I CSK 375/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 375/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa M.D. ‎przeciwko M.K.‎o ochronę dóbr osobistych,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 listopada 2017 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 6 lutego 2017 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1560 (tysiąc‎ pięćset sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów‎ postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Według art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten nie narusza norm Konstytucji i pozostaje w zgodzie z zaleceniami Rady Europy, dopuszczającymi wprowadzanie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla.Pozwany zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 6 lutego 2017 r. naruszenie art. 11, 217 § 1 i 2, art. 227 i 391 § 1 k.p.c., art. 24 i 448 k.c., art. 54 i 61 ust. 1 Konstytucji oraz art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1995 r., Nr 26, poz. 175). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej pozwany uzasadnił:

1) oczywistą jej zasadnością ze względu na naruszenie w zaskarżonym wyroku prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie i jego błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, 2) występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych:a) czy dla uchylenia bezprawności naruszenia dóbr osobistych w przypadku wypowiedzi dotyczących osób publicznych - polityków - wystarczy samo wykazanie przez autora wypowiedzi, ze działał on w dobrej wierze, w obronie społecznie uzasadnionego interesu, czy też konieczne jest jeszcze wykazanie innych przesłanek,b) czy dla uchylenia bezprawności naruszenia dóbr osobistych konieczne jest wykazanie zachowania określonego stopnia staranności i jaki stopień staranności jest wymagany do uchylenia bezprawności naruszenia dóbr osobistych osoby publicznej - polityka, c) czy potwierdzone informacje od przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, w tym uzyskane drogą służbową, można potraktować jako informacje wiarygodne, nie wymagające dalszej weryfikacji i nadające się do rozpowszechniania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., dotyczącym przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, chodzi o łatwo dostrzegalne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy uchybienia przepisom prawa. Według utrwalonej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 §1 pkt 4 k.p.c. tylko wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami prawa albo wydane zostało w wyniku dostrzegalnej bez potrzeby głębszej analizy jurydycznej błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2011 r., I PK 237/10, 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, 24 lutego 2012 r., V CSK 225/11, 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15).

Przytoczone w skardze kasacyjnej okoliczności powinny jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła. W niniejszej sprawie, w zestawieniu z wszechstronnymi i starannymi motywami wyroku Sądu Apelacyjnego, nie ma podstaw do stwierdzenia zarzucanego przez skarżącego, oczywistego we wskazanym wyżej znaczeniu naruszenia przez Sąd Apelacyjny prawa w zakresie przepisów objętych skargą. Przy tym, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Sąd Najwyższy jest związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).Nie jest też spełniona druga z powołanych we wniosku przesłanek przyjęcia skargi kasacyjne do rozpoznania. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 §1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Zagadnienia wskazane przez skarżącego nie mają takich cech.Według wypracowanych w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka kryteriów wolności wyrażania opinii w sferze debaty publicznej, wolność debaty publicznej należy do istoty demokracji.

Europejski Trybunał Praw Człowieka konsekwentnie przyjmuje, że krytyka polityka jako osoby publicznej jest w debacie publicznej dopuszczalna w dużo szerszym zakresie niż osoby prywatnej. Jednakże w świetle orzecznictwa Trybunału przekraczają granice dopuszczalnej krytyki wypowiedzi stanowiące osobisty atak na polityka, wypowiedzi zmierzające do poniżenia go, wypowiedzi - choćby wyrażały jedynie opinie - oczywiście pozbawione podstaw. Za istotny czynnik wyznaczający granice dopuszczalnej krytyki uznawany jest również rodzaj stawianych zarzutów: czy są twierdzeniami o faktach, czy opiniami, ocenami.

Stopień wymaganej staranności wzrasta odpowiednio do wagi stawianego zarzutu odnoszącego się do faktów. W kontekście wskazanej linii orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i wymaganych cech istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 §1 pkt 1 k.p.c., nie ma potrzeby podejmowania przez Sąd Najwyższy na użytek niniejszej sprawy zagadnień prawnych sformułowanych w złożonej skardze kasacyjnej. Nie powinno budzić wątpliwości, że sama dobra wiara osoby stawiającej politykowi zarzuty w uzasadnionym interesie społecznym nie uchyla bezprawności naruszenia jego dóbr osobistych postawionym zarzutem, w szczególności przy tak poważnym kryminalnym zarzucie dotyczącym faktów, jak zarzut skierowany wobec powoda.

Podobnie sam fakt uzyskania informacji drogą służbową od przedstawiciela wymiaru sprawiedliwości nie może - jak przyjął Sąd Apelacyjny - uchylać bezprawności naruszenia dóbr osobistych zarzutem postawionym z powołaniem się na otrzymaną informację, bez uwzględnienia kontekstu danego przypadku (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2008 r., I CSK 338/07). Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zgodnie z art.. 98 w związku z art. 108 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 2 pkt 5, § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). jw