I CSK 421/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 421/07

POSTANOWIENIE

Dnia 6 marca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Antoni Górski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Miasta W.

przy uczestnictwie B. K., M. K. i Z. K.

o wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 marca 2008 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt V Ca

(…),

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Referendarz sądowy uwzględnił wniosek Miasta W. i w dniu 5 stycznia 2006 r.

wykreślił spadkobierców F. K., wpisanych w księdze wieczystej (…)/4 jako właściciele

nieruchomości zabudowanej, położonej w W. przy ul. K., a w ich miejsce wpisał Miasto

W., którego prawa własności do tej nieruchomości zostały stwierdzone w decyzji

komunalizacyjnej Wojewody X. z dnia 18 maja 1992 r. nr (…). Skarga B. K. na to

orzeczenie nie została uwzględniona przez Sąd Rejonowy dla Miasta W., który

postanowieniem z dnia 16 października 2006 r. utrzymał w mocy wpis dokonany przez

referendarza. Na skutek apelacji B. K. od tego rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy w W.

postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2007 r. zmienił je i oddalił wniosek Miasta W.,

nakazując jednocześnie wykreślenie wpisu dokonanego w dniu 5 stycznia 2006 r. Sąd

ten ustalił, że wpis własności do przedmiotowej księgi wieczystej na rzecz F. K. został

dokonany w 1947 r., a w dniu 31 maja 2001 r. wpisano do niej jako właścicieli jego

spadkobierców w osobach B. K., M. B. K. i Z. K. – do 1/3 części każdego z nich.

Zdaniem tego Sądu, okoliczność, że własność nieruchomości była wpisana na rzecz

osób fizycznych, powinna stanowić przeszkodę do dokonania wpisu w księdze zgodnie

z wnioskiem Miasta W., opartym wyłącznie na dokumencie w postaci decyzji

komunalizacyjnej

Wojewody

X. Wnioskodawca

powinien

bowiem

wykazać

–

odpowiednimi dokumentami – kolejność nabywania własności nieruchomości, w

szczególności zaś przedłożyć dokument, z którego wynikałoby, że w dacie wejścia w

życie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. nieruchomość ta należała do

Skarbu Państwa. Skoro zaś wnioskodawca takiego dokumentu nie przedłożył, trzeba

uznać, że Sąd Rejonowy dokonał wpisu mimo istniejącej przeszkody, a dodatkowo

wykroczył poza kompetencje sądu wieczystoksięgowego, czyniąc własne ustalenie co

do prawa własności. Dlatego też Sąd Okręgowy zmienił orzeczenie Sądu I – ej Instancji i

oddalił wniosek.

W skardze kasacyjnej od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił naruszenie art.

626 k.p.c. i wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

ewentualnie o „wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, uwzględniające wniosek o wpis z

dnia 27 lipca 2005 r.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Dla dokonywania wpisów w księdze wieczystej fundamentalne znaczenie mają

zwłaszcza dwa przepisy: art. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i

hipotece (t. jed.: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm. – dalej: „u.k.w.h.”) oraz art. 6268

§ 2 k.p.c. Zgodnie z pierwszym z nich, wpis może nastąpić, jeżeli następstwo prawne po

osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami (zasada

udokumentowania wpisu). Stosownie do drugiego, rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada

jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi

wieczystej (zasada ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego). Sąd Okręgowy

prawidłowo ocenił, że Sąd Rejonowy, utrzymując w mocy wpis prawa własności na rzecz

wnioskodawcy, przekroczył obie te zasady. Skoro w księdze widniał wpis na rzecz osób

fizycznych, to nie można było przyjąć, przed uregulowaniem kwestii własności i uprzednim

wpisaniem do niej Skarbu Państwa, że nieruchomość była jednak własnością państwową, a

na skutek komunalizacji stała się własnością wnioskodawcy, gdyż to naruszało zasadę

udokumentowania wpisu wyrażoną w art. 34 u.k.w.h.. Z kolei czynienie samodzielnych

ustaleń, wbrew treści istniejącego w księdze wpisu, co do przynależności nieruchomości do

Skarbu Państwa, a potem do gminy, uchybiało zasadzie ograniczonej kompetencji sądu

wieczystoksięgowego z art. 6268 § 2 k.p.c., a nadto godziło w zasady jawności materialnej

wpisu oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 3 i art. 5 u.k.w.h). Dlatego też,

wbrew zastrzeżeniom skargi kasacyjnej, Sąd Okręgowy prawidłowo zmienił orzeczenie

Sądu I –ej Instancji i oddalił wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej prawa

własności na rzecz gminy, gdyż ta nie doprowadziła do uporządkowania wpisów w księdze

tak, aby z dokumentów wynikało, że nieruchomość należała do Skarbu Państwa i podlegała

komunalizacji. Obrana przez wnioskodawcę „droga na skróty” była niedopuszczalna

i słusznie została zakwestionowana przez Sąd Okręgowy. Podniesiony w skardze

kasacyjnej zarzut uchybienia art. 6269 k.p.c. był więc niezasadny, co skutkowało jej

oddalenie (art. 39814 k.p.c.).