I CSK 3587/25 · Sąd Najwyższy

I CSK 3587/25 POSTANOWIENIE 17 lutego 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska na posiedzeniu niejawnym 17 lutego 2026 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa P.G. i A.G.‎przeciwko Bank spółce akcyjnej w W.‎o ustalenie i zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z 12 czerwca 2025 r., I ACa 85/24, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej;

2) zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwoty po ‎2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Pozwany Bank S.A. w W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 12 czerwca 2025 r., wydanego w sprawie z powództwa P.G. i A.G. o ustalenie i zapłatę. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., ‎II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1. Przesłanka te nie została jednak spełniona.Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16).Istotnych zagadnień prawnych pozwany upatruje w:

1) braku wezwania do udziału w postępowaniu pozostałych stron umowy kredytu, tj. E.Z. (poprzednio J.), podczas gdy do rozpoznania roszczenia o ustalenie występuje potrzeba współdziałania wszystkich kredytobiorców, bez znaczenia pozostaje fakt zwolnienia z długu ww. kredytobiorcy dopiero w 2021 r., po stronie powodowej zachodzi współuczestnictwo konieczne, albowiem obecnie umowa kredytu pozostaje wiążąca dla części kredytobiorców, a wobec powodów nieprawomocnie ustalono nieistnienie stosunku prawnego z niej wynikającego;

2) odpowiedzi na pytanie, czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny z art. 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron.Przedstawione powyższe zagadnienia nie spełniają kryterium nowości, a ponadto zostały rozstrzygnięcie w orzecznictwie. W zakresie pierwszego zagadnienia wskazać należy, że w sprawie przeciwko bankowi o ustalenie nieważności umowy kredytu nie zachodzi po stronie powodowej współuczestnictwo konieczne wszystkich kredytobiorców (zob. uchwała SN z 19 października 2023 r., III CZP 12/23).

Za współuczestnictwem koniecznym w tzw. „sporach frankowych” nie przemawia też charakter ochrony udzielanej konsumentowi w związku z umieszczeniem w umowie klauzul abuzywnych. Pogląd powyższy został powielony w kolejnej uchwale Sądu Najwyższego z 26 października 2023 r. ‎(III CZP 156/22), gdzie także stwierdzono, że w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu i o zwrot nienależnych świadczeń spełnionych na jej podstawie, po stronie powodowej nie zachodzi współuczestnictwo konieczne kredytobiorców.W końcu też trzeba podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy E.J. (obecnie Z.) wprawdzie zawierała sporną umowę, ale w marcu 2021 r. podpisała z pozwanym umowę zwolnienia z długu (k. 46), na mocy której Bank zwolnił ją ze zobowiązań wynikających ze spornej umowy kredytowej ‎z 15 maja 2007 r.

Zaś aneksem z tej samej daty do tej umowy kredytowej, wszyscy kredytobiorcy i Bank w § 1 stwierdzili, że umowa o zwolnienie z długu E.Z. stanowi integralną część umowy kredytu na cele mieszkaniowe ekstralokum (k. 32).Problem sformułowany przez skarżącego w zakresie skutków uznawania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami dyspozytywnymi czy dotyczący niejednoznaczności postanowień w zakresie oszacowania kwoty kredytu również został wyjaśniony. Trafność i aktualność przyjętej przez sądy powszechne oceny sprawy potwierdza pogląd, wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego ‎z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

W orzeczeniu tym wyjaśniono m.in., że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu indeksowanego, odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 ‎i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Ewa Stefańska‎(M.T.)[SOP]