I CSK 2519/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 2519/22 POSTANOWIENIE Dnia 21 września 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mariusz Załucki w sprawie z powództwa […] Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W.‎przeciwko M. M. i J. M.‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 września 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I ACa 524/20, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Powód […] Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 19 października 2021 r., którym oddalono jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z 15 czerwca 2020 r., oddalającego powództwo przeciwko M. i J. M. o zapłatę.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).Powód uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem następujących zagadnień prawnych:1.Czy konsument, który w sposób trwały czy też nieregularny nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania i nie wyraża woli spełnienia świadczenia w jakimkolwiek zakresie, w sytuacji gdy przedsiębiorca spełnił swoje świadczenie, może domagać się stwierdzenia nieważności umowy powołując się na istniejące w niej klauzule abuzywne?2.Czy stwierdzenie abuzywności określonych postanowień umownych może skutkować uznaniem całej umowy za nieważną, w sytuacji gdy po wyeliminowaniu zakwestionowanych postanowień umowa nadal będzie zawierać w swej treści wszystkie przewidziane przepisami elementy przedmiotowo istotne, nadal będzie możliwa do wykonania i nadal prowadzić będzie do osiągnięcia założonego przez strony „celu gospodarczego"?3.Czy usunięcie luki powstałej w wyniku stwierdzenia abuzywności postanowień umownych może nastąpić na podstawie przepisu dyspozytywnego obowiązującego w dacie orzekania, który obiektywnie prowadzi do przywrócenia równowagi kontraktowej?Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z 14 września 2012 r., I UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z 24 października 2012 r., I PK 129/12).

Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14, BSN 2014, nr 11, s. 7), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13). Istotne zagadnienie prawne należy zatem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14).Zagadnienia przedstawione przez skarżącego nie mają cech nowego, nierozwiązanego jeszcze problemu prawnego.

Oddalenie powództwa nastąpiło ze względu na stwierdzenie nieważności umowy, z której powód wywodził swe roszczenia. Sankcja nieważności bezwzględnej nie jest zależna od zachowań lub zaniechań stron czynności prawnej, a w doktrynie oraz w orzecznictwie brakuje szerzej rozpowszechnionych poglądów przeciwnych. Natomiast kolejna kwestia podniesiona przez skarżącego rzeczywiście budziła liczne kontrowersje w piśmiennictwie i rozbieżności w orzecznictwie, obecnie jednak została ustalona linia, zgodnie z którą jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane pozostałą częścią umowy.

Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 3 lutego 2022 r. (II CSKP 459/22).Z kolei trzecie zagadnienie zostało oparte na hipotezie niezgodnej z podstawami orzekania w niniejszej sprawie. Sądy meriti przyjęły bowiem, że kwestionowanej umowy nie da się utrzymać po usunięciu z niej klauzul abuzywnych, w tym przede wszystkim nie da się odtworzyć treści przedmiotowo istotnych praw i obowiązków. Skarżący przyjmuje natomiast w wywodzie uzasadniającym przyjęcie skargi do rozpoznania, że po usunięciu niedozwolonych postanowień umowę wciąż dałoby się utrzymać.

Zadane pytanie nie odnosi się zatem do podstaw rozstrzygnięcia sprawy.Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.[as]