I CSK 1971/23 · Sąd Najwyższy

I CSK 1971/23 POSTANOWIENIE 11 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska na posiedzeniu niejawnym 11 czerwca 2024 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa W. Z. i M. Z.‎przeciwko P. spółce akcyjnej w W. poprzednio Przedsiębiorstwo Państwowe „P.” w W. ‎o zapłatę,‎na skutek skargi kasacyjnej W. Z. i M. Z.‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 9 stycznia 2023 r., VII AGa 383/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 stycznia 2023 r., zmieniono wyrok Sądu Okręgowego z 28 maja 2021 r. w ten sposób, że oddalono powództwo W. i M. Z. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu „P.” w W. o zapłatę i zasądzono od powodów solidarnie na rzecz pozwanego koszty postępowania apelacyjnego.Powodowie wnieśli skargę kasacyjną zaskarżając w całości wyrok Sądu Apelacyjnego. Jako podstawę podano:1.Istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie będące jeszcze dotychczas przedmiotem orzecznictwa Sądu Najwyższego, sprowadzające się do udzielenia odpowiedzi na pytania:a)"Czy właścicielowi nieruchomości położonej w obszarze ograniczonego użytkowania utworzonego dla lotniska, w razie przekroczenia wskutek ruchu lotniczego dopuszczalnego poziomu hałasu w budynku mieszkalnym (określonego w Polskich Normach z zakresu akustyki budowlanej) znajdującym się na tej nieruchomości, przysługuje na podstawie art. 129 ust. 2 p.o.ś. roszczenie ‎o naprawienie szkody obejmującej nieponiesione koszty zapewnienia w tym budynku klimatu akustycznego zgodnego z obowiązującymi Polskimi Normami ‎w dziedzinie akustyki budowlanej, w przypadku istnienia prawnego obowiązku podjęcia przez właściciela działań w tym zakresie w związku z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania? Sformułowano także zagadnienie na wypadek negatywnej odpowiedzi na to pytanie.b)„Czy art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 136 ust. 2 p.o.ś. w zw. art. 363 ‎§ 1 k.c. w zw. z art. 322 p.o.ś. należy wykładać w ten sposób, że w przepisie tym (art. 129 ust. 2 p.o.ś.) przewidziany został sposób naprawienia szkody wyłącznie poprzez zapłatę odszkodowania, tj. wyłącznie naprawienie szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej, co wyłącza domaganie się przez poszkodowanego przywrócenia stanu poprzedniego, a zatem pozbawia poszkodowanego prawa wyboru sposobu naprawienia szkody? Sformułowano także dodatkowe pytania na wypadek pozytywnej jak i negatywnej odpowiedzi na pytanie b).c)„Czy port lotniczy, którego działalność opiera się na ruchu (operacjach lotniczych) statków powietrznych, wykorzystujących siły przyrody, należących do Unii lotniczych może być uznany za przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 k.c. w zw. z art. 322 i 325 p.o.ś.), mając na względzie, że zgodnie z art. 135 ust. 1 p.o.ś. to oddziaływanie na środowisko spowodowane operacjami lotniczymi statków powietrznych (start i lądowanie), wykraczające poza teren do którego port lotniczy ma tytuł prawny, stanowi podstawę utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (OOU) dla portu lotniczego, a ten z kolei (OOU) stanowi zezwolenie na funkcjonowanie portu lotniczego, tym samym istnienie portu lotniczego i jego działalność jest nierozerwalnie i funkcjonalnie związana z operacjami statków powietrznych, a zatem czy dla kwalifikacji lotniska, jako zakładu, o którym mowa w art. 435 k.c. ma znaczenie fakt, iż statki powietrzne, wykonujące operacje lotnicze z lotniska, stanowią własność osób trzecich (Unii lotniczych)? Sformułowano także zagadnienie na wypadek twierdzącej odpowiedzi na to pytanie.2.

W sprawie występuje kwestia wymagająca wykładni i wywołująca rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), ‎a dotycząca wykładni art. 129 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 136 ust. 3 p.o.ś. - odnośnie roszczenia o nieponiesione jeszcze koszty konieczne do dostosowania budynku do wymogów zgodnych z Polskimi Normami z zakresu akustyki budowlanej, w związku z wprowadzonym w akcie prawa miejscowego, tworzącym obszar ograniczonego użytkowania, obowiązkiem prawnym podjęcia przez właściciela nieruchomości działań w zakresie dostosowania budynku do wymogów zgodnych z Polskimi Normami z zakresu akustyki budowlanej w związku z obszarem ograniczonego użytkowania.Pozwany wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi ‎w interesie powszechnym.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewniać jednolitość orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny ‎i abstrakcyjny. W przepisach kodeksu postępowania cywilnego skarga kasacyjna została ukształtowana jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń, wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego ‎z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18).Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej.

Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek, przewidzianych ‎w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś do merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. ‎W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego ‎z 11 lipca 2023 r., I CSK 6201/22).Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga, by przedstawione w niej zagadnienie prawne było istotne, co wyraża się w jego znaczeniu dla rozwoju prawa lub precedensowym charakterze.

Chodzi więc o zagadnienie prawne, które będzie miało znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia konkretnej skargi kasacyjnej, lecz także dla praktyki sądowej w ogólności. Dla wykazania takiej jego kwalifikacji skarżący powinien określić treść i zakres zagadnienia prawnego oraz przytoczyć wyczerpujące argumenty prawne, prowadzące do rozbieżnych ocen i wątpliwości związanych ‎z rozumieniem, czy stosowaniem przepisów prawa, których zagadnienie dotyczy ‎i wskazać, czy były one już przedmiotem wypowiedzi judykatury. Istotnym zagadnieniem prawnym - w rozumieniu tego unormowania - jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa.

Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania ‎w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 listopada 2003 r., ‎II CK 324/03; z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07; ‎z 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07; z 26 września 2005 r., II PK 98/05; ‎z 10 maja 2019 r., I CSK 627/18).W dacie orzekania w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania podnoszone we wniosku kwestie nie stanowią już zagadnień nowych. W uchwale ‎z 28 października 2022 r.

III CZP 100/22, Sąd Najwyższy stwierdził, że właścicielowi nieruchomości położonej w strefie ograniczonego użytkowania, ‎o której mowa w art. 135 p.o.ś., nie przysługuje odszkodowanie w wysokości odpowiadającej kosztom zapewnienia w budynku znajdującym się na tej nieruchomości odpowiedniego klimatu akustycznego, jeżeli koszty te nie zostały poniesione. W uzasadnieniu uchwały obszernie omówiono rozbieżności ‎w orzecznictwie i wskazano kierunek wykładni art. 129 ust. 2 p.o.ś. oraz art 136 ‎ust. 2 p.o.ś. Sąd Najwyższy podkreślił, że dwukrotne użycie imiesłowu przymiotnikowego przeszłego biernego wskazuje na intencję zawężenia szkody w postaci kosztów za rewitalizację akustyczną wyłącznie do kosztów, które zostały już wydatkowane, ‎a nie do kosztów, które zostaną poniesione w przyszłości.

Brak możliwości żądania odszkodowania wyliczonego metodą kosztorysową na podstawie przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego o naprawieniu szkody oznacza również, że roszczenie takie nie powstanie nawet w razie przyjęcia, że podstawą odpowiedzialności powinien być art. 435 k.c. Przepis ten przewiduje bowiem szczególne przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, nie określa jednak szczególnych zasad naprawienia szkody. Zatem w dacie rozpoznawania wniosku, zagadnienia sformułowane przez skarżących nie są już nowe, w dodatku zostały rozwiązane w powołanej uchwale.

Powołanie się na przesłankę przedsądu, przewidzianą w art. 3989 § 1 ‎pkt 2 k.p.c. wymaga wskazania przepisu prawa, którego wykładnia budzi wątpliwości, określenia zakresu koniecznej wykładni, wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Powołane przez skarżącego przepisy były przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, w szczególności w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego ‎w sprawie III CZP 100/22, w którym to Sąd Najwyższy kompleksowo i przekrojowo wyjaśnił i rozstrzygnął wątpliwości, związane z interpretacją art. 129 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 136 ust. 3 p.o.ś.

Sąd Najwyższy podziela w pełni powyższe stanowisko, pozostające ‎w zgodzie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem krajowym. Przedstawione przez skarżącego wątpliwości i argumenty mają więc obecnie znaczenie historyczne i nie stanowią istotnych zagadnień prawnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie spełniają też przesłanki przedsądu, przewidzianej ‎w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.W sprawie niniejszej nie stwierdzono też kwalifikowanego naruszenia prawa, uzasadniającego przyjęcie skargi do rozpoznania ze względów publicznoprawnych.

Sąd Najwyższy na etapie badania wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie analizuje przy tym podstaw skargi kasacyjnej ani ich uzasadnienia, stanowią one bowiem odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej.Z tych względów w punkcie 1 postanowienia Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w punkcie 2, zgodnie ‎z art. 98 § 1 i 3, art. 99 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6, § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych..[SOP][ał]