I CSK 232/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 232/07

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

del. SSA Michał Kłos

w sprawie z wniosku Miasta W.

przy uczestnictwie L.F., E.F., nieznanego z miejsca pobytu M.F. reprezentowanego

przez kuratora E.B. - następców prawnych B.F. i P. Spółki z o.o.

o wyłączenie części nieruchomości i wpis,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego

w W. z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie, znosi postępowanie przed

sądem odwoławczym i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu

w

W. do

ponownego

rozpoznania

o kosztach postępowania kasacyjnego.

oraz

rozstrzygnięcia

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 16 marca 2005 r. oddalił

wniosek Miasta W. zawarty w akcie notarialnym z dnia 7 października 2004 r. nr

[...], sporządzonym w kancelarii notariusza L.Z., o odłączenie z księgi wieczystej

Kw [...] działki nr 156 o pow. 0,0242 ha, nabytej tym aktem od B.F., o założenie dla

niej nowej księgi wieczystej i wpisanie wnioskodawcy w dziale II jako jej właściciela.

Jako przyczynę tego rozstrzygnięcia wskazał, że w księdze Kw [...], prowadzonej

m.in. dla działki 156, figuruje jako jej właściciel Spółka P. – sp. z o o., na rzecz

której działa rękojmia wiary ksiąg wieczystych, w związku z czym B.F. nie była

uprawniona do sprzedaży tej działki.

Apelacja wnioskodawcy od tego orzeczenia została oddalona postanowieniem

Sądu Okręgowego w W. z dnia 21 lutego 2006 r. Sąd ten wskazał, że obowiązujące

domniemanie prawne prawidłowości wpisu osoby właściciela w dziale II księgi

wieczystej może być obalone tylko w procesie o uzgodnienie jej treści z

rzeczywistym stanem prawnym, nie może zaś być skutecznie zakwestionowane

przez sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym, z uwagi na ograniczone

kompetencje tego sądu ustalone w art. 6268 § 2 k.p.c.

W skardze kasacyjnej na to orzeczenie wnioskodawca zarzucił naruszenie

art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jed.

Dz. U. 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm. – dalej: „ukwh”), oraz art. 328 § 2 i art.

6288 k.p.c., a także, skutkujące nieważnością postępowania, uchybienie art. 518

k.p.c. Na tych podstawach wnosił o uchylenie skarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wymaga rozważenia, jako najdalej idący, zarzut

nieważności postępowania. Wprawdzie sposób sformułowania tego zarzut nasuwa

zastrzeżenia ze względu na to, że powołując się w skardze na pozbawienie

możności obrony praw przez uczestników w postępowaniu apelacyjnym, pominięto

kluczowy w tym kontekście przepis art. 379 pkt 5 k.p.c., ale nie może

to dyskwalifikować samego zarzutu, gdyż i tak Sąd Najwyższy obowiązany jest

badać z urzędu w granicach zaskarżenia kwestię ewentualnej nieważności

postępowania (art. 39813 § 1 k.p.c.). Zgodnie z art. 6261 § 3 k.p.c. nie stanowi

przeszkody do wpisu okoliczność, że po złożeniu wniosku wnioskodawca bądź inny

uczestnik

postępowania

zmarł

lub

został

pozbawiony

albo

ograniczony

w możliwości rozporządzania prawem albo w zdolności do czynności prawnych,

jednakże

przepisu

tego,

jako

normy szczególnej

na postępowanie odwoławcze. Te zaś

nie

można

rozszerzać

prowadzono z udziałem B.F., która już

wtedy nie żyła (zmarła w dniu 10 listopada 2004 r., a zaskarżone postanowienie

wydano w dniu 21 lutego 2006 r.). Dlatego nie budzi wątpliwości, że postępowanie

to było dotknięte nieważnością, wobec czego zaskarżone orzeczenie należało

uchylić, znosząc postępowanie przed sądem odwoławczym i przekazując sprawę

do ponownego rozpoznania, która powinna być prowadzona z udziałem następców

prawnych nieżyjącej uczestniczki (art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 386 §

2 k.p.c.). Czyni to zbędnym szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych

zarzutów skargi kasacyjnej. Wypada jednak poczynić uwagę ogólną, iż skoro

decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości jest podstawą do wpisu w księdze

wieczystej ukształtowanego jej treścią nowego stanu prawnego, to nie ma

przeszkód, aby tego stanu nie uwzględniać w postępowaniu wieczystoksięgowym

(art. 31 ukwh). Jeśli by więc się okazało, że stan prawny nieruchomości można

ustalić na podstawie przedłożonych w tym postępowaniu dokumentów, to w

sytuacji, kiedy między zainteresowanymi nie ma sporu, odsyłanie wnioskodawcy na

drogę uzgadniania treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym byłoby

nieuzasadnione.