I CSK 219/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 219/22 POSTANOWIENIE Dnia 2 czerwca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z wniosku […] I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G.‎z udziałem […], małoletniej V. P., […]‎o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P.,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 czerwca 2022 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki małoletniej V. P.od Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 20 maja 2019 r., sygn. akt V Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od V. P. na rzecz […] I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Uczestniczka V. P. wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w G., oddalającego jej apelację w sprawie z wniosku […] I. sp. z o.o. w G. o stwierdzenie nabycia spadku po D. L. P. Wnioskodawczyni wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa.

Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do ww. przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji ‎w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej.Jako przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na jej oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

W uzasadnieniu, o którym mowa w art. 3984 § 2 in fine k.p.c., nie wskazano żadnych przepisów, które miałyby stwarzać określone trudności interpretacyjne lub których naruszenie prowadziłoby do oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. ‎Z zajętego przez skarżącą stanowiska wynika jednak, że w jej ocenie nie ma podstaw do przyjęcia, jak uczynił to w sprawie Sąd Okręgowy, iż złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez osobę małoletnią może nastąpić najwcześniej po uzyskaniu zezwolenia, o którym mowa w art. 101 § 3 k.r.io.

Uczestniczka, w imieniu której działali jej przedstawiciele ustawowi, złożyła bowiem oświadczenie z art. 1015 § 1 k.c. jednocześnie ze złożonym przez jej rodziców-przedstawicieli ustawowych wnioskiem o udzielenie im zezwolenia na dokonanie tej czynności za córkę.Przyczyny kasacyjne z art. 3989 § 1 pkt 2 oraz art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. ‎były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa (odpowiednio ‎np. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2020 r., IV CSK 105/20, ‎i postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2021 r., V CSK 214/20).

Podkreślenia wymaga jednak to, że połączenie przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 1 ‎lub 2 k.p.c. z oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy dotyczą one odmiennych podstaw kasacyjnych. Dana kwestia nie może bowiem stanowić istotnego zagadnienia prawnego i jednocześnie nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do prawidłowego jej rozstrzygnięcia (postanowienie ‎Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2012 r., III UK 60/11).Zidentyfikowany przez skarżącą problem dopuszczalności dokonania za małoletniego czynności, o której mowa w art. 101 § 3 k.r.o., jeszcze przed uzyskaniem stosownego zezwolenia, został rozstrzygnięty już w poprzednim stanie prawnym (zob. uchwała Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 24 czerwca 1961 r., I CO 16/61); stwierdzono wówczas, że czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej, jest nieważna i nie może być konwalidowana.

Pogląd ten pozostał aktualny w obecnym stanie prawnym (uchwała Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1977 r., III CZP 73/76, wyrok Sądu Najwyższego ‎z 9 kwietnia 2010 r., III CSK 203/09, postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2015 r., III CSK 352/14). Również w najnowszym orzecznictwie wprost wskazuje się, że złożenie przez rodziców w imieniu małoletniego dziecka oświadczenia ‎o odrzuceniu spadku jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a zatem dokonanie jej bez uprzedniej zgody sądu opiekuńczego pociąga za sobą nieważność tego rodzaju oświadczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 maja 2019 r., I NSNc 3/19).

Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że ‎z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone ‎w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie § 6 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, ‎jak w sentencji postanowienia.