I CSK 2/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 2/10

POSTANOWIENIE

Dnia 5 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Iwona Koper (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i Dyrektora

Izby Skarbowej w W.

przy uczestnictwie B. W.

o wpis prawa własności w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 listopada 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt IV Ca

(…),

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w P.

do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania

kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r. Sąd Rejonowy w S. oddalił wniosek

Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o odłączenie z księgi wieczystej nieruchomości

bliżej we wniosku opisanej i przyłączenie jej do nieruchomości objętej inną księgą

wieczystą oraz wpisanie w jej dziale II prawa własności na rzecz Skarbu Państwa Urzędu Skarbowego w S.

Postanowienie to zaskarżył apelacją wnioskodawca zarzucając, że narusza ono

art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień

przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 493 ze zm.), art. 17 ust. 1 i 2

ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn.: Dz. U. z

2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej jako ugn) i art. 5 ust. 10 ustawy z dnia 21

czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (t. jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz.

1267).

Sąd Okręgowy oddalił apelację podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę

prawną przyjęte przez Sąd Rejonowy w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że w

powołanych przez wnioskodawcę w apelacji przepisach nie ma podstawy do przyjęcia,

że dyrektor izby skarbowej jest uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa w

sprawach o nabywanie nieruchomości. Wynika z nich uprawienie kierowników urzędów

państwowych do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie właściwości tych

jednostek, jednak ustawowe kompetencje izb skarbowych i ich dyrektorów na podstawie

art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi

Państwa nie obejmują nabywania nieruchomości.

W skardze kasacyjnej Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. i

Dyrektora Izby Skarbowej w W. reprezentowanego przez Prokuratorię Generalną

Skarbu Państwa skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu Sądu Okręgowego

naruszenie:

1)

art. 17 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach wykonywania

uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z

dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów skarbowych (tekst. jedn.: Dz.

U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 ze zm.) i art. 5 ust. 1 ustawy o urzędach i izbach

skarbowych przez ich niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe

zastosowanie

przez

administracji

rządowej

przyjęcie,

że dyrektor

niezespolonej

nie

izby

ma

skarbowej,

uprawnień

jako

do

organ

nabywania

nieruchomości w imieniu Skarbu Państwa, bez stosownego pełnomocnictwa

pochodzącego od ministra właściwego do spraw finansów publicznych;

2)

art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. mające istotny wpływ na wynik sprawy

przez oddalenie apelacji wnioskodawcy, mimo że Sąd Okręgowy powinien uchylić

postanowienie

Sądu

Rejonowego

i

przekazać

sprawę

rozpoznania temu Sądowi, który nie rozpoznał istoty sprawy.

do

ponownego

Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy temu

Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Ustawa o gospodarce nieruchomościami przyznaje w jej art. 17 ust. 1

państwowym jednostkom organizacyjnym nieposiadajacym osobowości prawnej prawo

nabywania na własność nieruchomości. Chodzi tu o jednostki wyodrębnione

organizacyjnie, nie mające osobowości prawnej, które korzystają z mienia Skarbu

Pastwa i działają w jego imieniu w zakresie określonym przepisami dotyczącymi ich

utworzenia, takie m. innymi jak izby skarbowe, urzędy skarbowe, kierowane

odpowiednio przez dyrektora i naczelnika, będących organami administracji rządowej

niezespolonej (art. 5 ust. 1 ustawy o urzędach i izbach skarbowych).

Ustawowe upoważnienie dla dyrektora izby skarbowej do nabywania prawa

własności nieruchomości zawiera art. 17 ust. 1 ustawy o zasadach wykonywania

uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa, zgodnie którym kierownicy urzędów

państwowych - w rozumieniu przepisów o pracownikach urzędów państwowych (ustawa

o pracownikach urzędów państwowych) reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do

powierzonego im mienia oraz w zakresie mienia powierzonego zakresem zadań tych

urzędów, określonych w odrębnych przepisach. Na tej podstawie, a więc bez potrzeby

legitymowania się pełnomocnictwem, kierownik urzędu reprezentuje Skarb Państwa

przy dokonywaniu czynności prawnych związanych z nieruchomościami powierzonymi

urzędowi, którym kieruje.

Zakres zadań dyrektorów izb skarbowych określa art. 5 ust. 7 ustawy o urzędach i

izbach skarbowych. Trafianie podnosi skarżący, że w zakresie realizacji tych zadań

dyrektor izby skarbowej jest uprawniony do nabywania w imieniu Skarbu Państwa na

podstawie art. 17 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, ze środków przyznanych mu na ten cel

w budżecie, na własność nieruchomości, mających zapewnić odpowiednie warunki

lokalowe dla realizacji zadań i należytego funkcjonowania przez kierowaną przez niego

państwową jednostkę organizacyjną.

Względy te, niesłusznie pominięte przez Sąd Okręgowy, przekonują o zasadności

przytoczonej w skardze kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego, czyniąc

zarazem usprawiedliwionym następczy w stosunku do niej zarzut naruszenia przez ten

Sąd art. 386 § 4 k.p.c.

Kierując się powyższym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815 § 1 zd. 1, orzekł

jak w sentencji.