I CSK 179/18 · Sąd Najwyższy

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, przedstawiając do rozstrzygnięcia przytoczone na wstępie zagadnienie prawne zaznaczył, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące środków zaskarżenia nie wymieniają ani „interesu prawnego”, ani „stanu pokrzywdzenia” powstałego wskutek wydania orzeczenia. W doktrynie i judykaturze jednak wskazuje się na konieczność ich uwzględnienia przy ocenie dopuszczalności lub zasadności środka zaskarżenia. Prezentowany jest także pogląd negujący taką interpretację. W uzasadnieniu wniosku o podjęcie uchwały na przykładzie wypowiedzi prezentowanych w nauce i judykaturze wykazano, że oba te pojęcia, tj. pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) oraz interes prawny w zaskarżeniu, nie są jednolicie definiowane, różny jest również sposób ujmowania ich wzajemnych relacji (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 lipca 2000 r., V CZ 60/00, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2002 r., I PK 49/02, OSNP 2004, nr 13, poz. 220).

Wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r.

w pkt I o tyle, że zobowiązuje pozwanego do złożenia oświadczenia w dziale „Ogłoszenia drobne” w poniedziałkowym wydaniu gazety (...), przy czym z treści oświadczenia eliminuje zwrot „oraz pokrzywdzonych i pomawianych pracowników (...)” – i w tym zakresie powództwo oddala;

J. J. w pozwie skierowanym przeciwko G. Spółce Akcyjnej w W., B. C., M.Ż. domagał się nakazania złożenia oświadczeń bliżej określonej treści oraz zasądzenia solidarnie kwoty 50 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, z tytułu naruszenia dóbr osobistych w publikacji prasowej z 7 marca 2016 r.2. Wyrokiem z 28 lutego 2018 r. Sąd Okręgowy w W. uwzględnił powództwo częściowo, nakazując wszystkim pozwanym opublikowanie oświadczeń bliżej określonej treści (pkt 1-3) i oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 4).

Wyrokiem z 26 maja 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek apelacji pozwanego, sprostował zaskarżony wyrok w ten sposób, że oznaczenie przedmiotu sprawy „o zaniechanie” zastąpił oznaczeniem „o ochronę dóbr osobistych” (pkt I), oddalił apelację (pkt II), zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego (pkt III).Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiódł pozwany, zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., wskazując, że:1.występuje istotne zagadnienie prawne, które sformułował w formie pytań: - „czy po zwróceniu się przez dziennikarza do osoby zainteresowanej ‎o udzielenie informacji (zajęcie stanowiska) w związku ze zbieraniem materiałów do przygotowywanej publikacji materiału prasowego, dziennikarz ma obowiązek ponawiać prośby o udzielenie informacji i informować tę osobę o planowanej dacie publikacji w sytuacji gdy osoba ta nie udziela informacji pomimo, iż ma taką możliwość, szczególnie z uwagi na długi czas, jaki dzieli zwrócenie się przez dziennikarza do tej osoby a datą publikacji materiału prasowego?”,- „czy w sytuacji nieponawiania przez dziennikarza prośby o udzielenie informacji zachowanie dziennikarza może być ocenione jako naruszające zasady szczególnej staranności i rzetelności, określone w art. 12 ust. 1 ustawy Prawo prasowe?”,- „czy w świetle art. 12 ust. 1 ustawy Prawo prasowe i art. 24 k.c. uprawnione jest uznanie za bezprawne działania dziennikarza i wydawcy, którzy nie otrzymując odpowiedzi w ciągu dłuższego okresu (20 dni) nie ponowili oni przed publikacją audycji prośby o stanowisko?”;2) zachodzi potrzeba wykładni przepisów w postaci normy prawnej dekodowanej z art. 448 k.c. – stwierdzenie, co sąd powinien wziąć pod uwagę ‎i czym się kierować, ustalając rozmiar uszczerbku niemajątkowego w przypadku naruszenia dobra osobistego osoby prawnej, w związku z tym, że o zakresie przyznanego zadośćuczynienia (także sumy pieniężnej na cel społeczny) decyduje przede wszystkim rozmiar wyrządzonej pokrzywdzonemu uszczerbku niemajątkowego (krzywdy w przypadku naruszenia dobra osobistego osoby fizycznej) zgodnie z kompensacyjną funkcją zadośćuczynienia,3) zachodzi nieważność postępowania, gdyż sprawa została rozpoznana przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co jest niezgodne z art. 367 § 3 zdanie pierwsze k.p.c., w którym jako zasadę przewidziano rozpoznawanie spraw w składzie trzech sędziów,4) skarga jest oczywiście uzasadniona w zakresie:- art. 24 k.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez jego niezasadne zastosowanie ‎i przyjęcie, że istnieje obawa dalszych naruszeń przez pozwaną dóbr osobistych powoda, a w konsekwencji nakazanie pozwanej zaniechania naruszania dóbr osobistych powoda,- art. 23 k.c. i art. 24 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i zobowiązanie pozwanej do opublikowania oświadczeń w formie niespełniającej przesłanki adekwatności czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda, tj. do przeproszenia powoda w programach […] i […] ‎w trzech kolejnych programach „[…]” i „[…]”.

Wyrokiem z 2 grudnia 2022 r.