I CSK 1606/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 1606/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. ‎przeciwko T. B. ‎o zapłatę,‎na posiedzeniu niejawnym 13 stycznia 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanego‎od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku‎z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt V ACa 85/21, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 4067 (cztery tysiące sześćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie ‎i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które ‎– zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania.

Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 kwietnia 2021 r. (sygn. akt V ACa 85/21) pozwany T. B. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłankach określonych przez art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyróżnione w art. 3989 § 1 pkt 1 ‎i 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wykazują merytoryczną odrębność.

Przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Natomiast przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z jego rozumieniem oraz przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem stosowania prawa.

W przypadku, gdy w ramach stosowania tych przepisów powstały już w orzecznictwie sądów określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.We wniesionej skardze kasacyjnej skarżący, nie dostrzegając merytorycznej odmienności pomiędzy przesłankami ujętymi w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., łącznie w odniesieniu do tych przesłanek ujmuje uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, co godzi we właściwe ujęcie wymogów konstrukcyjnych wniosku, o którym mowa w art. 3984 § 2 k.p.c. Dostrzec bowiem należy, że we wniesionym środku zaskarżenia wskazując na argumenty przemawiające za jego przyjęciem do rozpoznania skarżący powołuje się na istnienie - występujących przy wykładni art. 75c ust. 1 i 2 pr. bank. - zagadnień problemowych dotyczących obowiązków informacyjnych banku wobec kredytobiorcy oraz dopuszczalności zastrzegania przez bank warunku w jednostronnej czynności prawnej obejmującej wypowiedzenie umowy kredytu i jednocześnie wobec owych zagadnień problemowych wskazuje, że są one rozbieżnie postrzegane z perspektywy orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów powszechnych.

Przy takim ujęciu argumentacyjnym już ab initio stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, iż ferowane przez skarżącego kwestie problemowe dotyczące wykładni art. 75c ust. 1 i 2 pr. bank. mają walor „nowości” i uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przesądza także powołanie się przez skarżącego na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Podkreślić bowiem należy, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN, 2002, nr 7, s. 10).

Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, nie publ., ‎z 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, nie publ., z 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07, nie publ.).W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący wskazuje na występowanie rozbieżności w orzecznictwie sądowym dotyczących realizacji przez bank obowiązków informacyjnych odnoszących się do czynności z art. 75c pr. bank.

Dostrzec jednak należy, że analiza przywołanego w skardze kasacyjnej orzecznictwa Sądu Najwyższego i sądów powszechnych wskazuje, iż podnoszone przez skarżącego rozbieżności merytoryczne ‎w przedmiotowej kwestii mają w swej istocie charakter pozorny, a także nie są bezpośrednio powiązane z okolicznościami faktycznymi przyjętymi przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku dla potrzeb wydania zaskarżonego orzeczenia, a którymi to ustaleniami Sąd Najwyższy – na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. – jest związany ‎w ramach postępowania kasacyjnego.

W orzecznictwa sądowego podejmowanego na tle art. 75c pr. bank wynika zgodne podejście, że wezwanie do dokonania spłaty zobowiązania, informacja o możliwości zrestrukturyzowania zadłużenia, a także oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu przez bank powinno być sformułowane jednoznacznie w stopniu wykluczającym występowanie po stronie kredytobiorcy wątpliwości do co skutków prawnych przedstawianych informacji oraz składanych przez bank oświadczeń woli. Uchybienie temu obowiązkowi prowadzi do bezskuteczności oświadczenia banku o wypowiedzeniu umowy kredytu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 18 czerwca 2021 r., IV CSKP 92/21, nie publ., z 27 listopada 2019 r., II CSK 723/18, nie publ., z 8 września 2016 r., II CSK 756/15, nie publ., z 24 września 2015 r., V CSK 698/14, nie publ. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., V CSK 257/20, nie publ.).

W sprawie Sąd Apelacyjny ustalił zaś, że z treści oświadczenia banku o wypowiedzeniu umowy kredytu złożonego w piśmie z 18 stycznia 2019 r. jednoznacznie wskazano, iż skarżący mógł dokonać spłaty zadłużenia w wysokości określonej w treści przedmiotowego pisma w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania oraz, że jeżeli tego nie uczyni to nastąpi wypowiedzenie umowy przez bank z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia, rozpoczynającego się od dnia, w którym upłynął wskazany termin 14 dni wyznaczony na spłatę zadłużenia.

W związku z tym Sąd Apelacyjny – uznając za prawnie dopuszczalne rozwiązanie umowy kredytu ‎z zastrzeżeniem warunku – przyjął, że sytuacja prawna skarżącego została określona przez bank (kredytodawcę) w piśmie z 18 stycznia 2019 r. w sposób niebudzący wątpliwości co do konsekwencji braku spłaty jego zobowiązań. Ergo brak było podstaw do uznania, że oświadczenie banku o wypowiedzeniu umowy kredytu – w związku z niewłaściwym zrealizowaniem obowiązków z art. 75c pr. bank. – było bezskuteczne. W świetle obecnego stanu judykatury Sądu Najwyższego bezzasadne jest także twierdzenie skarżącego o występowaniu rozbieżności do co dopuszczalności zastrzeżenia w treści czynności prawnej warunku odnoszącego się do spełnienia bądź niespełnienia świadczenia przez jedną ze stron nawiązanego stosunku prawnego.

Zwrócić bowiem należy uwagę, że już w postanowieniu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 22 marca 2013 r., III CZP 85/12 (OSNC 2013, nr 11, poz. 132) wyrażono stanowisko, że dopuszczalne (co do zasady) jest dokonanie czynności prawnej zawierającej zastrzeżenie, że jej skutek zależy od skorzystania ‎z uprawnienia lub woli wykonującego zobowiązanie, a zdarzenie zależne od zachowania strony może polegać na spełnieniu lub niespełnieniu świadczenia. Zastrzeżenie to podlega ocenie na podstawie art. 3531 k.c., z uwzględnieniem normatywnej konstrukcji warunku określonej w art. 89 k.c. Pogląd ten jest obecnie konsekwentnie przyjmowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 grudnia 2021 r., III CSKP 164/21, nie publ., z 26 maja 2021 r., I CSKP 48/21, OSNC 2022, nr 3, poz. 30, z 12 maja 2021 r., IV CSKP 11/21, nie publ., z 8 września 2016 r., II CSK 750/15, nie publ. i z 24 września 2015 r., V CSK 698/14, nie publ. oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 czerwca 2022 r., ‎I CSK 1586/22, nie publ., z 30 kwietnia 2021 r., I CSK 66/21, nie publ. i z 25 czerwca 2020 r., V CSK 56/20, nie publ.).Brak także podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ‎z powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W tym względzie wskazać należy, że wyróżniona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zachodzi bowiem wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.

Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu.

Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19, nie publ.). Tych wymogów nie spełnił skarżący wywodząc oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) z twierdzenia, że złożone mu przez powodowy bank oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu zawarte w piśmie z 18 stycznia 2019 r. nie było dostatecznie jasne i zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. Stosowne twierdzenie stanowi bowiem próbę – niedopuszczalnego ze względu na brzmienie art. 3983 § 3 k.p.c. – kwestionowania ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji.

Z uzasadniania zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że treść oświadczenia z 18 stycznia 2019 r. była jednoznaczna i nie mogła zbudzać po stronie pozwanego wątpliwości co do skutków prawnych wynikających z jego złożenia. Zastrzeżona w nim także 14-dniowy termin na spełnienie wymagalnego zadłużenia. Jedynie we wcześniejszych pismach wzywano pozwanego do zapłaty zadłużenia w terminach 7 dni. Wskazać należy, że nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.).Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego pomiędzy stronami orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99, 391 § 1 i 39821 k.p.c. oraz przepisów § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst Dz.U. z 2018 r., poz. 265).[as]