I CSK 4123/23 · Sąd Najwyższy

I CSK 4123/23 POSTANOWIENIE 24 października 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 24 października 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z wniosku K. Z.‎z udziałem A. Z.‎o podział majątku wspólnego,‎na skutek skargi kasacyjnej A. Z.‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie‎z 14 czerwca 2023 r., IX Ca 474/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od A. Z. na rzecz K. Z. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia A. Z. do dnia zapłaty tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. (NM)

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 8 marca 2022 r. Sąd Rejonowy w Mrągowie ustalił skład majątku wspólnego wnioskodawcy K.Z. i uczestniczki postępowania A.Z. (pkt I); dokonał podziału majątku wspólnego uczestników postępowania w sposób, określony w pkt II; oddalił wniosek w pozostałym zakresie (pkt III) oraz orzekł o kosztach postępowania.Postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił zaskarżone postanowienie w punktach I, II i IV w ten sposób, że w punkcie I dodał podpunkt c) o określonej treści oraz nadał inne brzmienie punktom II i IV.Uczestniczka postępowania wniosła skargę kasacyjną od tego postanowienia.

Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarzucając, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, dotyczące wykładni art. 37 § 1 i 2 k.r.o. w zw. z art. 60 k.c., art. 61 § 1 k.c., art. 63 § 1 k.c., art. 46 k.r.o., art. 199 k.c., art. 1035 k.c. i art. 1036 k.c. oraz oceny ważności i skuteczności wobec obojga małżonków, czynności prawnej mającej za przedmiot składnik majątku wspólnego, dokonanej przez jednego z małżonków w trakcie małżeństwa, ale po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, w oparciu o zgodę udzieloną przez drugiego z małżonków jeszcze w trakcie wspólności majątkowej małżeńskiej.

Wnioskodawca wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewniać jednolitość orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny.

W przepisach kodeksu postępowania cywilnego skarga kasacyjna została ukształtowana jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń, wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń, umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej.Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2023 r., I CSK 6201/22).Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga, by przedstawione w niej zagadnienie prawne było istotne oraz nowe, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub w precedensowym charakterze.

Chodzi więc o zagadnienie prawne, które będzie miało znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia konkretnej skargi kasacyjnej, lecz także dla praktyki sądowej w ogólności. Dla wykazania takiej jego kwalifikacji skarżący powinien określić treść i zakres zagadnienia prawnego oraz przytoczyć wyczerpujące argumenty prawne, prowadzące do rozbieżnych ocen i wątpliwości związanych z rozumieniem lub stosowaniem przepisów prawa, których zagadnienie dotyczy; należy też wskazać, czy były one już przedmiotem wypowiedzi judykatury. Istotnym zagadnieniem prawnym - w rozumieniu tego unormowania - jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa.

Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 listopada 2003 r., II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).Sformułowane przez skarżącą zagadnienia nie spełniają powyżej zaprezentowanych przesłanek. Skarżąca nie uzasadniła w sposób przekonujący wniosku w tym zakresie, który pozwoliłby Sądowi Najwyższemu na uznanie, że mimo istnienia orzecznictwa w tej kwestii, nadal pozostają niewyjaśnione zagadnienia prawne, o cechach nowości.

Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem się do nich kreować zagadnienia prawnego zmierzającego do wykazania, że w rzeczywistości miał miejsce inny stan faktyczny, niż ustalony przez sądy obu instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.W okolicznościach sprawy niniejszej sprawy nie stwierdzono też kwalifikowanego naruszenia prawa, uzasadniającego przyjęcie skargi do rozpoznania ze względów publicznoprawnych.

Sąd Najwyższy na etapie badania wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie analizuje przy tym podstaw skargi kasacyjnej ani ich uzasadnienia, stanowią one bowiem odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej.Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. i art. 98 § 1, 11 i 3 i 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (r.n.)[ał] ‎