I CSK 29/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 29/07

POSTANOWIENIE

Dnia 27 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący)

SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (sprawozdawca)

SSN Dariusz Zawistowski

w sprawie z wniosku W. W.

przy uczestnictwie M. W. i K. K.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym

w Izbie Cywilnej w dniu 27 kwietnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania M. W.

od postanowienia Sądu Okręgowego w W.

z dnia 20 czerwca 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

uczestniczki postępowania M. W. od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20

grudnia 2005 r., którym stwierdzono nabycie spadku po W. J. M. przez W. W. na

podstawie testamentu notarialnego z dnia 7 kwietnia 1998 r.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że W. J. M. zmarła w dniu 24 czerwca 1998 r.

pozostawiając testament notarialny sporządzony w dniu 7 kwietnia 1998 r. W

testamencie tym spadkodawczyni powołała do dziedziczenia całego swojego majątku

W. W. (wnioskodawcę), który był mężem jej siostrzenicy M.W. (uczestniczki

postępowania), a ponadto odwołała testament sporządzony w dniu 20 lipca 1995 r. (do

dziedziczenia powołała w nim M. W. i W. W.). Sporządzając testament testatorka nie

pozostawała w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i

wyrażenie woli, co zostało stwierdzone przede wszystkim na podstawie opinii

sporządzonych przez specjalistów w zakresie psychiatrii, psychologii oraz diabetologii

(spadkodawczyni cierpiała na cukrzycę 2 stopnia).

Apelacja wniesiona przez uczestniczkę postępowania M. W. została oddalona,

gdyż Sąd drugiej instancji w pełni podzielił ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego.

Zdaniem Sądu Okręgowego brak było podstaw do uwzględnienia zawartego w

apelacji wniosku o powołanie biegłego grafologa - kryminalistyka dla ustalenia, czy w

podpisie złożonym przez spadkodawczynię pod testamentem z dnia 7 kwietnia 1998

r.

występują

zaburzenia

grafizmu

będące

symptomem

zaburzeń

psychofizjologicznych prowadzących do wystąpienia wady oświadczenia woli z art.

945 § 1 k.c. Dowód ten został bowiem zgłoszony w postępowaniu przed Sądem

pierwszej instancji w piśmie z dnia 8 czerwca 2004 r., jednak na rozprawie w dniu

poprzedzającej wydanie wyroku wniosek nie został podtrzymany. Sąd wskazał także,

że uczestniczka postępowania kwestionuje testament z dnia 7 kwietnia 1998 r.

z powodu braku swobody testowania, a nie z powodu nieprawidłowości podpisu pod

tym testamentem.

Skarga kasacyjna uczestniczki M. W. oparta została na podstawie naruszenia

przepisów postępowania. Skarżąca wskazuje naruszenie art. 217 § 2 i art. 316 § 1 w

związku z art. 391 § 1 k.p.c., w wyniku czego Sąd drugiej instancji zamknął rozprawę

nie przeprowadzając dowodu zgłoszonego w apelacji i pozbawił uczestniczkę

możliwości wykazania, że sporządzenie w dniu 7 kwietnia 1998 r. testamentu

notarialnego nastąpiło przy braku świadomości i swobody w podjęciu decyzji i

wyrażeniu woli przez spadkodawczynię.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Skarżąca upatruje

naruszenia przepisów postępowania przez Sąd drugiej instancji w tym, że nie został

przeprowadzony dowód z opinii biegłego grafologa - kryminalistyka dla wykazania,

że w chwili sporządzania testamentu w dniu 7 kwietnia 1998 r. spadkodawczyni

pozostawała w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji

i wyrażenie woli i tym samym uniemożliwił wykazanie przez uczestniczkę okoliczności

pociągającej za sobą nieważność dokonanych rozrządzeń. Odnosząc się do tak

przedstawionego zarzutu Sąd Najwyższy zauważa, że, zgodnie z art. 381 k.p.c., sąd

drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać

w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na

nie wynikła później. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie wystąpiła sytuacja

wyjątkowa, o której mowa w końcowej części powołanego przepisu, gdyż powołanie

dowodu z opinii biegłego było możliwe w toku postępowania przed sądem pierwszej

instancji. Uczestniczka złożyła zresztą wniosek stosownej treści, ale, jak wskazał

w uzasadnieniu Sąd Okręgowy, wniosku tego nie podtrzymała na rozprawie przed

wydaniem orzeczenia. Jeżeli zatem nie podtrzymała wniosku w postępowaniu

przed Sądem pierwszej instancji, Sąd drugiej instancji był uprawniony wniosku

zgłoszonego

w

apelacji

nie

uwzględnić,

a

zamknięcie

rozprawy

bez

przeprowadzenia wnioskowanego dowodu nie narusza art. 316 § 1 k.p.c. ani art.

217 § 1 k.p.c. Przywiązywanie tak dużej wagi do dowodu z opinii biegłego grafologa

-kryminalistyka jest przy tym, w okolicznościach sprawy, niezasadne. Nie

kwestionując wagi dowodu z analizy pisma spadkodawczyni pod kątem

występowania zaburzeń świadomości należy zauważyć, że dowód ten byłby jednym

z wielu przeprowadzonych dla ustalenia stanu świadomości spadkodawczyni w chwili

sporządzania testamentu. Nie mógłby zatem stanowić dowodu przesądzającego

o braku świadomości i swobody w podjęciu decyzji i wyrażeniu woli spadkodawczyni

w chwili sporządzania testamentu z dnia 7 kwietnia 1998 r.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną

uzasadnionych podstaw (art. 39814 k.p.c.).

kg