I CSK 1782/24 · Sąd Najwyższy

I CSK 1782/24 POSTANOWIENIE 31 października 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska na posiedzeniu niejawnym 31 października 2025 r. w Warszawie‎w sprawie z powództwa Z.B.‎przeciwko B. sp. j. […] w Z.‎o czyny nieuczciwej konkurencji i zapłatę,‎na skutek skargi o wznowienie postępowania ‎w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej‎z 15 kwietnia 2022 r., I CSK 76/22, 1. zmienia postanowienie Sądu Najwyższego ‎z 15 kwietnia 2022 r., I CSK 76/22, w punkcie I. (pierwszym) w ten sposób, że przyznaje adwokatowi M.Z. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi, Z.B., w postępowaniu kasacyjnym, w miejsce kwoty 8300 (osiem tysięcy trzysta) złotych kwotę 12500 (dwanaście tysięcy pięćset) złotych powiększoną o należny podatek VAT, 2. w pozostałym zakresie oddala wniosek. [J.T.]

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 15 kwietnia 2022 r., I CSK 76/22, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda Z.B. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wydanego w sprawie przeciwko B. sp.j. […] w Z. Jednocześnie Sąd Najwyższy przyznał adwokatowi M.Z. od Skarbu Państwa –Sądu Apelacyjnego w Poznaniu kwotę 8 300 zł, powiększoną o należy podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.Następnie adwokat M.Z., z powołaniem się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, oraz art. 4011 w zw.

‎z art. 4161 k.p.c., wniósł o zmianę opisanego wyżej postanowienia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej przez „zasądzenie” od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu kwoty 15 375 zł brutto (12 500 zł plus VAT), czyli podwyższenie kwoty wynagrodzenia przyznanego pierwotnie o dalszą kwotę ‎5166 zł brutto (4200 zł netto). Zgłosił także wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek o zmianę wysokości przyznanych kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu podlegał uwzględnieniu; nie zachodziły natomiast podstawy do uwzględnienia żądania zasądzenia wywołanych tym wnioskiem kosztów postępowania.Zgodnie z art. 4161 k.p.c. w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem mogą być uchylone postanowienia niekończące postępowania w sprawie, jeżeli zostały wydane na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą.

Przepisy o wznowieniu postępowania stosuje się do nich odpowiednio. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że do postanowień niekończących postępowania, o których mowa w art. 4161 k.p.c., należy postanowienie o kosztach procesu, w tym także w przedmiocie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi reprezentującemu stronę postępowania z urzędu (zob. postanowienie SN z 30 czerwca 2025 r., I CSK 941/24).Wobec stwierdzonej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., SK 90/22, niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ‎z urzędu, w systemie prawa powstała luka uzasadniająca sięgniecie do przepisów rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie jako ogólnych w celu ustalenia na ich podstawie, w drodze analogii, stawki wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu.

W związku z tym konieczne jest zastąpienie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny stawek – kwotami wynagrodzenia (opłat), jakie prawodawca przewidział za tego samego rodzaju pomoc prawną świadczoną przez adwokata ustanowionego z wyboru, wynikającymi z rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (zob. postanowienie SN z 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3767/22). W konsekwencji stawkę wynikającą z rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją należało zastąpić kwotą wynikającą z § 2 pkt 9 w zw. z § 10 ‎ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Kwota ta podlega przy tym powiększeniu o należny podatek od towarów i usług.Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania wywołanego przedmiotowym wnioskiem podlegał oddaleniu. Skarb Państwa nie jest bowiem stroną postępowania, wobec czego nie można od niego zasądzić kosztów tegoż postępowania.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 4161 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. Beata Janiszewska [J.T.][a.ł]