I CSK 354/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 354/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z powództwa JJW Spółki Jawnej J.K., J.R., W.L.

przeciwko Carrefour Polska Spółce z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 marca 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie (pkt 1 i 2) i oddala zażalenie

strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z

dnia 6 grudnia 2010 r., pozostawiając Sądom pierwszej i drugiej

instancji rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił

postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 6 grudnia 2010 r. o odmowie odrzucenia

pozwu w sprawie o zapłatę z powództwa JJW sp. j. J. K., J. R., W. L. i in. przeciwko

Carrefour Polska sp. z o.o. o zapłatę, w ten sposób, że pozew odrzucił.

Sąd Apelacyjny ustalił, że w przedmiotowej sprawie strony wiązała umowa,

której częścią były Warunki Handlowe z dnia 2 lipca 2007 r., 1 stycznia 2008 r. oraz

2 stycznia 2009 r. Umowa ta regulowała współpracę stron, polegającą na dostawie

przez powoda wytwarzanych przez niego produktów, celem sprzedaży w sklepach

pozwanego. W punkcie 21 Warunków Handlowych strony określiły, że wszelkie

spory wynikające z tej umowy lub w związku z nią będą rozstrzygane wyłącznie

przez sąd polubowny wybrany przez strony, w przypadku braku określenia przez

strony, który sąd polubowny został wybrany, sądem polubownym właściwym do

rozstrzygania wszelkich sporów wynikających z umowy lub w związku z nią będzie

sąd polubowny przy Krajowej Konfederacji Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”.

W rozpatrywanej sprawie strona powodowa wystąpiła z powództwem z tytułu

wyrządzenia przez pozwanego czynu nieuczciwej konkurencji określonego w art.

15 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, polegającego na

pobieraniu innych niż marża handlowa opłat z tytułu z tytułu dostarczenia towarów

do sprzedaży i żądała na podstawie art. 18 ust. 1 pkt tejże ustawy zwrotu korzyści

bezpodstawnie uzyskanych od pozwanego.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, treść zapisu na sąd polubowny wskazuje,

że strony poddały kognicji sądu polubownego nie tylko spory wynikające z umowy,

a więc spory związane z realizacją lub brakiem realizacji zobowiązań stron,

wynikających z treści umowy, ale i spory pozostające jedynie w związku z umową.

Według Sądu, do takich właśnie sporów należą zaś sprawy dotyczące roszczenia,

o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji. Sam fakt, że roszczenie o wydanie bezpodstawnie

uzyskanych

korzyści,

wywodzone

z

faktu

popełnienia

czynu

nieuczciwej

konkurencji jest niezależne od roszczeń wynikających z umowy nie zmienia

okoliczności, że są to w istocie roszczenia co najmniej związane z umową, bowiem

dokonując oceny roszczeń analizuje się charakter zastrzeżonych opłat z

uwzględnieniem treści postanowień zawartych w samej umowie.

Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła strona powodowa zarzucając

m.in. naruszenie art. 1161 § 1, 1165 § 1 k.p.c. oraz art. 65 § 2 k.c. i wniosła

o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1157 k.p.c., strony mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu

polubownego spory o prawa majątkowe lub spory o prawa niemajątkowe - mogące

być przedmiotem ugody sądowej, z wyjątkiem spraw o alimenty. W związku

z okolicznościami sprawy, w której wywiedzione rozpoznawaną skargę kasacyjną

należy podkreślić, że w orzecznictwie wyrażono trafny pogląd, iż roszczenie

o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt

4 u.z.n.k. jako spór o prawo majątkowe, pozostaje w dyspozycji stron, a także

może stać się przedmiotem zawartej między stronami ugody. Może więc też być

objęty zapisem na sąd polubowny (zob. postanowienie SN z 2 grudnia 2009 r.,

I CSK 120/09, nie publ.).

W okolicznościach sprawy kwestią jest jednak, czy zawarte przez stronę

zapisy na sąd polubowny objęły tego rodzaju spory. Jak wynika z treści tych

zapisów, dotyczą one wyraźnie sporów wynikających lub związanych z umowami

o współpracy w zakresie sprzedaży towarów. Dokonanie przez stronę pozwaną

czynu nieuczciwej konkurencji, polegającego na pobieraniu dodatkowych opłat, nie

było zaś związane z wykonaniem tych umów, ani nie pozostawało w związku

z realizacją umów, lecz zostało dokonane jedynie przy okazji realizacji tych umów,

na co trafnie wskazywała skarżąca. Roszczenie dochodzone przez stronę

powodową

nie ma więc charakteru kontraktowego i nie pozostaje w związku

z treścią zawartych między stronami umów, lecz dotyczy popełnionego przez stronę

pozwaną czynu nieuczciwej konkurencji. Nie wydaje się zasadne odwołanie się

przez Sąd Apelacyjny dla uzasadnienia odmiennego stanowiska do postanowienia

SN z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 311/08, nie publ., w którym przyjęto, że poddanie

sądowi polubownemu sporów ze stosunku umownego oznacza, iż kompetencją

tego sądu są objęte wszelkie roszczenia o wykonanie umowy, roszczenia

powstające w razie niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, roszczenia

o zwrot bezpodstawnie spełnionego świadczenia powstałe w razie nieważności

umowy lub odstąpienia od umowy, a także roszczenia deliktowe, jeżeli wynikają ze

zdarzenia będącego równocześnie niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem

umowy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia tego orzeczenia, w okolicznościach

tamtej sprawy doszło do zbiegu roszczeń przysługujących stronie powodowej.

Strona powodowa dochodziła bowiem roszczenia z tytułu czynu nieuczciwej

konkurencji, który stanowił zarazem nienależyte wykonanie umowy. Poza tym,

co istotne,

odmiennie

był

sformułowany

sam

zapis

na

sąd

polubowny.

Strony poddały bowiem sądom polubownym wszelkie spory dotyczące interpretacji

umowy. W sprawie sporne zaś było, czy pobierane przez pozwanego opłaty

mieściły się w pojęciu opłat za usługi „marketingowe” i „reklamowe”.

Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w stanie faktycznym rozpoznawanej

sprawy.

Jak

bowiem

wskazano,

roszczenie

dochodzone

przez

stronę

powodową jest niezależne od zawartej między stronami umowy. Czyn nieuczciwej

konkurencji, z którego tytułu roszczenie wywodzi strona powodowa stanowi

podstawę stosunku prawnego oddzielnego od istniejącej między stronami umowy.

Z treści zapisów wynika jednoznacznie, że dotyczyły one jedynie sporów

wynikających lub związanych z wykonywaniem umowy, a nie wszelkich sporów

jakie powstaną w czasie ich realizacji.

Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w skardze kasacyjnej,

że przyjęcie iż omawiane zapisy na sąd polubowny obejmowały także, chociaż tylko

pośrednio, roszczenia wynikające z czynów nieuczciwej konkurencji, byłoby

sprzeczne z wymaganiem dostatecznego oznaczenia przedmiotu takiego zapisu,

o którym mowa w art. 1161 § 1 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 2 grudnia 2009 r.,

I CSK 120/09, nie publ.). Precyzyjne określenie przedmiotu zapisu powinno

dostatecznie

identyfikować

stosunek

prawny

podlegający

przekazaniu

do rozpoznania przez sąd polubowny. Określenie jedynie, że ma to być

stosunek prawny związany z wykonywaniem umowy nie może być uznane w tym

przypadku za wystarczające, gdyż pozostawia dowolność w ocenie zakresu

przedmiotowego zapisu. Nie można przy tym abstrahować od faktu, że poddanie

określonego stosunku prawnego pod rozpoznanie sądu polubownego oznacza

wyłączenie tych spraw z drogi sądowej. Wskazana powinna być więc taka

wykładnia, która opowiadałaby się, w razie wątpliwości, za ograniczeniem wyłączeń

z drogi sądowej.

W tym stanie rzeczy konieczne okazało się uchylenie zaskarżonego

postanowienia o odrzuceniu pozwu, celem merytorycznego rozstrzygnięcia

zawisłego sporu przez Sąd pierwszej instancji.

Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu

Apelacyjnego i oddalił zażalenie strony pozwanej (art. 39815 § 1 k.p.c.).

jw