej instancji.

Nie budzi wątpliwości, że sąd, o którym mowa jest w art. 1158 § 1 k.p.c., jest to sąd

pierwszej instancji. Nie można więc przyjąć, że użyte w art. 1215 § 1 k.p.c. pojęcie

„sądu” obejmuje także sąd drugiej instancji. Gdyby było inaczej, przepis ten lub inny

przepis musiałby – w drodze wyjątku od zasady ustanowionej w art. 1158 § 1 k.p.c.

– tak stanowić.

Artykuł 1215 k.p.c., ani żaden inny przepis, nie stanowi na jakiego rodzaju

posiedzeniu

sąd

drugiej

instancji

jest

obowiązany

rozpoznać

zażalenie

na postanowienie w przedmiocie uznania lub stwierdzenia wykonalności wyroku

sądu polubownego wydanego za granicą, lub ugody zawartej przed sądem

polubownym za granicą. W tej sytuacji w grę wchodzi art. 13 § 2 k.p.c., co prowadzi

do przyjęcia, że do omawianego przypadku znajduje odpowiednie zastosowanie

art. 397 § 1 k.p.c. „Odpowiednie zastosowanie” oznacza w tym wypadku możliwość

zastosowania przepisu zgodnie z jego brzmieniem, bez dokonywania modyfikacji

treści przepisu, a zatem prowadzi do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji

rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.

Dla wykładni art. 1215 § 1 k.p.c. w interesującym w sprawie zakresie nie są

bez znaczenia przepisy dotyczące postępowania wywołanego wniesieniem środka

zaskarżenia

w innych

sprawach

z elementem

zagranicznym,

mianowicie

w sprawach dotyczących wykonalności orzeczeń sądów zagranicznych i ugód

zawartych przed takimi sądami. Artykuł 1151 § 2 k.p.c. stanowi kategorycznie,

że o wykonalności

orzeczenia

sądu

zagranicznego

„sąd

orzeka

po przeprowadzeniu rozprawy”, bez żadnych bliższych wyjaśnień, jakiej fazy

postępowania

nakaz

ten

dotyczy.

Pomimo

takiego

brzmienia

przepisu,

ani w doktrynie, ani w judykaturze nie wyrażono poglądu, że sąd drugiej instancji

obowiązany jest

rozpoznać

zażalenie

na

rozprawie.

Przeciwnie,

przyjęto

że zażalenie, zgodnie z art. 397 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., powinno być

rozpoznane na posiedzeniu niejawnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

30 września 2008 r., II CSK 158/08, niepubl.).

Nie ma powodu, aby inaczej rozumieć sformułowanie art. 1215 § 1 k.p.c.

Dostatecznym

motywem

eksponowany

przez

do

przyjęcia

skarżącego

odmiennego

merytoryczny

stanowiska

charakter

nie

jest

postanowienia

w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego wydanego za granicą.

Także w tym wypadku odwołać się można do sytuacji istniejącej w postępowaniu

o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądów zagranicznych. Postanowienie

w przedmiocie

wykonalności

odpowiednikiem

orzeczenia

orzeczenia

sądu

merytorycznego

zagranicznego

na

równi

z

jest

bowiem

postanowieniem

w przedmiocie uznania takiego orzeczenia. Co prawda na postanowienie

w przedmiocie uznania przysługuje de lege lata apelacja (art. 1148 § 3 k.p.c.),

co implikuje konieczność rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji z reguły

na rozprawie (art. 374 i 375 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), jednakże środek zaskarżenia

na postanowienie w przedmiocie wykonalności (zażalenie) rozpoznawany jest już

na posiedzeniu niejawnym (art. 397 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), czemu

na przeszkodzie nie stoi merytoryczny charakter orzeczenia. Co więcej, ustawa

z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 234, poz. 1571; dalej – „ustawa z dnia

5 grudnia 2008 r.”), która wejdzie w życie dnia 1 lipca 2009 r., wprowadza

możliwość rozpoznania na posiedzeniu niejawnym już przez sąd pierwszej instancji

wniosku o ustalenie, że orzeczenie sądu państwa obcego podlega albo nie podlega

uznaniu (art. 11481 § 2 k.p.c.) oraz – jako zasadę – orzekanie przez sąd pierwszej

instancji na posiedzeniu niejawnym o stwierdzeniu wykonalności orzeczenia sądu

państwa obcego przez nadanie mu klauzuli wykonalności (art. 1151 1 § 2 k.p.c.).

Wymienione sytuacje nie należą przy tym do jedynych, w których orzeczenia

merytoryczne sąd pierwszej lub drugiej instancji wydaje lub może wydać

na posiedzeniu niejawnym (zob. art. 47918 § 2, art. 50510 § 2, art. 50523 k.p.c.).

Osobną

kwestią

jest,

że

merytoryczny

charakter

postanowienia

w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego wydanego za granicą musi być

rozpatrywany w relacji do przedmiotu postępowania o uznanie w ogólności. Tak jak

postępowanie cywilne pozbawione jest jednorodnego charakteru, tak też odmienny

charakter mogą mieć orzeczenia, którym w ramach danego postępowania

przyznaje się walor rozstrzygnięć orzekających co do istoty sprawy. Posiadanie

przez jakąś kategorię orzeczeń cechy „merytoryczności” nie oznacza zatem,

że muszą być one wszystkie traktowane w taki sam sposób, jeżeli ich przedmiot

jest odmienny. Z taką specyfiką przedmiotu rozstrzygnięcia mamy do czynienia

w postępowaniu o uznanie wyroku sądu polubownego wydanego za granicą.

Odwołując się do ustaleń doktryny dotyczących postępowania o uznanie

orzeczenia sądu zagranicznego stwierdzić należy, że w postępowaniu o uznanie

wyroku sądu polubownego wydanego za granicą sąd nie orzeka o prawach

materialnych stron. Rozpoznając wniosek o uznanie sąd nie rozpoznaje sprawy

rozstrzygniętej wyrokiem sądu polubownego na nowo ani też nie bada zasadności

roszczenia materialnoprawnego zgłoszonego przez powoda w postępowaniu

arbitrażowym. Działanie sądu ogranicza się do zbadania czy nie zachodzą

przesłanki odmowy uznania, którymi warunkowane jest uzyskanie przez wyrok

sądu polubownego po jego uznaniu przez sąd lub po stwierdzeniu przez sąd jego

wykonalności mocy prawnej na równi z wyrokiem sądu polskiego (art. 1212 § 1

k.p.c.).

Postanowienie

uwzględniające

wniosek

o

uznanie

wyroku

sądu

polubownego wydanego za granicą deklaruje zatem brak przesłanek odmowy

uznania określonych w art. 1214 § 3 i art. 1215 § 2 k.p.c., a zarazem

konstytutywnie przyznaje temu wyrokowi moc równą wyrokowi sądu polskiego.

Tak określony przedmiot postępowania sprawia, że postanowienie o uznaniu,

choć w ramach postępowania o uznanie ma charakter merytoryczny, nie musi być

z procesowego punktu widzenia traktowane tak samo jak orzeczenie co do istoty

sprawy zapadające w obu trybach postępowania rozpoznawczego. Świadczy o tym

choćby pomijany przez skarżącego fakt, że jako właściwy środek zaskarżenia

ustawodawca przewidział w tym przypadku zażalenie, które co do zasady służy

przecież zaskarżaniu orzeczeń rozstrzygających kwestie procesowe. Po wejściu

w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. zażalenie będzie

środkiem zaskarżenia postanowień sądu nie tylko – jak jest obecnie (art. 1151 § 2

k.p.c.) – w przedmiocie stwierdzenia wykonalności orzeczeń sądów państw obcych

(nowy art. 11511 § 3 k.p.c.), lecz także w przedmiocie ustalenia, że orzeczenie

sądu państwa obcego podlega albo nie podlega uznaniu (nowy art. 1148 1 § 3

k.p.c.). Mniej sformalizowana postać środka zaskarżenia jaką jest zażalenie

w porównaniu do apelacji i – co się z tym łączy – rozpoznanie sprawy na skutek

tego środka zaskarżenia na posiedzeniu niejawnym a nie na rozprawie, pozwalają

przyspieszyć postępowanie, a możliwość wprowadzenia tego i innych uproszczeń

wiąże się właśnie ze szczególnym przedmiotem sprawy o uznanie (ustalenie

uznania) lub o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu państwa obcego

w zestawieniu z orzekaniem o prawach materialnych stron. Charakterystyczne jest

w tej mierze stanowisko wyrażone w piśmiennictwie, że orzeczenie o uznaniu

stanowi tylko funkcjonalny odpowiednik orzeczenia merytorycznego wydawanego

przez sąd w trybie postępowania rozpoznawczego.

Gdyby przyjąć, że art. 1215 § 1 k.p.c. reguluje także postać posiedzenia

sądu w postępowaniu zażaleniowym, po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia

2008 r. trudne do racjonalnego wyjaśnienia byłoby daleko idące zróżnicowanie

postaci posiedzenia sądu w postępowaniach mających na celu zapewnienie

skuteczności (w tym wykonalności) w Polsce orzeczeń wydanych za granicą.

Podczas gdy dla uznania i stwierdzenia wykonalności wyroku sądu polubownego

wydanego za granicą niezbędne byłoby przeprowadzenie w dwóch instancjach

obligatoryjnej rozprawy, to ustalenie uznania i stwierdzenie wykonalności

orzeczenia sądu państwa obcego nie wymagałoby przeprowadzenia takiej

rozprawy w ogóle. O ile można się zgodzić z tym, że z racji istotnej funkcji jaką

pełni postępowanie w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego wydanego

za granicą, oraz szerokiego spektrum przesłanek odmowy uznania rozpatrywanych

przez sąd, celowe jest rozpoznanie wniosku na rozprawie, o tyle wymaganie

przeprowadzenia jej w dwóch instancjach nie jest uzasadnione. Należy również

zauważyć, że wymaganie rozpoznania na rozprawie zażalenia w przedmiocie

uznania wyroku sądu polubownego wydanego za granicą szłoby dalej aniżeli nakaz

rozpoznania na rozprawie apelacji w postępowaniu rozpoznawczym (art. 375

k.p.c.). Konsekwentna realizacja poglądu, że art. 1215 § 1 k.p.c. określa także

postać posiedzenia sądu drugiej instancji, wykluczałaby bowiem – w braku co do tej

kwestii stosownego przepisu – możliwość rozpoznania zażalenia na posiedzeniu

niejawnym

również

wówczas,

gdy

zachodzi

nieważność

postępowania

(por. art. 374 k.p.c.).

Wreszcie, uzupełniające już tylko znaczenie należy przypisać spostrzeżeniu,

że w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego obowiązuje nie budząca

wątpliwości reguła, iż zażalenie sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Wyjątki

od niej są bądź stwierdzone wyraźnym przepisem (np. art. 83 § 1 ustawy z dnia

14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie, tekst jedn.; Dz.U. z 2008 r., Nr 198,

poz. 1158 ze zm.), bądź są uzasadnione szczególnym charakterem zażalenia jako

środka wszczynającego postępowanie sądowe (art. 479 28 § 1 pkt 2-4, art. 47946

pkt 2, art. 47957 pkt 2 i art. 47968 pkt 2 k.p.c.; uchwała Sądu Najwyższego z dnia

8 marca 2006 r., III SZP 1/06, OSNP 2006, nr 13-14, poz. 224). W rozważanym

przypadku ani brzmienie ustawy, ani charakter zażalenia jako dewolutywnego

środka zaskarżenia nie skłaniają do przyjęcia odstępstwa od obowiązującej reguły.

Należy sądzić, że gdyby rzeczywiście rozpoznanie zażalenia na postanowienie

sądu w przedmiocie uznania wyroku sądu polubownego wydanego za granicą

miało następować na rozprawie, to z racji daleko idącej specyfiki tego rodzaju

rozwiązania ustawodawca wprowadziłby je przez zamieszczenie wyraźnego

przepisu tak stanowiącego.

Z przytoczonych względów podstawa rozpoznawanej skargi kasacyjnej,

którą jest naruszenie art. 1215 § 1 i art. 397 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.

przez ich niewłaściwe zastosowanie, nie jest uzasadniona.

Okoliczność, że wobec rozpoznania zażalenia na posiedzeniu niejawnym

skarżący nie mógł w postępowaniu zażaleniowym przedstawić swego stanowiska

na rozprawie, nie stanowi o pozbawieniu go możności obrony swych praw i z tego

powodu o nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.). W sytuacji,

gdy wyznaczenie

rozprawy

przez

Sąd

Apelacyjny

nie

było

obligatoryjne,

rozpoznanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym było działaniem zgodnym

z prawem. Przyjęcie, że nie wyznaczenie rozprawy może powodować nieważność

postępowania,

oznaczałoby podważenie

założenia,

na

którym

opiera

się

rozwiązanie przyjęte w ustawie, iż zażalenie podlega rozpoznaniu na posiedzeniu

niejawnym.

Brak podstaw uzasadniających uwzględnienie skargi kasacyjnej spowodował

jej oddalenie (art. 39814 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł stosownie

do art. 108 § 1 zd. pierwsze w zw. z art. 98 § 1 i 3 oraz art. 109 § 2 k.p.c.

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i § 11 ust. 1 pkt 6 oraz § 5 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).