I CSK 397/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 397/12

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku W. W. und B. V. A. w H., Niemcy

przy uczestnictwie T. B.

o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądowych,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 grudnia 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 sierpnia 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Uczestnik T. B. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Apelacyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r. oddalającego jego zażalenie od

postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 września 2010 r. Sąd Okręgowy

uwzględnił wniosek wierzyciela - „W.” W. und B. V. A. z siedzibą w H. (Niemcy) o

stwierdzenie wykonalności wobec dłużnika T. B. na terenie Rzeczypospolitej

Polskiej wyroku Sądu Krajowego w L. (Niemcy) z dnia 21 listopada 2006 r. sygn.

akt 5043/06, zasądzającego m. in. od T. B. na rzecz tego wierzyciela kwotę

21.736,58 euro z odsetkami w wysokości 5% ponad daną bazową stopę

procentową od dnia 27 marca 2006 r. od kwoty 20.569,76 euro i od kwoty 1.166,82

euro od dnia 1 maja 2006 r., a ponadto stwierdził wykonalność decyzji Sądu

Krajowego w L. (Niemcy) o ustaleniu kosztów, zasądzającej od tych samych

podmiotów kwotę 3.079,03 euro z odsetkami w wysokości pięciu punktów

procentowych ponad bazową stopę procentową od dnia 19 stycznia 2007 r.

Sąd orzekł też o kosztach postępowania o stwierdzenie wykonalności orzeczenia

sądu zagranicznego. Według ustaleń Sądu Okręgowego, Sąd Krajowy w L.

(Niemcy) wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. zasądził solidarnie od firmy: T.-P. T.

B. spółki prawa zagranicznego i T. B. na rzecz wnioskodawcy kwotę 21.736,58

euro z wskazanymi odsetkami. Następnie decyzją z dnia 1 lutego 2007 r. dokonał

rozliczenia kosztów postępowania. W 2007 r. wnioskodawca złożył do Sądu

Okręgowego w W. wniosek o stwierdzenie wykonalności przedmiotowych orzeczeń

wskazując jako dłużnika firmę T.-P. T. B. spółkę prawa zagranicznego.

Wniosek ten został oddalony wobec stwierdzenia, że na terenie państwa polskiego

nie istnieje taki podmiot prawny. W niniejszej sprawie wnioskodawca złożył

analogiczny wniosek w stosunku do wymienionego w obu orzeczeniach Sądu

Krajowego w L. drugiego dłużnika (solidarnego) – T. B., załączając oryginalne i

prawomocne orzeczenie sądu niemieckiego oraz zaświadczenie określone w art.

54 Rozporządzenia nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji

krajowej i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach

cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UEL.2001.12.1 ze zm.). Sąd Okręgowy rozpoznał

sprawę w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001. Stwierdził, że

wnioskodawca przedstawił wymagany odpis orzeczenia sądu zagranicznego oraz

zaświadczenie, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia.

Rozpoznający zażalenie uczestnika T. B. na powyższe postanowienia Sąd

II instancji nie dopatrzył się istnienia przeszkód do stwierdzenia wykonalności

orzeczeń Sądu niemieckiego z tego powodu, iż drugi z wymienionych w tych

orzeczeniach dłużników solidarnych (osoba prawna) nie istnieje, a wyrok wobec

niego jest niewykonalny. Wskazał na dopuszczalność wystąpienia o stwierdzenie

wykonalności jedynie części orzeczenia wynikającą z postanowień art. 48

Rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001. Nie stwierdził, aby wyrok i decyzja

o ustaleniu kosztów zapadły w postępowaniu dotkniętym nieważnością, czy innymi

poważnymi wadami i aby można było uznać je za orzeczenia nieistniejące, bądź też

aby stwierdzenie ich wykonalności miało naruszać porządek publiczny.

W skardze kasacyjnej opartej na obydwu podstawach z art. 398 3 § 1 k.p.c.

uczestnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - niezastosowanie art.

45 ust. 1 Rozporządzenia nr 44/2001 w zw. z art. 34 pkt 1 tego Rozporządzenia

oraz uchybienie art. 386 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 38 ust. 1 Rozporządzenia nr

44/2001 i naruszenie art. 386 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 48 ust. 1 i 2 powołanego

Rozporządzenia, które miały wpływ na wynik sprawy.

We

wnioskach

domagał

się

uchylenia

w

całości

zaskarżonego

postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Sądu Okręgowego oraz

zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kosztów procesu wraz

z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym za

postępowanie kasacyjne; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego

postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Sądu Okręgowego

i odmówienie stwierdzenia wykonalności wyroku Sądu Krajowego w L. z dnia 21

listopada 2006 r. (sygn. akt 5 O 43/06) i decyzji Sądu Krajowego w L. z dnia 1

lutego 2007 r. (sygn. akt 5 O 43/06) oraz o oddalenie wniosku o nadanie temu

wyrokowi klauzuli wykonalności i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika

kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm

przepisanych, w tym za postępowanie kasacyjne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga

kasacyjna

ukształtowana

została

w

przepisach

kodeksu

postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa

i jednolitości wykładni, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia

orzeczeń nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw.

przedsądu, ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną.

Zakres przeprowadzanego badania jest ograniczony do kontroli, czy w sprawie

występują przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniające

przyjęcie skargi do rozpoznania.

Skarżący uzasadnił potrzebę merytorycznego rozpatrzenia jego skargi

przesłanką przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., to znaczy wystąpieniem

w sprawie istotnych zagadnień prawnych polegających na potrzebie ustalenia

legitymacji biernej w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu

zagranicznego w przypadku, gdy orzeczenie, którego wykonalność ma być

stwierdzona, wydane było przeciwko więcej niż jednemu podmiotowi, przy czym

odpowiedzialność tych podmiotów była solidarna. Ponadto według skarżącego

istnieje potrzeba ustalenia, czy orzeczenie sądu zagranicznego wydane wobec

podmiotu nieistniejącego jako dłużnika solidarnego jest sprzeczne z porządkiem

prawnym Rzeczypospolitej Polskiej oraz czy wewnętrzna sprzeczność treści

orzeczenia sądu zagranicznego z treścią zaświadczenia wymienionego w art. 54

oraz art. 58 Rozporządzenia nr 44/2001 w określeniu podmiotów, wobec których

orzeczenie to podlega wykonaniu, jest sprzeczne z porządkiem prawnym

Rzeczypospolitej Polskiej.

Zagadnienie

prawne

uzasadniające

przyjęcie

skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem nowym, dotychczas

nie rozwiązanym w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08, BSN 2009, nr 4, s. 48). Ponadto skarżący, który

powołuje się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

powinien zagadnienie to przedstawić przez jego odpowiednie sformułowanie

z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, a także wskazać

argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych oraz wyjaśnić dlaczego

rozstrzygnięcie tego zagadnienia przez Sąd Najwyższy będzie miało istotne

znaczenie nie tylko dla tej konkretnej sprawy, lecz także dla rozwoju praktyki

sądowej (m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2007 r.,

I CSK 326/07, Lex nr 560504). Przedstawione w skardze zagadnienia nie skłaniają

do przyjęcia tej skargi do rozpoznania. Skarżący nie wyjaśnił prawnej istoty swoich

wątpliwości, ani nie ujął w wymaganej formie argumentacji mającej świadczyć

o niewyjaśnieniu przedstawionych zagadnień w dotychczasowym orzecznictwie.

Tymczasem zagadnienie dotyczące legitymacji biernej w sprawach o stwierdzenie

wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego, w których takie orzeczenie wydane

zostało przeciwko kilku podmiotom odpowiedzialnym solidarna było przedmiotem

rozważań np. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2007 r. (I CSK

330/06, OSNC 2007/12/185), w którym wyjaśniono, że legitymację bierną mają

osoby występujące w charakterze dłużników solidarnych, ponieważ postępowanie

w przedmiocie uznania zagranicznego orzeczenia jest szczególnego rodzaju

postępowaniem jurysdykcyjnym, przybierającym z reguły postać dwustronną.

Muszą w nim zatem uczestniczyć, obok wnioskodawcy, wszystkie osoby, które

brały udział w postępowaniu zagranicznym w charakterze strony lub uczestnika

postępowania. Wyjątek od tej zasady można jednak dopuścić w sytuacji, w której

wniosek o uznanie orzeczenia zagranicznego dotyczy części rozstrzygnięcia

zawartego w tym orzeczeniu i byłaby to część, która nie odnosiłaby się do

wszystkich stron lub uczestników postępowania. W takiej sytuacji za konieczny

uznać należałoby udział w postępowaniu o uznanie jedynie tych stron lub

uczestników postępowania zagranicznego, do których odnosiłaby się ta część

orzeczenia, która objęta zostałby wnioskiem o uznanie. Nie jest też istotna

wątpliwość czy orzeczenie Sądu zagranicznego wydane wobec podmiotu

nieistniejącego jest sprzeczne z porządkiem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej,

skoro sprawa nie jest obecnie rozpoznawana w stosunku do takiego podmiotu.

Z analogicznych przyczyn nie ma znaczenia kwestia czy zaświadczeniem sądu

zagranicznego określającym podmioty, wobec których orzeczenie podlega

wykonaniu, objęte są inne jeszcze osoby, ponieważ istotą odpowiedzialności

solidarnej jest zastrzeżone na korzyść wierzyciela prawo domagania się od

każdego ze współdłużników solidarnych zaspokojenia całej wierzytelności.

Nie budzi zaś wątpliwości ani zdolność prawna uczestnika, ani fakt wymienienia

go w zaświadczeniu.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy uznał, iż nie zachodzi przesłanka,

którą skarżący uzasadnił potrzebę rozpatrzenia jego skargi.

Okoliczności sprawy nie wskazują także, aby zachodziły inne podstawy

przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia.