I CSK 500/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 500/09

POSTANOWIENIE

Dnia 26 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości W. K.

prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo U.(…) w Ł.

przeciwko Gminie Miasta M.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 marca 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej upadłego od wyroku

Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda Syndyka

Masy

Upadłości

przedsiębiorstwa

W.

K. prowadzącego

działalność

gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo U.(…) od wyroku Sądu Okręgowego w O. z

dnia 29 maja 2007 r. Orzeczenie to zaskarżył skargą kasacyjną upadły W. K.

Upadły powołując się na pismo Syndyka Masy Upadłości z dnia 6 lipca 2009 r.

oświadczył, że skoro Syndyk zrezygnował ze złożenia skargi kasacyjnej, to na zasadzie

art. 65 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze wnoszącym skargę kasacyjną jest W.

K., wstępujący w miejsce Syndyka do procesu i popierający skargę kasacyjną we

własnym imieniu.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2009 r. Syndyk Masy Upadłości W. K. PU.(…)

oświadczył, że jego odstąpienie od złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu

Apelacyjnego nie jest równoznaczne i nie może być uważane za wystąpienie z procesu

w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 65 ust. 1 Prawa upadłościowego i

naprawczego. Syndyk podkreślił, że majątek objęty przedmiotem sporu wchodzi w skład

masy upadłościowej a jego wyłączenie z masy upadłości spowodowałaby konieczność

umorzenia postępowania upadłościowego w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, jeżeli ogłoszono

upadłość

obejmującą

likwidację

majątku

upadłego,

postępowania

sądowe

i

administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone

jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Ustęp 2 wspomnianego artykułu stanowi

natomiast, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz

upadłego, lecz w imieniu własnym. Przepisy te jednoznacznie wskazują, że w

postępowaniach dotyczących masy upadłości legitymowanym do występowania w nich

jest jedynie Syndyk Masy Upadłości. Legitymację syndyka określa się w doktrynie jako

tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Oznacza to,

że syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu

we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia

upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle

którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz

upadłego.

Użyte w art. 144 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego wyrażenie, iż

postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone „jedynie” przez

syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu

materialnym

pozbawiony

jest

legitymacji

formalnej

do

występowania

w

tych

postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny

charakter.

Jak wynika z pisma syndyka odmowa złożenia skargi kasacyjnej nie może być

traktowana jako jego wystąpienie z procesu w rozumieniu art. 65 ust. 1 Prawa

upadłościowego i naprawczego. Takie stanowisko należy w pełni podzielić, gdyż syndyk

brał udział w procesie przez dwie instancje i ma jako strona procesu prawo do oceny,

czy korzystać z nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest skarga kasacyjna. Jeżeli

syndyk nie składa skargi kasacyjnej to nie znaczy, że występuje z procesu, lecz uważa

go za zakończony. Jego działania w tym względzie, podobnie jak cała działalność,

podlegają ocenie sędziego komisarza i odpowiada on za szkody wyrządzone wskutek

nienależytego wykonania swoich obowiązków (art. 16 ust. 3 Prawa upadłościowego i

naprawczego).

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że upadły w sytuacji gdy syndyk

nie składa skargo kasacyjnej nie jest osobą uprawnioną (nie ma legitymacji) do

wniesienia takiej skargi. Wniesioną przez niego skargę kasacyjną należy wobec tego

odrzucić (art. 3986 § 3 k.p.c.).