I CSK 1826/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 1826/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z wniosku S. S.‎przy uczestnictwie R. S.‎o zniesienie współwłasności,‎na posiedzeniu niejawnym 13 stycznia 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestnika‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim‎z 18 lutego 2021 r., sygn. akt V Ca 151/17, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od uczestnika postępowania R. S. na rzecz wnioskodawczyni S. S. kwotę 2717 (dwa tysiące siedemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Określone w art. 3984 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego ‎w Gorzowie Wielkopolskim z 18 lutego 2021 r. (sygn. akt V Ca 151/17) uczestnik postępowania R. S. oparł wniosek o jej przyjęcie na przesłance określonej przez art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione.

Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić ‎w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08, ICBSN 2009, nr 4, s. 48). Chodzi przy tym o zagadnienie ‎o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw.

Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Powyższych wymagań nie spełnił skarżący. Eksponowane przez niego zagadnienia prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) abstrahują od ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd drugiej instancji dla potrzeb wydania zaskarżonego postanowienia, a którymi to ustaleniami – na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. – jest związany Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

W swej istocie przedstawione kwestie problemowe oraz ich uzasadnienie bazują na kreacji własnych ustaleń faktycznych, które nie mają odniesienia merytorycznego w treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 18 lutego 2021 r. W świetle ustaleń dokonanych przez Sąd drugiej instancji, opierających się m.in. na analizie wpisów w księdze wieczystej, za bezpodstawne należy uznać twierdzenie skarżącego, że na mocy umowy dożywocia z 29 sierpnia 2011 r. nabył on prawo własności wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w budynku posadowionym na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze […] W związku z tym za bezprzedmiotowe są zagadnienia (zagadnienie nr 1 i 2) wskazujące na problem naruszenia prawa własności (art. 140 k.c.) przez sąd orzekający w sprawie o zniesienie współwłasności.

W sprawie podziałem objęte były wyłącznie te składniki majątkowe, które stanowiły współwłasność między wnioskodawczynią S. S. a uczestnikiem postępowania R. S.. Prawne wyodrębnienie własności lokalu mieszkalnego należy odróżnić od faktycznego zajmowania przez wnioskodawczynię i uczestnika postępowania poszczególnych części budynku mieszkalnego przed dokonaniem zniesienia współwłasności nieruchomości, na której znajdował się budynek mieszkalny i budynki spełniające funkcje ‎o charakterze użytkowym. W odniesieniu do zagadnień oznaczonych w skardze kasacyjnej numerami 3 i 4 należy wskazać, że w uzasadnieniu wniosku nie wykazano, aby były to istotne zagadnienia prawne o cechach wskazanych wcześniej w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego.

Zagadnienie nr […] dotyczy aktualizacji potrzeby oceny sporządzonej w sprawie opinii biegłego sądowego przez Komisję Arbitrażową Rzeczoznawców Majątkowych. Kwestia ta była przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego na tle regulacji zawartej w art. 157 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899) (zob. m.in. postanowienia z 11 stycznia 2017 r., II CSK 450/16, ‎z 6 września 2017 r., II CSK 119/17, nie publ. i z 15 maja 2018 r., II CSK 2/18, nie publ. oraz wyroki z 16 września 2010 r., III CSK 153/10, nie publ. i z 21 marca 2019 r., II CSK 54/18, nie publ.).

Co jednak bardziej istotne konstrukcja zarzutu, ‎z którym związane jest to zagadnienie prawne - naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 233 k.p.c. w zw. z art. 140 k.c. i jego uzasadnienie - odnoszące się wprost to opinii sporządzonej w sprawie obarczonej, zdaniem skarżącego, licznymi wadami - uzasadnia wniosek, że zarzut skargi kasacyjnej zmierza do niedopuszczalnej w świetle art. 3983 § 3 k.p.c. polemiki skarżącego z oceną dowodów przeprowadzonych w sprawie, w tym oceną dowodu z opinii biegłego. ‎Z tej przyczyny sformułowane w skardze kasacyjnej zagadnienie prawne nr 3 jest w ogóle przydatne dla rozstrzygnięcia o zasadności tej skargi.

Skarżący nie wykazał również, aby zagadnienie prawne ujęte w punkcie nr […] spełniało cechy zagadnienia istotnego i dotychczas niebędącego przedmiotem wypowiedzi judykatury. Również w tym przypadku możliwość uwzględnienia przedstawionego zagadnienia prawnego jako przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - dotyczącego znaczenia dla sposoby zniesienia współwłasności nakładów dokonanych na nieruchomość przez jednego z jej współwłaścicieli – wyłącza ze względu na normę zawartą w art. 3983 § 3 k.p.c. treść zarzutu skargi, z którym skorelowane jest to zagadnienie prawne, a mianowicie naruszenia przez Sąd pierwszej i drugiej instancji zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 140 k.c. Zasady swobodnej oceny dowodów nie dotyczy art. 140 k.c., lecz art. 233 § 1 k.p.c., na którym nie można oprzeć podstawy skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 października 2021 r., III USK 198/21 nie publ. oraz wskazane w nim inne orzeczenia Sądu Najwyższego).Wskazać należy, że nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego - na stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną - orzeczono na podstawie 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, 39821 i 13 § 2 k.p.c. oraz przepisów § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 5 pkt 6 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst Dz.U. z 2018 r., poz. 265).