I CSK 230/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 230/07

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

del. SSA Michał Kłos

w sprawie z wniosku P.G. i B.G.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta W., Zakładów P. S.A. i

Miasta W.

o założenie księgi wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 października 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy P.G. od postanowienia

Sądu Okręgowego w W.

z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu

Rejonowego w W. z dnia 14 marca 2006r. i sprawę przekazuje

Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania wraz

z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 14 marca 2006 r. Sąd Rejonowego w W. oddalił

wniosek o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w W. przy ul R.,

stanowiącej działkę nr 145/1 o pow. 456 m 2 z obrębu [...] i wpisanie

wnioskodawców P.G. i B.G., jako właścicieli na podstawie umowy sprzedaży z dnia

25 lutego 2002 r. sporządzonej przez notariusza P.C., z uwagi na nie

przedstawienie przez wnioskodawców – zgodnie z wymogami określonymi w § 28

ust. 1 i § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r.

w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz.U. Nr 102,

poz. 112 ze zm. - dalej jako rozp. pr. k.w.) - mapy stanowiącej podstawę

oznaczenia nieruchomości pozostałej po odłączeniu z KW [...] działki 145/1.

Sąd Okręgowy w W., podzielił to stanowisko i uznał że Sąd Rejonowy

rozpoznając sprawę w oparciu o treść dołączonych przez wnioskodawców

dokumentów nie mógł ich wniosku uwzględnić. Wskazał, że w przedmiotowej

sprawie z nieruchomości o nr ewidencyjnym 11 i terenu pod ulicę o łącznej

powierzchni 29052 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...]

wydzielono szereg działek, w tym, działkę nr 145/1. Mapa z projektem podziału

została dołączona do aktu notarialnego, jednak dotyczy ona tylko części

nieruchomości opisanej w tej księdze wieczystej. Nie wiadomo więc jakie działki

pozostaną po wydzieleniu z tej księgi działki nr 145/1, co powoduje, że zgodnie z §

36 powołanego uprzednio rozporządzenia nie jest możliwe odłączenie objętej

wnioskiem nieruchomości. Z tych przyczyn zaskarżonym obecnie postanowieniem

oddalił apelację wnioskodawców.

W skardze kasacyjnej wniesionej od tego postanowienia wnioskodawca

zarzucił:

1) naruszenie art. 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.)

w zw. z § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września

2001 r. przez niewłaściwą wykładnię i uznanie, iż mapa sytuacyjna do celów

prawnych z projektowanym podziałem sporządzona przez uprawnionego

geodetę, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego,

stanowiąca integralną część decyzji zatwierdzającej projekt podziału,

wydanej przez Burmistrza Gminy W., powołana we wniosku i dołączona do

aktu notarialnego z w dniu 25 października 1999 r. nie stanowi dokumentu

wystarczającego do odłączenia z księgi wieczystej przedmiotowej działki;

2) naruszenie art. 6269 k.p.c. przez uznanie, iż brak mapy ewidencyjnej

obejmującej wszystkie działki objęte KW [...], z której miało być dokonane

odłączenie stanowi przeszkodę do dokonania wpisu skutkującą oddaleniem

wniosku, z zastrzeżeniem, że do wniosku o wpis załączone zostały wszelkie

dokumenty wymagane w postępowaniu podziałowym, o których mowa w

ustawie o gospodarce nieruchomościami, oraz dokumenty potwierdzające

nabycie przez wnioskodawców prawa własności nieruchomości.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych

i hipotece (jedn. tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) podstawą

oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów.

Przepis § 20 ust. 1 rozp.pr.k.w. stanowi, że do wniosku o założenie księgi

wieczystej powinny być dołączone dokumenty stwierdzające nabycie własności

nieruchomości określonej we wniosku oraz dokumenty stanowiące podstawę

oznaczenia nieruchomości. Przepis § 28 tego rozporządzenia wskazuje, że

podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowi wyrys z mapy

ewidencyjnej gruntów lub mapy zasadniczej, sporządzonej na podstawie przepisów

o ewidencji gruntów i budynków oraz wypis z rejestru gruntów lub wykaz zmian

gruntowych, chyba że dalsze przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.

W wypadku dokonywania fizycznego podziału nieruchomości, sporządzona

przez uprawnionego geodetę mapa podziału ze stosownym wykazem zmian

oznaczenia

nieruchomości

oraz

potwierdzeniem

przez

organ

prowadzący

ewidencję gruntów dokonania w niej zmian zgodnych z tym dokumentem może

stanowić podstawę dokonania wpisów w dziale pierwszym księgi wieczystej

(uchwałą SN z dnia 22 lutego 2001 r., III CZP 47/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 100).

Jednak w sytuacji, gdy odłączenie części nieruchomości połączone jest

z geodezyjnym wydzieleniem i utworzeniem nowej działki, w następstwie czego

pozostała cześć nieruchomości ulega zmianie pod względem obszaru i konfiguracji

w takim stopniu, że nie znajduje to odbicia w mapie ewidencyjnej znajdującej się

w aktach dotychczasowej księgi, konieczne będzie – zgodnie z § 36 rozp. pr. k.w. przedłożenie sądowi wieczystoksięgowemu wraz z wnioskiem wyrysu z mapy

ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów zarówno co do części odłączonej jak i co

do części pozostałej. Przedstawienie tych dokumentów dotyczących działki

macierzystej będzie natomiast zbędne, gdy odłączeniu ulega cała dotychczasowa

działka bez zmiany jej konfiguracji.

Z tych przyczyn podnoszony w skardze kasacyjnej, w ramach podstawy

naruszenia prawa materialnego, zarzut obrazy wskazanych w niej przepisów jest

nieuzasadniony.

Na tle zarzutu naruszenia art. 6269 k.p.c. powstaje zagadnienie kwalifikacji

stwierdzonego nie dopełnienia przez wnioskodawcę wymogu określonego w § 36

rozp. pr.k.w. jako braku formalnego wniosku lub albo też – jak przyjęły to sądy

orzekające - jako przeszkody do wpisu, ze skutkiem w postaci oddalenia wniosku.

Sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak jest podstaw albo istnieją przeszkody

do jego dokonania (art. 6269 k.p.c.). Brak podstaw do wpisu zachodzi w razie

merytorycznej bezzasadności wniosku, a więc gdy brak jest materialnoprawnych

przesłanek zmiany stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze

wieczystej. Za przeszkody wpisu uznać natomiast należy braki w zakresie

przesłanek wpisu o charakterze zarówno usuwalnym jak i nieusuwalnym, które nie

zostały określone jako podstawy wpisu. Należą do nich przykładowo: nie wykazanie

następstwa

prawnego

po

osobie

wpisanej

do

księgi

wieczystej,

nie

udokumentowanie zgody współwłaściciela nieruchomości na ustanowienie hipoteki,

brak legitymacji do złożenia wniosku, brak odpowiedniego przepisu zezwalającego

na ujawnienie w księdze wieczystej prawa osobistego lub roszczenia.

Do przeszkód wpisu nie należą braki formalne wniosku, które stanowią

przeszkodę do rozpoznania wniosku. Przeszkody do dokonania wpisu mogą

natomiast powstać wówczas, gdy dochodzi do badania przez sąd, czy ze względu

na przepisy prawa materialnego wniosek może być uwzględniony.

Brak formalny wniosku o wpis, który (jak w sprawie niniejszej) nie został

złożony na urzędowym formularzu może być uzupełniony w trybie art. 130 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a po bezskutecznym upływie terminu do jego uzupełnienia

wniosek podlega

zwrotowi. Niezachowanie warunków formalnych

wniosku

składanego na urzędowym formularzu (art. 6262 § 1 k.p.c.) skutkuje jego zwrot

w trybie art. 1301 § 1 k.p.c.

Jeżeli z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że nastąpiła zmiana

w prawie własności, sąd zwracając wniosek, dokona z urzędu wpisu ostrzeżenia

(art. 6262 § 4 w zw. z art. 62613 § 1 k.p.c.).

W judykaturze i piśmiennictwie panuje zgodność poglądów, że art. 130 k.p.c.

ma zastosowanie zarówno wówczas, gdy pismo procesowe nie odpowiada

warunkom formalnym przewidzianym dla pism procesowych w ogóle jak też gdy nie

odpowiada szczególnym warunkom formalnym przewidzianym dla pism danego

rodzaju (uzasadnienie uchwały SN z dnia 12 grudnia 2001 r., III CZP 70/01, OSNC

2002, nr 10, poz. 116 oraz wymienione tam orzeczenia SN).

W ujęciu art. 6262 § 3 k.p.c., który zamieszczony został pośród przepisów

normujących warunki formalne wniosku o wpis, wymaganie dołączenia do wniosku

dokumentów stanowiących podstawę wpisu - w sytuacji gdy nie zachodzi

obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu - stanowi szczególny

warunek formalny wniosku podlegający uzupełnieniu na podstawie art. 130 § 1

k.p.c. Na gruncie art. 1301 § 1 k.p.c. mieści się w pojęciu innych warunków

formalnych wniosku.

Powyższe prowadzi do konkluzji, że niedołączenie do wniosku o założenie

księgi wieczystej dla nieruchomości odłączonej i dokonanie wpisu własności,

dokumentów

stanowiących

podstawę

oznaczenia

nieruchomości

z wymogiem § 36 rozp. pr. k.w. stanowi brak formalny wniosku.

zgodnie

W tym stanie rzeczy w uwzględnieniu skargi kasacyjnej we wskazanym

zakresie orzeczono jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c.).