I CSK 306/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 306/11

POSTANOWIENIE

Dnia 15 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Hubert Wrzeszcz

Protokolant Ewa Krentzel

w sprawie z wniosku C. D.

o ustalenie treści aktu urodzenia,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 15 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 10 stycznia 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 21 lipca 2010 r. odrzucił wniosek C.

D. o ustalenie treści aktu urodzenia, a Sąd Okręgowy oddalił zażalenie

wnioskodawcy na to orzeczenie postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną.

Sąd Okręgowy wskazał, że droga sądowa w sprawie o ustalenie treści aktu

urodzenia - stosownie do art. 32 pkt 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo

o aktach stanu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 161 ze zm.;

dalej: „p.a.s.c.") - jest dopuszczalna w przypadku, gdy akt ten nie został

sporządzony i nie można go sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach

ustawy. Wymieniony przepis stosuje się do zdarzeń, które nastąpiły w Polsce.

Tymczasem wnioskodawca podał, że urodził się w Bombaju. W takiej sytuacji,

skoro jego urodzenie nie zostało zarejestrowane w zagranicznych księgach stanu

cywilnego, może on - na podstawie art. 70 p.a.s.c. - zarejestrować to zdarzenie

w polskiej księdze stanu cywilnego w postępowaniu administracyjnym.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 398

§ 1 k.p.c., wnioskodawca zarzucił naruszenie:

- art. 1991 k.p.c. przez jego niezastosowanie i przyjęcie, że droga sądowa

jest niedopuszczalna, podczas gdy w postępowaniu administracyjnym stwierdzono

niemożność przeprowadzenia postępowania przewidzianego w art. 35 i w art. 70

p.a.s.c.;

- art. 32 pkt 2 p.a.s.c. przez błędne niezastosowanie i uznanie, że ustalenie

treści aktu stanu cywilnego dotyczącego zdarzenia, które miało miejsce za granicą

nie może zostać dokonane w trybie tego przepisu, mimo że nie można go

sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach ustawy.

Powołując

zaskarżonego

się

na

powyższe

postanowienia

i

zarzuty

skarżący

poprzedzającego

go

wniósł

o

uchylenie

postanowienia

Sądu

Rejonowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c., sąd odrzuca pozew w razie

niedopuszczalności drogi sądowej. Jednakże - stosownie do art. 1991 k.p.c. –

sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że do rozpoznania sprawy właściwy

jest

organ

administracji publicznej lub

sąd

administracyjny,

jeżeli organ

administracji publicznej lub sąd administracyjny uznały się w tej sprawie za

niewłaściwe. Przepisy te stosuje się odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym

(art. 13 § 2 k.p.c.).

W sprawie niniejszej wnioskodawca wystąpił do Sądu Rejonowego

z wnioskiem o ustalenie treści aktu urodzenia. Żądanie to podlega rozpoznaniu

w postępowaniu nieprocesowym, co wynika jednoznacznie z art. 33 p.a.s.c.

Jeżeli zatem wnioskodawca niezależnie od tego wystąpił - jak podniósł w skardze

kasacyjnej - do kierownika Urzędu Stanu Cywilnego miasta Stołecznego Warszawy

o odtworzenie aktu urodzenia (art. 35 p.a.s.c.) lub zarejestrowanie urodzenia

w polskiej księdze stanu cywilnego (art. 70 p.a.s.c.), to zastosowanie art. 199 1

k.p.c. nie wchodziło w rachubę. Przepis ten wyklucza powstanie negatywnych

sporów o właściwość między sądami powszechnymi a sądami administracyjnymi

lub organami władzy publicznej w tej samej sprawie. Tymczasem wnioskodawca

wystąpił na drogę sądową i administracyjną z odrębnymi żądaniami, tj. w różnych

sprawach. Nie mógł powstać spór kompetencyjny, którego eliminacji służy art. 1991

k.p.c. Zarzut naruszenia tego przepisu okazał się chybiony.

Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że u jego podstaw legło

stwierdzenie tzw. pierwotnego braku przesłanki dopuszczalności drogi sądowej,

którą Sąd Okręgowy wyprowadził z art. 32 pkt 2 p.a.s.c., przyjmując, że przepis ten

odnosi się wyłącznie do zdarzeń, które nastąpiły w Polsce.

Skarżący trafnie podważył to zapatrywanie. Jak już wspomniano żądanie

ustalenia treści aktu urodzenia należy do drogi sądowej (art. 33 p.a.s.c.).

Merytoryczne przesłanki zasadności tego żądania, określone w art. 32 pkt 2

p.a.s.c., nie mogą zatem stanowić podstawy do odrzucenia wniosku z powodu

niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 w związku

z art.13 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

jw