I CSK 3930/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 3930/22 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mariusz Załucki w sprawie z powództwa M. S. ‎przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. ‎o zapłatę i ustalenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 stycznia 2023 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku‎z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I ACa 672/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Pozwany Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 13 stycznia 2022 r., którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 18 maja 2021 r., wydanego w sprawie z powództwa M. S. o zapłatę i ustalenie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).Pozwany uzasadnia wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania potrzebą dokonania wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zakresie dopuszczalności zastąpienia postanowień umowy uznanych za niedozwolone przepisami dyspozytywnymi oraz art. 189 k.p.c. w odniesieniu do występowania interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia stosunku prawnego przez osobę, której z tego stosunku przysługuje roszczenie o zapłatę.

Sąd Najwyższy wyjaśniał już wielokrotnie, że powołanie się na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy, a jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. m.in. postanowienia SN z 20 stycznia 2022 r., I CSK 790/22; z 30 listopada 2021 r., IV CSK 104/21; z 17 czerwca 2021 r., V CSK 21/21).

Wskazane kwestie zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie TSUE i Sądu Najwyższego. W wyroku z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, TSUE podkreślił że art. 6 i 7 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie temu, by sąd odsyłający usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty. Pogląd ten TSUE powtórzył w wyroku wydanym w połączonych sprawach C-80/21 – C-82/21, wskazując że artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ na jego istotę, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego.

W obu tych judykatach TSUE jednoznacznie opowiedział się przeciwko możliwości zastąpienia usuniętego niedozwolonego postanowienia umownego treścią przepisu dyspozytywnego. Natomiast interes prawny strony umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej w ustaleniu istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego stał się przedmiotem rozważań SN w wyroku z 12 stycznia 2022 r., II CSKP 212/22. Zobowiązanie wynikające z umowy kredytu tworzy wieloletni stosunek prawny między stronami. Sąd Najwyższy wskazał, że skuteczne powołanie się na interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. wymaga wykazania przez powoda, że wyrok wydany w tego rodzaju sprawie wywoła takie konsekwencje prawne w stosunkach między stronami, w wyniku których ich sytuacja prawna zostanie określona jednoznacznie, nie będzie budziła wątpliwości, co spowoduje w konsekwencji, iż zostanie usunięta niepewność co do istnienia określonych praw i obowiązków stron oraz ryzyko ich naruszenia w przyszłości.

Rozstrzygnięcie, czy zobowiązanie kredytowe istnieje usuwa natomiast wątpliwość, czy na stronach ciążą dalej obowiązki wynikające z umowy kredytu np. spłata rat.Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.