I CSK 4802/22 · Sąd Najwyższy

I CSK 4802/22 POSTANOWIENIE 15 września 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 15 września 2023 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku Z.J. i B.J.‎z udziałem B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Elbląga, A.K. i M.J.‎o zasiedzenie,‎na skutek skargi kasacyjnej B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Elblągu‎z 2 września 2021 r., I Ca 363/19, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. na rzecz Z.J. i B.J. kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestniczka B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w Ł. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Elblągu wydanego na skutek apelacji wnioskodawców Z.J. i B.J. w sprawie o stwierdzenie zasiedzenia, prowadzonej z udziałem także innych uczestników.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, ujętych w dwóch pytaniach. Pierwsze dotyczyło tego, „czy obalenie domniemania przewidzianego w art. 339 k.c. może nastąpić wyłącznie na podstawie inicjatywy dowodowej uczestników postępowania w przedmiocie zasiedzenia, których interes procesowy stoi w opozycji do stanowiska wnioskodawców, inicjujących postępowanie”, a drugie tego, „czy możliwe jest zasiedzenie nieruchomości w sytuacji, w której podmiot inicjujący postępowanie o zasiedzenie władał nieruchomością przez wymagany przepisami prawa czas, potrzebny do nabycia prawa w drodze jego zasiedzenia, który jednak nigdy nie przejawiał w stosunku do niej zamiaru jej zasiedzenia, realizując wyłącznie posiadanie zależne na rzecz innego uczestnika obrotu prawnego”.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie przyczyny kasacyjnej unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga poprawnego zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów. Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen danego zagadnienia (postanowienie SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01). Podniesiony problem musi również charakteryzować się nowością; zagadnienie, które było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, co do zasady traci ten walor (postanowienie SN z 19 marca 2012 r., II PK 294/11).

Istotność problemu prawnego wyraża się natomiast w tym, że ma on znaczenie precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (postanowienie SN z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Obowiązkiem wnoszącego skargę jest wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie SN z 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14).Tylko we wskazanych wyżej okolicznościach może być realizowana publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej.

Jednocześnie przedstawiony Sądowi Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego wyroku (postanowienie SN z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie skargi do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego, jak i ochronę praw prywatnych. Zagadnienie prawne powinno mieć więc taki wymiar problemowy, aby udzielona przez Sąd odpowiedź miała znaczenie dla rozstrzygnięcia o zasadności skargi kasacyjnej wniesionej w sprawie, w której zostały zadane, a jednocześnie – dzięki uniwersalnemu ujęciu – odpowiedź ta uzyskiwała walor aplikacyjny w rozstrzyganiu innych spraw.

Pierwsze z przedstawionych przez skarżącą zagadnień nie ma charakteru istotnego problemu prawnego, gdyż odpowiedź na tak postawione pytanie jest oczywista: obalenie domniemania z art. 339 k.c. nie musi wynikać z inicjatywy dowodowej konkretnie tego uczestnika postępowania, który ma interes w takim obaleniu. Sąd ocenia wyniki postępowania, w tym postępowania dowodowego, i na tej podstawie stwierdza, czy zachodzą podstawy do ustalenia faktów istotnych dla sprawy – także tych, które stanowią przedmiot dowodu przeciwieństwa, czyli prowadzą do podważenia wniosku presumpcji prawnej (w tym domniemania unormowanego w art. 339 k.c.).

Bez znaczenia pozostaje przy tym, z czyjej inicjatywy (wnioskodawcy czy uczestników) zostały przeprowadzone dowody będące osnową do poczynienia ustaleń podważających wniosek domniemania.W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie podjęto próby wykazania, by było inaczej, a skarżąca ograniczyła się jedynie do przypisania odmiennego poglądu Sądowi drugiej instancji. Wypada jednak zauważyć, że Sąd Okręgowy nie zajął takiego stanowiska. Ocenił on jedynie, że in casu nie doszło do obalenia wspomnianego domniemania – nie stwierdził natomiast, że obalenie takie możliwe byłoby wyłącznie w razie przedsięwzięcia odpowiedniej inicjatywy przez skarżącą, niezależnie od działań pozostałych uczestników.

Z tego względu tak ujęty problem, oprócz braku przymiotu „istotnego zagadnienia”, nie występuje również w sprawie. Z tych dwóch przyczyn postawione przez skarżącą pytanie nie uzasadniało przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Drugie ze sformułowanych przez uczestniczkę zagadnień dotyczy w istocie tego, czy do zasiedzenia nieruchomości może prowadzić posiadanie zależne. Postawienie takiego pytania pozostaje, po pierwsze, w jawnej sprzeczności z treścią art. 172 § 1 i 2 k.c., określającego przesłanki zasiedzenia, i nie może spełniać wymagania stawianego powoływanej przez skarżącą przyczyny kasacyjnej.

Po drugie, sformułowane przez skarżącą „zagadnienie” nie występuje w sprawie, bazuje bowiem na presupozycji co do niesamoistnego charakteru posiadania spornej nieruchomości przez wnioskodawców. Już sama ta okoliczność wyklucza przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Niezależnie od powyższego wypada zauważyć, że stanowisko skarżącej stanowi w znacznej mierze polemikę z ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd drugiej instancji oraz przeprowadzoną przezeń oceną dowodów – co w świetle art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. jest niedopuszczalne na etapie postępowania ze skargi kasacyjnej.

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto mając na względzie sporne interesy uczestników, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. (J.T.)[ms]