I CSK 326/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 326/11

POSTANOWIENIE

Dnia 4 kwietnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

w sprawie z wniosku C. S.

przy uczestnictwie W. S.

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 19 października 2010 r.,

1)

odrzuca

skargę

kasacyjną

w

części

dotyczącej

rozstrzygnięcia oddalającego apelację wnioskodawcy;

2)

uchyla zaskarżone postanowienie w części oddalającej

apelację uczestnika postępowania oraz orzekającej o

kosztach postępowania i w tym zakresie przekazuje

sprawę

Sądowi

rozpoznania

i

Okręgowemu

rozstrzygnięcia

postępowania kasacyjnego.

do

ponownego

o

kosztach

Uzasadnienie

C. S. wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w K. przy

ulicy B., o powierzchni 719 m2, stanowiącej działką o numerze ewidencyjnym 727

przez przyznanie całej nieruchomości na rzecz wnioskodawcy. Podniósł, że na

przedmiotową nieruchomość dokonał sam, a wcześniej jego ojciec – M. S., którego

jest jedynym spadkobiercą – nakładów. Domagał się również rozliczenia korzyści,

jakie osiągnął uczestnik postępowania W. S., korzystając z nieruchomości przez

okres od 1988 r. do dnia zniesienia współwłasności.

Uczestnik postępowania W. S. wniósł o przyznanie nieruchomości na jego

własność bez obowiązku spłaty na rzecz wnioskodawcy. Podniósł, że pomiędzy

wnioskodawcą a uczestnikiem została zawarta umowa przewidująca, iż W. S.

„zrzeknie się” (odrzuci) w całości prawa do spadku po ojcu, w zamian za co C. S.

miał przenieść na rzecz uczestnika udział we własności nieruchomości objętej

postępowaniem. Ponadto, nakłady na nieruchomość zostały dokonane przez ojca

stron

z przeznaczeniem

dla

uczestnika

postępowania.

Również

uczestnik

postępowania dokonał nakładów na nieruchomość, których wartość powinna być

uwzględniona w postępowaniu.

Postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r., Sąd Rejonowy ustalił, że

przedmiotem zniesienia współwłasności jest nieruchomość położona w K., przy ul.

B. 2, stanowiąca zabudowaną działkę, o numerze ewidencyjnym 319, dla której

Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą /.../, do której

prawo własności przysługuje wnioskodawcy – C. S. i uczestnikowi postępowania –

W. S. po ½ części; dokonał zniesienia współwłasności w ten sposób, że wyżej

wymienioną nieruchomość przyznał na własność uczestnikowi postępowania W. S.,

zasądzając od niego na rzecz wnioskodawcy kwotę 581.500 zł tytułem spłaty, z

ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminów płatności, płatnej w dwóch

ratach po 290.750 zł, przy czym termin płatności pierwszej z nich wyznaczył na

dzień 30 maja 2010 r., a drugiej raty na dzień 30 maja 2012 r.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że w dniu 10 kwietnia 1979 r. wnioskodawca

i uczestnik postępowania nabyli na współwłasność, w udziale po ½, własność

nieruchomości położonej w K., przy ul. B. 2, działkę o numerze ewidencyjnym 33/3,

o powierzchni 7 arów 27 m2. Na nieruchomości znajdował się murowany dom

jednorodzinny, o pięciu izbach, nadający się do generalnego remontu. Dom został

wyremontowany przez ojca właścicieli nieruchomości – M. S., dzięki nakładowi

finansowemu T. S. (matki właścicieli nieruchomości) oraz Z. M. (babki właścicieli

nieruchomości). M. S. wraz z pracownikami przygotował dom do zamieszkania,

wykonując: izolację fundamentów, nadbudowę piętra, klatkę schodową, dwa

garaże, łazienki, położył stropodach, wybudował balkony i tarasy, wymienił okna

i drzwi, wykonał tynki wewnętrzne i zewnętrzne, wymienił podłogi, instalację wodną,

elektryczną i kanalizacyjną, założył instalację gazową i centralnego ogrzewania,

postawił ogrodzenie i bramy wjazdowe, wybudował śmietnik, wykonał szambo,

studnię i hydrofornię, wykończył budynek i wymalował ściany, położył glazurę

i terakotę, wykonał boazerię dębową. Wartość tych nakładów, według stanu z daty

ich wykonania, a według cen z chwili obecnej, została wyceniona na kwotę 302.890

zł. Wnioskodawca i uczestnik postępowania nie ponosili do śmierci ojca kosztów

rozbudowy domu i urządzenia terenu nieruchomości, natomiast pomagali przy

remoncie domu. M.S. prowadził prace remontowe z przeznaczeniem, że na

nieruchomości tej ma zamieszkać W. S., który miał prowadzić wraz z ojcem

warsztat samochodowy. W budynku położonym na nieruchomości od 1985 r.

zamieszkał W. S. i zamieszkuje na niej do chwili obecnej. W tym czasie dokonał on

modernizacji wielu elementów budynku i poczynił szereg nakładów koniecznych do

utrzymania budynku w należytym stanie, usuwając usterki wynikające z

nieprawidłowego wykonania remontu. W latach 1998-1999 założył nowy piec,

instalację gazową, przyłącze do wodociągu i kanalizacji miejskiej, naprawiał komin i

dach. Nakłady te pozwoliły na utrzymanie budynku w stanie nadającym się do

użytkowania i wynikały z bieżącej eksploatacji. Zostały one „skonsumowane” na

skutek zamieszkiwania w budynku W. S. wraz z rodziną. Wnioskodawca nie

zamieszkał na nieruchomości. Nigdy nie zwracał się do uczestnika postępowania o

umożliwienie mu korzystania z nieruchomości. Pod koniec lat 80-tych, bez zgody

W. S. , C. S. w piwnicy budynku wykonał kominek oraz rozpoczął prace stolarskie

związane z wykończeniem pomieszczenia piwnicznego, wykonał bibliotekę oraz

biuro, które znajdowało się na piętrze budynku, starając się adaptować

pomieszczenie na własne potrzeby. Wykonane przez C. S. podłoga i sufit z desek

w piwnicy są obecnie zniszczone (deski przegniły), kwalifikują się do wymiany,

co wpływa ujemnie na obecny stan i wartość nieruchomości. Wykonany kominek

w piwnicy nigdy nie był używany, z powodu wadliwego podłączenia do przewodu

kominowego, i nie ma on wartości użytkowej.

Nieruchomość objęta postępowaniem stanowi obecnie zabudowaną działkę

gruntu o numerze ewidencyjnym 319, jest wpisana do księgi wieczystej WA1 /.../. W

dziale IV księgi wieczystej nie ma wpisów, a w dziale III wpisane jest ostrzeżenie o

wszczęciu egzekucji z udziału wysokości ½ nieruchomości, należącego do W. S., w

celu wyegzekwowania należności z tytułu zaległych alimentów. W stosunku do

nieruchomości

nie

toczą

się

inne

postępowania

egzekucyjne.

Wartość

nieruchomości wynosi 1.163.000 zł. Nieruchomość nie może być fizycznie

podzielona zgodnie z udziałami stron. Niemożliwe jest również wyodrębnienie

dwóch

samodzielnych

lokali w budynku,

które

odpowiadałoby warunkom

technicznym użytkowania.

Wnioskodawca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, mieszka w lokalu

stanowiącym własność jego matki. Jest rozwiedziony, ma 16-letniego syna.

Uzyskuje dochody z tytułu umów zlecenia w różnej wysokości. Nie ma

oszczędności na rachunkach bankowych. W stosunku do niego toczą się

postępowania egzekucyjne, m.in. przez komornika przy Sądzie Rejonowym o

zapłatę należności w wysokości 95.000 zł. Uczestnik postępowania prowadzi

działalność gospodarczą, uzyskuje dochody z tytułu umów o pracę, zlecenia, praw

autorskich i praw pokrewnych. W ubiegłym roku uzyskał dochód w wysokości

25.072,20 zł. Jest właścicielem działki rekreacyjnej o powierzchni 1334 m 2,

położonej w K., posiada udziały w wysokości 34% w spółce w organizacji, z

kapitałem o wartości 50.000 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Nie

ma oszczędności, jak również obligacji i akcji.

Ze względu na to, że dokonanie fizycznego podziału nieruchomości nie było

możliwe Sąd na podstawie art. 212 § 2 k.c. przyznał nieruchomość jednemu ze

współwłaścicieli - uczestnikowi W. S. z obowiązkiem spłaty wnioskodawcy.

Przyznając nieruchomość uczestnikowi postępowania, Sąd miał na uwadze to, że

uczestnik korzysta z przedmiotowej nieruchomości wraz z małżonką, czynił na nią

nakłady, a dom położony na tej nieruchomości traktuje jako swoje centrum życiowe.

Za przyznaniem nieruchomości na rzecz uczestnika przemawiała dodatkowo

sytuacja majątkowa wnioskodawcy, który nie wykazał, aby mógł spłacić uczestnika

postępowania. Wprawdzie sytuacja majątkowa uczestnika nie jest dużo lepsza,

niemniej jednak wykazany został przez niego zakres posiadanego majątku, który

pozwala

na

wysnucie

pozytywnej

prognozy,

że

wnioskodawca

uzyska

spłatę z przysługującego mu udziału. Sąd Rejonowy, zgodnie z treścią art. 212 § 1

k.c., oznaczył termin uiszczenia ustalonej spłaty udziału wnioskodawcy, ustalając

odsetki

w

razie

uchybienia

terminowi

płatności

poszczególnych

rat.

Zasądzoną kwotę tytułem spłaty rozłożył na dwie równe raty, odraczając

jednocześnie termin ich płatności. Możliwości finansowe i majątkowe uczestnika nie

były na tyle wysokie, aby pozwalaliby mu na jednorazowe zaspokojenie roszczenia

wnioskodawcy.

Na podstawie art. 618 k.p.c. Sąd Rejonowy rozstrzygnął także o wzajemnych

roszczeniach pomiędzy współwłaścicielami z tytułu nakładów i wydatków na

majątek objęty współwłasnością, jak również o roszczeniach wynikających

z korzystania z rzeczy. Uznał, że roszczenie podnoszone przez wnioskodawcę nie

zostało wykazane, zgodnie z treścią art. 6 k.c., jak również jest nieuzasadnione.

Wnioskodawca wykazał nakłady poczynione jedynie na adaptację piwnicy na pokój

klubowy, które nie mają wpływu na wartość nieruchomości. W postępowaniu

o zniesienie współwłasności nieruchomości nie mogły być przedmiotem rozliczeń

nakłady poczynione przez ojca wnioskodawcy, jako wchodzące w skład spadku

albowiem w istocie nakłady ojca należało traktować jako roszczenia osoby trzeciej,

nabyte przez wnioskodawcę w drodze dziedziczenia. Za nieuzasadnione Sąd uznał

roszczenia wnioskodawcy z tytułu korzystania przez uczestnika postępowania

z nieruchomości ponad przysługujący mu udział w nieruchomości w sytuacji, gdy

wnioskodawca nie sprzeciwiał się samodzielnemu korzystaniu przez uczestnika

z nieruchomości, a sam nie próbował na niej zamieszkać.

Sąd, wbrew żądaniu uczestnika postępowania, nie odliczył od wysokości

ustalonej od niego spłaty na rzecz wnioskodawcy wartości nakładów na

nieruchomość dokonanych przez uczestnika postępowania albowiem były to

nakłady konieczne, które zamortyzowały się i nie podwyższają wartości

nieruchomości, a ponadto nieruchomość objęta podziałem została przyznana

na rzecz uczestnika. Sąd Rejonowy nie zaliczył również nakładów na nieruchomość

dokonanych przez rodziców i babkę obecnych właścicieli nieruchomości, gdyż nie

można

roszczeń

z tego

tytułu

zakwalifikować

do

wzajemnych

roszczeń

współwłaścicieli, o których mowa w art. 618 § 1 k.p.c., lecz należy je uznać za

roszczenia osób trzecich do właścicieli nieruchomości.

Apelacje

od

postanowienia

Sądu

Rejonowego,

wniesione

przez

wnioskodawcę i uczestnika postępowania, zostały oddalone postanowieniem Sądu

Okręgowego z dnia 19 października 2010 r., który uznał za prawidłowe ustalenia

faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz podzielił również ocenę prawną tego Sądu.

Odnośnie do apelacji uczestnika postępowania przyjął, że zarzuty opisane w

apelacji w pkt 1 a-c stanowiły uchybienia procesowe, które jednak nie miały wpływu

na treść wydanego rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy pominął także, iż w dziale III

księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości znajduje się ostrzeżenie o

wszczęciu

egzekucji

z

części

nieruchomości

stanowiącej

współwłasność

wnioskodawcy na rzecz Banku Pekao S.A., co nastąpiło najprawdopodobniej na

skutek pisma Banku. Odnośnie do podniesionej przez uczestnika postępowania

okoliczności istnienia umowy między stronami, mocą której uczestnik postępowania

odrzucił spadek po ojcu w zamian za przejęcie całej przedmiotowej nieruchomości,

ocenił, że okoliczności te nie zostały przez uczestnika udowodnione. Poza tym brak

było podstaw do ustalania w postępowaniu przyczyn odrzucenia spadku przez

uczestnika postępowania. Uchylenie się przez uczestnika postępowania od

skutków prawnych

oświadczenia

o odrzuceniu

spadku

zostało

negatywnie

rozpoznane przez sąd w innym postępowaniu. Pozostałe zarzuty apelacji

uczestnika

postępowania

stanowiły

jedynie

polemikę

z

prawidłowym

rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego, w tym z niewadliwie przyjętą, na podstawie

opinii biegłego, wartością nieruchomości.

Postanowienie Sądu Okręgowego zostało zaskarżone w całości skargą

kasacyjną przez uczestnika postępowania. W ramach podstawy kasacyjnej z art.

3983 § 1 pkt 1 k.p.c. zarzucił naruszenie art. 212 § 3 k.c. przez niewłaściwe

zastosowanie, a to przez określenie wysokości i terminów spłat, które w ustalonym

stanie faktycznym nie mogą zostać zachowane, co już w dacie orzekania

przesądza o niemożności wykonania przez uczestnika postępowania nałożonego

na niego obowiązku. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.

zarzucił naruszenie: - art. 316 § 1 k.p.c. i art. 382 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

polegające na pominięciu znacznej części materiału dowodowego odnoszącego się

do rozliczeń dokonanych już między wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania; art. 328 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. polegające na uzasadnieniu zaskarżonego

postanowienia w sposób uniemożliwiający kontrolę kasacyjną, a to zarówno przez

brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów apelacji, jak i na poczynieniu

częściowo odmiennych, niż Sąd Rejonowy, ustaleń faktycznych bez ich

uzasadnienia.

Uczestnik

postępowania

wniósł

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia w całości, a także postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27

listopada 2009 r. w części, tj. w punktach III i IV oraz o przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania temu ostatniemu Sądowi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargą

kasacyjną

Okręgowego w całości,

zostało

mimo

że

zaskarżone

orzeczeniem

tym

postanowienie

Sądu

oddalono

tylko

nie

apelację uczestnika postępowania, ale również wnioskodawcy. Z tej przyczyny,

należało

odrzucić skargę

kasacyjną

w

części

dotyczącej

rozstrzygnięcia

oddalającego apelację wnioskodawcy, jako niedopuszczalną na podstawie art.

3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. z powodu braku interesu prawnego (braku

gravamen) w zaskarżeniu orzeczenia korzystnego dla uczestnika postępowania

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 1997 r., I CKN 207/97,

Legalis oraz z dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, Lex Polonica nr 1627891).

Wprawdzie w postępowaniu nieprocesowym ze względu na obowiązującą w nim

zasadę oficjalności oraz często niepodzielny charakter orzeczeń rozstrzygających

istotę sprawy zasada gravaminis doznaje ograniczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 r., I CKN 67/97, OSNC 1997, nr 11, poz. 166),

jednakże treść zaskarżonego orzeczenia Sądu Okręgowego nie ma charakteru

niepodzielnego, a ograniczenie rozpoznania skargi kasacyjnej jedynie do

rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji niekorzystnego dla uczestnika postępowania

w żaden sposób nie uniemożliwia uwzględnienia zasady oficjalności.

Art. 328 § 2 k.p.c. określa wymagania uzasadnienia wyroku sądu pierwszej

instancji i ma on odpowiednie zastosowanie, poprzez art. 391 § 1 w zw. z art. 361

k.p.c., art. 13 § 2 i art. 516 k.p.c., do uzasadnień postanowień sądu drugiej instancji

wydanych w postępowaniu nieprocesowym. Zgodnie z art. 328 § 2 k.p.c.,

uzasadnienie

wyroku

powinno

zawierać

wskazanie

podstawy

faktycznej

rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów

prawa. Uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji powinno również zawierać

te elementy. Ze względu na funkcję kontrolną tej fazy postępowania wywołanego

wniesieniem apelacji w uzasadnieniu orzeczenia sąd drugiej instancji powinien

odnieść się do zarzutów zawartych w apelacji. Podstawą skargi kasacyjnej, o której

mowa w art. 3983 § 1 pkt 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., może być zarzut naruszenia

przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy.

Uzasadnienie

orzeczenia

jest

sporządzone

po

jego

wydaniu.

Wady sporządzonego uzasadnienia nie wpływają więc na wynik postępowania

odzwierciedlony w treści orzeczenia. Z tej przyczyny w orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjęto, że w postępowaniu kasacyjnym uwzględnienie zarzutu

naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może mieć miejsce

wyjątkowo, gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji jest wadliwa

w stopniu uniemożliwiającym przeprowadzenie kontroli kasacyjnej (por. wyroki

Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 364/06, Lex nr 238975, z dnia

24 lutego 2006 r., II CSK 136/05, Lex nr 200973, z dnia 7 października 2005 r.,

z dnia 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP 2003, nr 7, poz. 182).

Taka sytuacja zachodzi w odniesieniu do części uzasadnienia zaskarżonego

postanowienia, w którym stwierdzono, że uczestnik postępowania nie udowodnił,

zgodnie z ciężarem dowodu, podnoszonej przez siebie okoliczności zawarcia

umowy z wnioskodawcą, która, zdaniem uczestnika postępowania, powinna być

uwzględniona przy ustalaniu obowiązku uczestnika postępowania spłaty na rzecz

wnioskodawcy z tytułu jego udziału w nieruchomości objętej podziałem.

Trafnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że powyższa ocena Sądu Okręgowego

nie została poparta jakąkolwiek argumentacją wskazującą przyczyny takiego

stanowiska Sądu. W konsekwencji, nie wiadomo, czy zdaniem Sądu drugiej

instancji nieudowodnienie powołanej przez uczestnika postępowania okoliczności

było wynikiem braku z jego strony inicjatywy dowodowej, nieprzydatnością, czy też

niewiarygodnością zaoferowanych przez niego dowodów. Z tej przyczyny

nie można dokonać kontroli zasadności zarzutu naruszenia art. 316 § 1 i art. 382

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., poprzez pominięcie dowodów zaoferowanych przez

uczestnika postępowania na okoliczność umowy, jaką zawarł z wnioskodawcą.

Niezależnie od powyższego brak jest spójności w stanowisku Sądu

Okręgowego co do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podniesionego przez

uczestnika postępowania faktu zawarcia umowy pomiędzy nim a wnioskodawcą.

Z jednej bowiem strony Sąd uznał, że okoliczności tej nie wykazał uczestnik

postępowania, z drugiej zaś przyjął, iż brak było podstaw do ustalania

w postępowaniu przyczyn odrzucenia spadku. Tymczasem odrzucenie spadku jest

jednostronną czynnością prawną spadkobiercy (art. 1012 k.c.), a nie umową, na

którą powołał się uczestnik postępowania. Z tej przyczyny w postępowaniu – nie

przesądzając znaczenia tej okoliczności – nie chodziło o ustalenie i ocenę

konsekwencji

prawnych

dla

postępowania

nieruchomości

przyczyn

odrzucenia

o

spadku

zniesienie

po

ojcu

współwłasności

przez

uczestnika

postępowania, tj. przyczyn dokonania przez niego jednostronnej czynności prawnej,

lecz o ustalenie i ocenę, według właściwych norm prawa materialnego, ewentualnej

umowy zawartej pomiędzy uczestnikiem postępowania a wnioskodawcą, której

przedmiotem miała być kwestia wpływająca - zdaniem uczestnika postępowania –

na istnienie i zakres obowiązku uczestnika spłaty udziału wnioskodawcy

w nieruchomości będącej obecnie przedmiotem postępowania. Zaniechanie

dokonania

w

tym

zakresie

ustaleń

oraz

przedstawienia

oceny

prawnej

ewentualnego porozumienia (w apelacji w odniesieniu do tej kwestii podniesiono

zarzut naruszenia art. 3531 k.c. w zw. z art. 65 k.c. oraz art. 351 § 1 k.c. i art. 354

k.c.) uzasadnia zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 328 § 2 w zw. z art. 391

§ 1 i art. 13 § 2 k.p.c., gdyż uniemożliwia dokonanie, w tym zakresie, kontroli

kasacyjnej. Naruszenie powołanego wyżej przepisu było także uzasadnione

w części, w jakiej Sąd Okręgowy, uznając za uzasadniony zarzut apelacji dotyczący

pominięcia treści wszystkich wpisów zawartych w dziale III księgi wieczystej

prowadzonej dla nieruchomości objętej postępowaniem – wpisu ostrzeżenia

o wszczęciu egzekucji z udziału C. S. na łączną kwotę, bez odsetek, 3.572.759,01

zł za niespłacony kredyt w Banku PKO BP, nie dokonał samodzielnie własnych

ustaleń w tym zakresie, ani też nie przedstawił, czy i jakie znaczenie miała ta

okoliczność dla rozstrzygnięcia sprawy.

Nie był natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art.

391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. w pozostałym zakresie. Sąd drugiej instancji

jednoznacznie odniósł się do zarzutów zawartych w pkt 1 a-c) apelacji, uznając je

za zasadne. Ponieważ zarzuty te dotyczyły uchybień procesowych (naruszenia

przez Sąd Rejonowy art. 148 § 1 w zw. z art. 225 k.p.c., art. 316 § 1 w zw. z art.

326 § 1 k.p.c. oraz § 50 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego

2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych) Sąd Okręgowy ocenił, że

nie miały one wpływu na wynik sprawy. Mimo braku szerszej motywacji tego

stanowiska nie stanowiło to przeszkody do podniesienia w skardze kasacyjnej

odpowiednich zarzutów procesowych wykazujących bezzasadność, tak zwięźle

przedstawionego,

stanowiska

Sądu

Okręgowego.

Dotyczy

to

także

nieuwzględnienia przez Sąd Okręgowy zarzutu apelacji uczestnika postępowania

kwestionującego

prawidłowość

przyjętej

przez

Sąd

Rejonowy

wartości

nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy

odniósł się do podniesionego zarzutu, uznając go za nieuzasadniony oraz

przedstawił motywy zajętego stanowiska. Jeżeli przedstawiona przez Sąd

Okręgowy ocena tego zarzutu była błędna możliwe było podniesienie odpowiednich

zarzutów procesowych innych niż naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art.

13 § 2 k.p.c., za pomocą którego można kwestionować brak odniesienia się sądu

odwoławczego do podniesionego zarzutu apelacji, a nie zasadność zajętego przez

Sąd stanowiska.

Zasadny był zarzut naruszenia art. 212 § 3 k.c. z powodu ustalenia daty

płatności pierwszej raty tytułem spłaty wnioskodawcy jego udziału w nieruchomości

przed datą zniesienia współwłasności nieruchomości, co nastąpiło dopiero z chwilą

uprawomocnienia się postanowienia Sądu Okręgowego. Zaskarżone postanowienie

zostało ogłoszone w dniu 19 października 2010 r., gdy termin płatności przez

uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy pierwszej raty tytułem spłaty jego

udziału w nieruchomości, ustalony postanowieniem Sądu pierwszej instancji,

upłynął w dniu 30 maja 2010 r. zanim nastąpiło zniesienie współwłasności

nieruchomości.

apelacjami

Na

przez

skutek

zaskarżenia

wnioskodawcę

i

postanowienia

uczestnika

Sądu

Rejonowego

postępowania

orzeczenie

w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości nie stało się bowiem

prawomocne. Ustalany przez sąd, na podstawie art. 212 § 3 k.c., termin płatności

spłaty

udziałów

współwłaścicieli

rzeczy

będącej

przedmiotem

zniesienia

współwłasności powinien uwzględniać datę zniesienia współwłasności rzeczy.

Dopiero bowiem zniesienie współwłasności rzeczy przez przyznanie jej własności

na rzecz jednego (bądź kilku) z jej dotychczasowych współwłaścicieli aktualizuje

obowiązek dokonania spłaty wartości udziałów pozostałych współwłaścicieli.

Ponadto zarzut

naruszenia

tego przepisu jest uzasadniony z tego względu,

że Sąd odwoławczy nie dokonał analizy możliwości sprostania nałożonego na

uczestnika postępowania obowiązku spłaty na rzecz wnioskodawcy - w sposób

określony

przez Sąd Rejonowy - ze względu na ustaloną sytuację majątkową

uczestnika postępowania.

Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz

w oparciu o art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1, art. 398 21 oraz art. 13 § 2 k.p.c.,

orzeczono, jak w punkcie drugim sentencji.

jw