I CSK 474/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 474/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 lipca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z powództwa "D. K. " Spółki Jawnej z siedzibą w W.

przeciwko "D. - 4 R. " Spółce Jawnej w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 16 lipca 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 maja 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

W pozwie wniesionym w dniu 28 grudnia 2006 powód D. wniósł o

zasądzenie od pozwanego D. oraz R. O. solidarnie kwoty 496.912,64 zł. Sąd

Okręgowy uwzględniając powództwo wydał w dniu 26 marca 2007 r. nakaz zapłaty

w postępowaniu upominawczym. Nakaz zaskarżyli w całości sprzeciwem pozwani.

Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanych

solidarnie na rzecz powoda kwotę 467.312,64 zł. Apelację od tego wyroku wnieśli

pozwani.

Pismem z dnia 31 marca 2008 r., działający w imieniu powodowej spółki

wspólnicy R.O., S. S. i J. Ł. cofnęli pozew, zaś pismem z dnia 23 kwietnia 2008 r.

pełnomocnik pozwanych wyraził na to zgodę.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2008 r. Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony

apelacją wyrok i umorzył postępowanie.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia strona powodowa

zarzuciła:

1)

nieważność postępowania wynikającą z pozbawienia strony powodowej

możności obrony swych praw

w ten sposób, iż w postępowaniu przed

Sądem Apelacyjnym wspólnicy powodowej spółki - z wyjątkiem M. M. dokonali niezgodnej z prawem zmiany umowy spółki, wskutek czego

wspólnik M. M. został pozbawiony prawa reprezentowania powoda, a tym

samym nie mógł dokonać czynności, których skutkiem mogło być

uwzględnienie powództwa,

2)

naruszenie art. 203 § 4 k.p.c. skutkujące niezasadnym uchyleniem wyroku

i umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy dokonane przez pozostałych

wspólników powodowej spółki w tym pozwanego R. O. cofnięcie pozwu

stanowiło czynność sprzeczną z prawem i z zasadami współżycia

społecznego i obligowało Sąd do uznania jej za niedopuszczalną.

Wnosiła

o

uchylenie

postanowienia

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

W spółce osobowej każdy wspólnik ma prawo samodzielnie reprezentować

spółkę (art. 29 k.s.h). Prawo reprezentacji stanowi kompetencję do składania

oświadczeń woli i dokonywania czynności prawnych w stosunkach zewnętrznych

ze skutkiem dla spółki. Obejmuje ona reprezentowanie spółki przed sądami.

Wspólnik działa za spółkę a nie w imieniu pozostałych wspólników. Kodeks spółek

handlowych pozwala na umowne wyłączenie prawa reprezentacji przez wspólnika

(art. 30 § 1). W umowie spółki wspólnicy mogą przewidzieć łączną reprezentacje

spółki. Umowa może także upoważniać jednego wspólnika do samodzielnej

reprezentacji a innych ograniczyć do reprezentacji łącznej. Zmiana umowy spółki

osobowej wymaga zgody wszystkich wspólników (art. 9 k.s.h.).

Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że dokonana z naruszeniem art.

9 k.s.h. zmiana umowy powodowej spółki wyłączająca prawo jej reprezentacji przez

M. M. pozbawiła ją możliwości złożenia oświadczenia o odwołaniu cofnięcia pozwu,

a przez to możliwości obrony jej praw w postępowaniu apelacyjnym, skoro

uprawnienie to przysługiwało pozostałym wspólnikom. Tym samym nie zachodzi

zarzucana w skardze nieważność postępowania.

Poprzez cofniecie pozwu strona realizuje uprawienie procesowe do

pozbawienia własnej czynności procesowej jej skuteczności prawnej, dając wyraz

rezygnacji z dochodzenia żądania udzielania jej ochrony prawnej

określonej

w pozwie. Dyspozycja strony w tym zakresie co do zasady nie podlega

ograniczeniom. Zgodnie z art. 203 § 4 k.p.c., sąd może sprzeciwić się cofnięciu

pozwu tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność ta jest

sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, albo zmierza do

obejścia prawa. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że skorzystanie przez sąd

z tego uprawnienia jest radykalnym wkroczeniem w sferę zastrzeżoną dla strony

i stanowi szczególne odstępstwo od zasady dyspozycyjności. Sprzeciwienie się

przez sąd cofnięciu pozwu ma doniosłe skutki procesowe, także dotyczące sfery

prawnej drugiej strony procesu. Stosując ten przepis sąd powinien więc wkraczać

jedynie w przypadkach ewidentnych, respektując ustanowioną po jego zmianie

dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. i zmianie Kodeksu postępowania

cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189) preferencję woli strony nad dążeniem do

wydania wbrew niej orzeczenia sądowego (zob. post. SN z dnia 12 marca 1999 r.,

I PKN 40/99, OSNP 2000, nr 10, poz. 390, wyrok SN z dnia 28 czerwca 2007 r.,

IV CSK 110/07, nie publ.).

Wyrazem ograniczenia uprawnienia sądu w zakresie kontroli skuteczności

cofnięcia pozwu jest także wyeliminowanie w obecnej redakcji art. 203 § 4 jako jej

przesłanki rażącego naruszenia usprawiedliwionego interesu osób uprawnionych.

Nie przekonują o zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia

tego przepisu bliżej niesprecyzowane twierdzenia o sprzeczności dokonanego

w sprawie cofnięcia pozwu z zasadami współżycia, oraz z prawem. Na ich tle

widoczny jest niewątpliwie jedynie konflikt między wspólnikami dotyczący oceny

czy wytoczenie powództwa a potem jego cofnięcie leżało interesie powoda. To zaś

sytuuje ewentualną przyczynę sprzeciwu sądu co do cofnięcia pozwu na

płaszczyźnie naruszenia usprawiedliwionego interesu spółki. Jednak – o czym był

już mowa, a co uszło uwadze skarżącej - w obecnym stanie prawnym nie może

stanowić ono już przesłanki dokonywanej przez sąd kontroli skuteczności cofnięcia

pozwu.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu stosownie do art.

398 k.p.c.

jz