I CSK 456/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 456/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w

sprawie

z

powództwa

Skarbu

Państwa

reprezentowanego

przez

Szefa

Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W.

przeciwko Z. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2008 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 6 czerwca 2007 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone orzeczenie w pkt 1. w zakresie, w jakim oddalona została

apelacja w stosunku do Z. K. i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

pozostawiając

temu

Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda Skarbu Państwa Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. od wyroku Sądu

Okręgowego w O. z dnia 24 października 2006 r. oddalającego powództwo przeciwko Z.

K. i Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę.

Żądana

przez

Skarb

Państwa

kwota

stanowi

równowartość

świadczeń

wypłaconych rodzinie zmarłego żołnierza oraz innym poszkodowanym żołnierzom na

podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych

przysługujących w razie wypadków i chorób zawodowych pozostających w związku ze

służbą (Dz. U. Nr 83, poz. 760). Sprawcą wypadku komunikacyjnego, w którym

żołnierze zostali poszkodowani jest pozwany Z. K., skazany prawomocnym wyrokiem

sądu karnego. Samochód, którym kierował Z. K. był ubezpieczony od odpowiedzialności

cywilnej w Zakładzie Ubezpieczeń S.A.

Oddalając powództwo Sąd Okręgowy przyjął, że w sprawie nie znajduje

zastosowania art. 441 § 3 k.c. z uwagi na charakter świadczeń wypłaconych przez

powoda. Są one niezależne od świadczeń przysługujących na podstawie kodeksu

cywilnego, nie podlegają kompensacji ze świadczeniami wynikającymi z przepisów

kodeksu cywilnego. Sąd Apelacyjny stanowisko to podzielił podkreślając odmienny

charakter i funkcje świadczeń należnych na podstawie przepisów szczególnych.

W szczególny sposób został także uregulowany tryb ich przyznawania i dochodzenia.

Spełniając świadczenie powód wypełnił własne zobowiązanie ciążące na nim z mocy

ustawy szczególnej, a nie z tytułu odpowiedzialności za czyn niedozwolony.

Skarga kasacyjna powoda oparta została na podstawie naruszenia prawa

materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.). Skarb Państwa zarzuca naruszenie art. 441 § 3

k.c. w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach

odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w

związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i art. 6

ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i

chorób zawodowych pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz.

342 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. Naruszenie

wskazanych przepisów nastąpiło przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że

świadczenia przyznawane na podstawie tych przepisów nie są odszkodowaniem

cywilnoprawnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skardze kasacyjnej nie można odmówić słuszności. Jak trafnie wskazuje się w jej

uzasadnieniu Sąd Najwyższy wielokrotnie analizował problem stosunku świadczeń

należnych z mocy przepisów szczególnych i świadczeń odszkodowawczych należnych

na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Wprawdzie rozpoznawane sprawy

dotyczyły

sytuacji

funkcjonariuszy

Policji,

którym

należą

się

świadczenia

odszkodowawcze za skutki wypadków i chorób zawodowych pozostających w związku

ze służbą oraz sytuacji pracowników, którym pracodawca wypłacał odszkodowanie

należne z tytułu szkód poniesionych w wypadku przy pracy (w poprzednio

obowiązującym stanie prawnym), jednak dokonana analiza i przedstawione poglądy

odnoszą się także do sytuacji żołnierzy. Przemawia za tym treść uregulowań zawartych

w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie

wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, a poprzednio Milicji

Obywatelskiej (Dz. U. Nr 53, poz. 345 ze zm.) oraz w powoływanych już ustawach z

dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie

wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową i wcześniej

obowiązującą ustawą z dnia 16 grudnia 1972 r. Także cele wymienionych ustaw są

tożsame.

W odniesieniu do świadczeń należnych funkcjonariuszom Policji można mówić o

utrwalonej linii orzecznictwa. W szczególności należy przywołać uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1997 r., III CZP 34/97 (OSNC 1998,

nr 2, poz. 19). W uchwale tej jednoznacznie stwierdza się, że jeżeli Skarb Państwa

wypłacił funkcjonariuszowi Policji odszkodowanie za szkodę powstałą w wyniku

wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby, a będącego jednocześnie

wypadkiem powodującym szkodę wynikłą z ruchu pojazdu mechanicznego, to służy mu

roszczenie do sprawcy wypadku o zwrot równowartości wypłaconych świadczeń.

Zasada sformułowana w tej uchwale powinna znaleźć zastosowanie także w odniesieniu

do sytuacji, kiedy szkodę w związku z pełnieniem służby poniósł żołnierz. Jak wyżej

wskazano brak bowiem racjonalnych argumentów pozwalających na odmienne

traktowanie

świadczeń

należnych

na

podstawie

przepisów

szczególnych

funkcjonariuszom Policji oraz żołnierzom. Mogą wprawdzie budzić pewne wątpliwości te

fragmenty uzasadnienia przywołanej uchwały, w których jest mowa o odpowiedzialności

in solidum, jednak sformułowaną w niej zasadę należy podzielić.

Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie w zakresie

wnioskowanym przez skarżącego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (art.

39815 § 1 k.p.c.).