I CSK 2935/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 2935/22 POSTANOWIENIE Dnia 30 sierpnia 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stefańska w sprawie z powództwa S. K.‎przeciwko U. w W.‎o zadośćuczynienie i odszkodowanie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 sierpnia 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powoda ‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z dnia 26 lipca 2021 r., sygn. akt VI ACa 367/19, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego;

3) przyznaje radcy prawnemu T. N. kwotę 8 100 zł (osiem tysięcy sto złotych), obejmującą należny podatek od towarów i usług, od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnemu w Warszawie, tytułem nieodpłatnej pomocy prawnej świadczącej z urzędu S. K. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, uzupełniając w ten sposób o punkt trzeci postępowanie Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2022 r.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 lipca 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację powoda S. K. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 listopada 2018 r. w sprawie o zadośćuczynienie i odszkodowanie przeciwko U. w W..Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. domagał się uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w całości, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi pozwany wnosił o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i niezasądzanie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania.Zgodnie z treścią art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: (1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; (2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) zachodzi nieważność postępowania lub (4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona ‎w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony ‎– co należy podkreślić – wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych ‎w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie obejmuje zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.Skarżący nie sprecyzował przyczyny kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.), na której oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. ‎Z uzasadnienia wniosku można wnosić, że powołano się w nim na nieważność postępowania związaną z niemożnością obrony swych praw przez powoda oraz na oczywistą zasadność skargi.

Szczegółowa analiza skargi kasacyjnej prowadzi jednak do wniosku, że powyższe przesłanki nie zostały wykazane.W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego odmowa ustanowienia dla strony pełnomocnika procesowego z urzędu nie usprawiedliwia zarzutu nieważności postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw, gdyż wniosek ten podlega uwzględnieniu, jeżeli w ocenie sądu udział profesjonalnego pełnomocnika jest potrzebny – art. 117 § 5 k.p.c. (np. wyroki SN: z 2 marca 2005 r., III CK 533/04; z 12 września 2007 r., I CSK 199/07; z 16 kwietnia 2008 r., V CSK 564/07; z 18 kwietnia 2008 r., II CSK 636/07 oraz postanowienia SN: z 15 maja 2007 r., V CSK 37/07; z 29 kwietnia 2009 r., II CSK 643/08).

Odebranie głosu podczas mowy końcowej, podobnie jak oddalenie wniosku dowodowego także nie stanowią uchybień, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako pozbawienie strony możności obrony praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c. (postanowienie SN z 23 czerwca 2020 r., I CZ 8/20; wyrok SN z 15 października 2010 r., V CSK 58/10; postanowienie SN z 30 sierpnia 2018 r., I UK 362/17; wyrok SN z 25 stycznia 2013 r., I UK 349/12; wyrok SN z 8 lipca 2011 r., IV CSK 603/10). Należy także podkreślić, że jak wynika z akt sprawy, Sąd pierwszej instancji odniósł się do różnych podstaw prawnych wskazanych przez powoda.Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej ‎do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 102 w związku z art. 39821 k.p.c. […][as]