I CSK 524/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 524/18 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Trzaskowski w sprawie z wniosku W. P.‎o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 listopada 2018 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy ‎od postanowienia Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt VI Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) przyznaje radcy prawnej K. K. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w W. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia zł), powiększoną o należny podatek VAT z tytułu nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r., Sąd Rejonowy w W. w sprawie z wniosku W. P. o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej oddalił wniosek, a postanowieniem z dnia 7 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację wnioskodawcy.W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, wnioskodawca wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.O oczywistej zasadności skargi ma świadczyć uznanie apriori przez Sąd, że choroba psychiczna żony wnioskodawcy automatycznie wyklucza ją z kręgu osób, które mogą zapewnić mu opiekę.

Tym samym Sąd oparł się na niewymienionej w ustawie przesłance, poszerzając ustawową przesłankę braku możliwości korzystania z opieki innych osób o chorobę psychiczną żony wnioskodawcy. Zwolnił się w ten sposób z obowiązku badania przesłanki możliwej opieki innych osób, uznając bezzasadnie, że opieka innych osób w rozumieniu właściwego przepisu jest wyłącznie opieką osób zdrowych. Sąd nie dokonywał w ogóle ustaleń faktycznych co do zdolności L. P. do sprawowania opieki nad mężem.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów.

Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).Skarżący nie wykazał też, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., a więc, że zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, nie publ.) oraz że w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, nie publ.; z dnia 2 czerwca 2016 r., III CSK 113/16, nie publ.; z dnia 27 października 2016 r., III CSK 217/16, nie publ.).Z wywodów skarżącego wynika, że w istocie kwestionuje on przyjętą przez Sąd Okręgowy wykładnię (zastosowanie) art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn.

Dz. U. z 2017 r., poz. 882), wymieniającego wśród przesłanek przyjęcia do domu pomocy społecznej osoby, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, przesłankę braku możliwości korzystania z opieki innych osób.Zarzucając Sądowi Okręgowemu aprioryczne uznanie, że choroba psychiczna żony wnioskodawcy wyklucza ją z kręgu osób, które mogą zapewnić mu opiekę, i wyjście w ten sposób poza przesłankę ustawową, skarżący pomija, iż u podstaw zaskarżonego wyroku leżały poczynione w sprawie przez Sąd pierwszej instancji i zaakceptowane przez Sąd odwoławczy rozległe ustalenia oparte m.in. na opinii sądowo-psychiatrycznej, wskazujące na chorobę psychiczną wnioskodawcy, jego wielokrotne hospitalizacje psychiatryczne z powodu zaostrzenia psychozy, w tym także w czasie pobytu w domu pomocy społecznej, niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (ubrania się, dbania o higienę, przyjmowania leków), trudności w poruszaniu się (korzystanie z wózka inwalidzkiego), konieczność całodobowej opieki i pielęgnacji ze strony osób trzecich, bezkrytyczność co do własnej choroby i związane z tym lekceważenie farmakoterapii, potrzebę dobrych warunków socjalnych oraz konieczność kontroli przyjmowania leków.

W kwestii możliwości sprawowania opieki przez żonę wnioskodawcy – L. P., ustalono nie tylko to, że jest chora na schizofrenię paranoidalną i leczy się psychiatrycznie, oraz złe warunki socjalne jej zamieszkania, które uległy poprawie w toku postępowania, ale także brak środków do zapewnienia mężowi właściwej opieki i pielęgnacji oraz wątpliwości co do jej zdolności do przełamania oporu męża w kwestii przyjmowania leków, zapewnienia dowożenia do lekarzy czy na zajęcia terapeutyczne. Uwzględniono także gotowość żony wnioskodawcy do sprawowania opieki nad mężem oraz brak wniosków o przepustki.

Ustalono również, że dzieci W. P. i L. P. nie utrzymują kontaktów z rodzicami. Dla Sądu Okręgowego istotne znaczenie miało także to, że umieszczenie wnioskodawcy w domu opieki społecznej w 2013 r. wynikało właśnie z tego, iż L. P. nie była w stanie samodzielnie sprawować nad nim opieki, wpłynąć na jego zachowanie, skłonić do przyjmowania leków psychotropowych - co skutkowało nasileniem objawów chorobowych - oraz stwierdzenie, że stan ten nie uległ zmianie. W ocenie Sądu, jedynie wykwalifikowany personel jest w stanie zapewnić wnioskodawcy właściwą opiekę, w tym zapewnić regularne przyjmowanie leków niezbędnych dla zapobieżenia nasilania się choroby psychicznej.W tej sytuacji nie można zgodzić się ze skarżącym, że Sąd Okręgowy oddalił wniosek jedynie ze względu na samą jej chorobę psychiczną i tym samym, że wykazano oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu kasacyjnym orzeczono, na podstawie § 2, 4 ust. 1 i 3, § 14 ust.1 pkt 3 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.aj