I CSK 158/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 158/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa M. F.

przeciwko Izbie Biegłych […] z siedzibą w W.

o ochronę dóbr osobistych i odszkodowanie,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2010 r.,

na skutek skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 11 sierpnia 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Powódka M. F. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 11 sierpnia 2009 r., którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego

w W. z dnia 18 listopada 2008 r. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w zakresie

cofniętego przez powódkę żądania zasądzenia kwoty 3.798,57 zł, a w pozostałym

zakresie (co do żądania nakazania pozwanej Izbie Biegłych […] złożenia

oświadczenia przepraszającego powódkę za bezprawne prowadzenie przeciwko

niej postępowania dyscyplinarnego i bezprawnego wydania w tym postępowaniu

wyroków oraz co do żądania zasądzenia 7 000 zł zadośćuczynienia) powództwo

M.F. oddalił.

Sądy obydwu instancji poddały ocenie następujące okoliczności faktyczne:

M. F. jest biegłym. Przeprowadziła m. in. badanie Spółdzielni Mieszkaniowej

C. w S. Opinia powódki, wydana w wyniku tego badania, stała się przyczyną

wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez Rzecznika Dyscyplinarnego.

Postępowanie to zostało umorzone w fazie in rem w dniu 27 stycznia 2003 r., a

następnie – w związku ze złożeniem zażaleń przez powódkę i Spółdzielnię

Mieszkaniową C. – postanowienie o umorzeniu uchylono i przeprowadzono

postępowanie

przeciwko

powódce.

Postępowanie

doprowadziło

do

nieprawomocnego skazania powódki na kary dyscyplinarne, ostatecznie jednak

zakończyło się umorzeniem z powodu przedawnienia karalności zarzucanego

powódce czynu. W jego toku doszło do szeregu uchybień proceduralnych tak w

zakresie oceny, że pisma powódki i Spółdzielni Mieszkaniowej C. mogły być

uznane za zażalenia, jak i z powodu niedopuszczenia do udziału w postępowaniu

dyscyplinarnym adwokata ustanowionego przez powódkę. Samo uchylenie

postanowienia o umorzeniu postępowania i podjecie czynności w sprawie

skierowanej już przeciwko powódce nie było jednak bezprawne i nie naruszało

zakazu reformationis in peius. Sądy nie zgodziły się przy tym z oceną powódki, że

stwierdzone uchybienia stanowić mogą podstawę do przypisania pozwanemu

bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki. Czynność wymierzenia kary

dyscyplinarnej przez uprawniony organ stanowi działanie w ramach porządku

prawnego, a treść orzeczeń nie naruszała dobrego imienia powódki. Usuwaniu

wadliwości postępowania dyscyplinarnego służą środki zaskarżenia. W ocenie

sądów, naruszenie dóbr osobistych nastąpiłoby wówczas, gdyby postępowanie

dyscyplinarne zostało wykorzystane jako narzędzie do szykanowania powódki.

Takich celów działań pozwanego Sądy orzekające jednak nie stwierdziły.

Skarga kasacyjna powódki została oparta na zarzutach naruszenia

przepisów prawa materialnego, to jest: art. 24 §1 k.c. w związku z art. 6

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, przez

dokonanie błędnej wykładni tych przepisów i przyjęcie, że nie doszło do naruszenia

dóbr osobistych powódki.

W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie i zmianę wyroku Sądu

Apelacyjnego

oraz

poprzedzającego

go

wyroku

Sądu

pierwszej

instancji

i uwzględnienie jej powództwa o nakazanie przeprosin i zadośćuczynienie,

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga

kasacyjna

ukształtowana

została

w

przepisach

kodeksu

postępowania cywilnego jako środek odwoławczy o szczególnym charakterze,

nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa

i jednolitości wykładni, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

nie satysfakcjonujących stron. Realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu,

ustanowionego w art. 3989 k.p.c., w ramach którego Sąd Najwyższy dokonuje

wstępnej oceny sprawy przedstawionej mu ze skargą kasacyjną. Zakres

przeprowadzanego badania jest ograniczony do oceny, czy w sprawie występują

przewidziane w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c. okoliczności uzasadniających przyjęcie

skargi do rozpoznania.

Skarżąca uzasadniła potrzebę przyjęcia jej skargi przyczyną przewidzianą

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., to znaczy występowaniem w sprawie istotnych

zagadnień prawnych, sprowadzających się do następujących pytań:

-

czy żądanie przeproszenia i zapłaty zadośćuczynienia za naruszenie dobrego

imienia, w wyniku nierzetelnego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego,

może być dochodzone na podstawie przepisów o naruszeniu dóbr osobistych to

jest przepisów art. 23 i 24 k.c.,

-

czy też powinno być dochodzone na podstawie przepisu art. 417 1 § 2 k.c. po

uprzednim wykorzystaniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia sądu – art. 4241 § 1 k.p.c.

Wskazywane zagadnienie jednak w rozpatrywanej sprawie nie może być

przedmiotem rozważań. Zakres badania sprawy na skutek wniesienia przez stronę

skargi kasacyjnej wyznaczają granice zaskarżenia oraz podstawy skargi (art. 398 13

§ 1 k.p.c.). Jedynie nieważność postępowania brana jest przez Sąd pod uwagę

z urzędu w granicach zaskarżenia.

Powódka

nie

formułuje

w

skardze

żadnych

zarzutów

związanych

z niezastosowaniem art. 4171 § 2 k.c. Przeciwnie, od początku swoje żądanie

ujmuje w kategoriach roszczeń związanych z naruszeniem dóbr osobistych i tak też

było ono rozpatrywane przez sądy obydwu instancji. Zarzuty kasacyjne dotyczą

błędnej wykładni art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegającej na tym, że sądy nie stwierdziły

naruszenia dóbr osobistych powódki, nie zaś tego, że odmówiły rozpoznawania

sprawy w oparciu przepis art. 24 § 1 k.c.

W tym stanie rzeczy wskazane przez powódkę zagadnienie prawne nie

może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, gdyż nie występuje w niniejszej sprawie.

Okoliczności sprawy nie wskazują także, aby zachodziły inne przesłanki

przewidziane w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności nie należą do nich podniesione

przez skarżącą kwestie związane z rolą samorządów zawodowych i celowością

wyjaśnienia podstaw i zakresu ich odpowiedzialności, jeśli nie spełniają kryteriów

wyznaczonych przez powołany przepis.

W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia tej skargi do rozpatrzenia.

Wobec uchybienia przez pozwanego terminowi do złożenia odpowiedzi na

skargę kasacyjną (art. 3987 § 1 k.p.c.), zawarty w niej wniosek o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego nie podlegał rozpoznaniu.