I CSK 2987/23 · Sąd Najwyższy

I CSK 2987/23 POSTANOWIENIE 26 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎przeciwko T. spółce akcyjnej w U. o zapłatę,‎oraz z powództwa wzajemnego T. spółki akcyjnej w U. przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę‎na skutek skargi kasacyjnej M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 6 lutego 2023 r., I AGa 235/22, 1. odrzuca skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu 2‎ zaskarżonego orzeczenia w zakresie, w którym oddalono‎ apelację pozwanego;

2. odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania w pozostałym‎ zakresie;

3. oddala wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów‎ postępowania kasacyjnego. (a.z.)

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 lutego 2023 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu apelacji powoda (pozwanego wzajemnego) M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i pozwanego (powoda wzajemnego) T. spółki akcyjnej w U. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 20 kwietnia 2022 r.: odrzucił apelację powoda co do pkt I i III wyroku (1.); oddalił apelacje (2.); orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (3.). Powód zaskarżył powyższy wyrok w części, tj.: w zakresie punktu 2 i punktu 3, a w skardze kasacyjnej wniósł o przyjęcie jej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występują następujące istotne zagadnienia prawne:

1. Czy zawarta w umowie o świadczenie usług regulacja wprowadzająca konstrukcję złożenia przez zleceniodawcę dorozumianego (konkludentnego) oświadczenia woli co do faktu potwierdzenia wykonania usługi przez zleceniobiorcę przez brak zgłoszenia zastrzeżeń w określonym przez strony umownie terminie co do prawidłowości (rzetelności) wystawionej przez zleceniobiorcę faktury za wykonanie usługi, uniemożliwia pozwanemu zleceniodawcy kwestionowanie w toku postępowania wskazanych przez powodowego zleceniobiorcę poszczególnych pozycji składających się na wyliczone wynagrodzenie?2.

Czy dla skutecznego zakwestionowania w toku postępowania przez pozwanego zleceniodawcę wskazanych przez powodowego zleceniobiorcę poszczególnych pozycji składających się na wyliczone wynagrodzenie, w sytuacji wcześniejszego złożenia przez zleceniodawcę dorozumianego oświadczenia woli o potwierdzeniu wykonania umowy zgodnie z jej treścią, koniecznym jest uprzednie złożenie przez pozwanego zleceniodawcę oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych dorozumianego oświadczenia woli z powołaniem się na istnienie wady tegoż oświadczenia?Ponadto zdaniem powoda jego skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż w sprawie zachodzi niewątpliwa i dostrzegalna bez konieczności głębszej analizy sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni.W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości jako nieuzasadnionej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Odnosząc się w pierwszej kolejności do zakresu zaskarżenia przedmiotowego orzeczenia Sądu Apelacyjnego zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jedną z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia (środka prawnego) jest interes prawny w zaskarżeniu.

Dla jego powstania konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia orzeczeniem (gravamen), który występuje, gdy zaskarżone orzeczenie narusza interesy skarżącego (zob. m.in.: uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014, Nr 11, poz. 108; postanowienie SN z 25 lutego 2015 r., V CSK 450/14; wyrok SN z 2 lipca 2015 r., V CSK 421/14 oraz postanowienie SN z dnia 25 maja 2023 r., I CSK 528/23). Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku Sądu Apelacyjnego co do punktu 2. w tej części, w której Sąd drugiej instancji oddalił apelację pozwanego.

Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że w tej części orzeczenia Sąd Apelacyjny orzekł na korzyść powoda. Brak interesu prawnego w zaskarżeniu powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej w tej części jako niedopuszczalnej na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 16 kwietnia 2021 r., I CSK 484/20). Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia (środek prawny), nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej (zob. np. postanowienia SN: z 22 marca 2007 r., III CZ 16/07; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 7 lipca 2022 r., I CSK 2151/22; z 28 września 2023 r.

I CSK 6680/22, i z 12 stycznia 2024 r., I CSK 2817/23). Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. „przedsądu” ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie wystąpienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. np. postanowienie SN z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie dotychczas nierozstrzygnięte w orzecznictwie, a zatem takie, które cechuje się przymiotem nowości i którego wyjaśnienie może sprzyjać rozwojowi prawa (zob. np. postanowienia SN: z 21 stycznia 2022 r., I CSK 1285/22; z 24 kwietnia 2023 r., I CSK 4950/22; z 20 grudnia 2023 r., I CSK 4003/23). Powołanie się na przyczynę kasacyjną wymienioną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter.

Zagadnienie prawne powinno przy tym zostać oparte na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostają w związku z podstawami wniesionego środka prawnego. Zagadnienie takie musi zostać ujęte w sposób abstrakcyjny - tak, aby jego rozstrzygnięcie mogło uzyskać ogólniejsze znaczenie, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą. Konieczne jest także powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen przedstawionego problemu i zaprezentowanie możliwych kierunków interpretacyjnych (zob. np. postanowienia SN: z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 16 grudnia 2021 r., V CSK 289/21; z 23 grudnia 2022 r., I CSK 3245/22; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1253/23; z 4 września 2023 r., I CSK 1862/23; z 31 stycznia 2024 r., I CSK 2718/23).

Analiza zaprezentowanych w skardze kasacyjnej problemów nie pozwala na przyjęcie, że podnoszone kwestie stanowią istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zagadnienia przedstawione przez powoda nie zostały bowiem oparte – co jest niezbędne - na konkretnych, powołanych we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przepisach prawa, które jednocześnie pozostawałyby w związku z podstawami wniesionego środka prawnego.Potwierdzenie przez dłużnika wykonania usługi jest oświadczeniem wiedzy mającym charakter potwierdzenia faktów.

Nie wpływa zatem na ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego i może być zakwestionowane, ponieważ podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Nie jest zatem dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, dłużnik może dowodzić i twierdzić, że treść złożonych oświadczeń nie odpowiada prawdzie bez konieczności powoływania się na wady oświadczenia woli. Dowodzenie niezgodności z prawdą oświadczenia wiedzy może być przeprowadzone wszelkimi środkami dowodowymi (zob. wyroki SN z 2 lipca 2009 r., V CSK 4/09; z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 744/22; postanowienie SN z 18 stycznia 2022 r., I CSK 31/22).

Powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) stawia skarżącemu szczególnie wysokie wymagania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, podzielanym przez doktrynę, oczywista zasadność skargi oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka będzie miała miejsce tylko wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły zarzucane uchybienia, jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania argumenty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka prawnego.

Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec od razu - bez potrzeby głębszej analizy czy przeprowadzenia wnikliwych badań lub dociekań. Innymi słowy, podnoszone uchybienia muszą mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka - już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. m.in. postanowienia SN: z 27 kwietnia 2006 r., I CZ 15/06; z 7 maja 2010 r., V CSK 459/09; z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18; z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, z 28 stycznia 2022 r., I CSK 584/22; z 7 czerwca 2023 r., I CSK 742/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1673/23).

Skarżący podnosząc, że jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona nie powołał żadnych konkretnych przepisów, a jedynie w sposób ogólnikowy wskazał na bliżej nieokreśloną sprzeczność zaskarżonego orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni. Tym samym nie można przyjąć, że powód przedstawił przekonujące od razu, widoczne prima facie, twierdzenia wykazujące racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu.Przywołanych wad wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia nie konwaliduje okoliczność, że powód w ramach podstaw złożonego środka prawnego zarzucił naruszenie określonych regulacji prawa procesowego i materialnego.

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania.W sprawie nie zachodzi także nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę - w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 oraz art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.Sąd Najwyższy oddalił wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż jego ujęcie wskazywało jednoznacznie, że nie został on powiązany z postępowaniem w przedmiocie przyjęcia/ odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (a.z.)[a.ł]‎