I CSK 158/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt I CSK 158/07

POSTANOWIENIE

Dnia 5 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. Ż.

przy uczestnictwie A. Ż.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 5 czerwca 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia

Sądu Okręgowego w T.

z dnia 9 listopada 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie w pkt I i III i sprawę w tym

zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego

rozpoznania

kasacyjnego.

i

rozstrzygnięcia

o

kosztach

postępowania

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 6 września 2005 r. dokonał podziału

majątku dorobkowego J. Ż. i A. Ż. Sąd ten ustalił, że pozostawali oni w związku

małżeńskim w okresie od 26 kwietnia 1986 r. do 13 września 2002 r. Przed

zawarciem małżeństwa uczestnik postępowania A. Ż. posiadał wkład mieszkaniowy

zgromadzony w Spółdzielni Mieszkaniowej oraz oszczędności w wysokości 840

dolarów USA. Oszczędności te przeznaczył na pokrycie kosztów wesela, zakup

samochodu Fiat 126p oraz bieżące utrzymanie rodziny. W czasie trwania

małżeństwa J. Ż. i A. Ż. otrzymali przydział mieszkania spółdzielczego typu

lokatorskiego. Na poczet wkładu przeznaczyli środki zgromadzone w spółdzielni

przez uczestnika postępowania oraz pieniądze pochodzące ze sprzedaży

samochodu Fiat 126p. Następnie mieszkanie to zostało sprzedane, a uzyskane ze

sprzedaży pieniądze i kredyt w wysokości 23 532 zł zostały przeznaczone na zakup

mieszkania przy ul. W., którego cena wynosiła 90 000 zł. Środki pochodzące z

majątku wspólnego stanowiły 33% tej ceny. Aktualnie mieszkanie ma wartość 130

240 zł. Od września 2002 r. z mieszkania korzysta wyłącznie uczestnik

postępowania. W chwili ustania wspólności majątkowej J. Ż. i A. Ż. byli zadłużeni

na kwotę ponad 15 000 zł.

Uwzględniając powyższe Sąd I instancji przy podziale majątku dorobkowego

przyznał wnioskodawczyni posiadane przez nią ruchomości należące do majątku

wspólnego o wartości 3 165 zł, a pozostałe składniki tego majątku przydzielił

uczestnikowi postępowania, zasądzając na rzecz wnioskodawczyni dopłatę

w wysokości 33 350,11 zł.

Sąd Okręgowy po rozpoznaniu apelacji wnioskodawczyni uwzględnił ją w

części dotyczącej własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Sąd drugiej

instancji zakwestionował sposób ustalenia jego wartości oraz wysokości wkładu na

nie pochodzącego z majątku odrębnego uczestnika postępowania. Według opinii

biegłego mieszkanie miało wartość 130 240 zł. Uczestnik postępowania dokonał

zaś nakładu odpowiadającego 33% wkładu lokatorskiego, stanowiącego 10%

wartości mieszkania, co daje kwotę 3 008 zł. W ocenie Sądu Okręgowego

spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego należało przyznać wnioskodawczyni,

wraz ze znajdującymi się w mieszkaniu ruchomościami, z uwagi na powierzenie jej

opieki nad małoletnim synem uczestników postępowania oraz wyjazd A. Ż. za

granicę. W tym zakresie Sąd drugiej instancji dokonał zmiany zaskarżonego

postanowienia i w konsekwencji zasądził na rzecz uczestnika postępowania spłatę

w wysokości 55 308 zł.

Skarga kasacyjna uczestnika postępowania została oparta o podstawę

naruszenia przepisów postępowania, a w jej ramach skarżący zarzucił w wyraźnie

sprecyzowanej formie obrazę art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. Faktycznie

jednak skarga kasacyjna zawiera także zarzut naruszenia art. 567 § 1 k.p.c.,

zamieszczony w części oznaczonej jako Ad 3, co wskazuje na jej niedokładność,

gdyż w części wstępnej skarga składa się faktycznie jedynie z pkt 1 i 2.

Skarżący wniósł w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie

mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Zarzut

naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie mógł zatem stanowić podstawy uwzględnienia

skargi kasacyjnej uczestnika postępowania. Bezzasadny był również zarzut

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd Okręgowy przy

orzekaniu

granic

apelacji,

w

wyniku

przydzielenia

wnioskodawczyni

własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. W apelacji

wnioskodawczyni wskazała bowiem, że postanowienie sądu pierwszej instancji

zaskarża w całości. Zmiana zaskarżonego postanowienia w tym zakresie, w wyniku

modyfikacji stanowiska wnioskodawczyni na późniejszym etapie postępowania,

z odwołaniem się do zmiany okoliczności faktycznych, które zaszły po wydaniu

zaskarżonego postanowienia (wyjazd uczestnika postępowania za granicę) nie

stanowiła w tych okolicznościach wyjścia poza granice apelacji.

Usprawiedliwiony był natomiast zarzut naruszenia art. 567 § 1 k.p.c.

w wyniku wadliwego orzeczenia w przedmiocie nakładów poczynionych z majątku

odrębnego uczestnika postępowania na majątek wspólny. Sąd drugiej instancji

podkreślił, iż uzupełnił postępowanie dowodowe jedynie w odniesieniu do

wysokości nakładów, które powinny uwzględniać w jego ocenie „wartość

mieszkania lokatorskiego.” Po ustaleniu wysokości wkładu na mieszkanie Sąd

drugiej instancji przyjął, że uczestnik postępowania dokonał nakładu na poczet tego

wkładu

w wysokości jego 33%, w wyniku likwidacji własnej książeczki

mieszkaniowej. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie kwestionował ustalenia Sądu

I instancji, że na poczet tego wkładu zostały przeznaczone środki zgromadzone na

książeczce

mieszkaniowej

uczestnika

postępowania

oraz

pochodzące

ze

sprzedaży samochodu Fiat 126p, który według ustaleń tego Sądu uczestnik kupił za

oszczędności zgromadzone przed zawarciem małżeństwa. Sąd drugiej instancji nie

wyjaśnił, z jakich powodów przy tego rodzaju ustaleniach przyjął, że nakład

uczestnika postępowania na poczet wkładu lokatorskiego ograniczył się wyłącznie

do jego części pokrytej ze środków pochodzących z książeczki mieszkaniowej

uczestnika postępowania.

Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił również bliżej na jakich zasadach nastąpiło

przekształcenie prawa lokatorskiego na prawo własnościowe przyjmując w swoim

rozliczeniu, że relacja pomiędzy wkładem wymaganym dla lokalu lokatorskiego

i własnościowego stanowiła 1 do 10, bez dokonania ustalenia, jaka była

rzeczywista wysokość wkładu na lokal własnościowy i w jaki sposób zaliczono na

jego poczet wpłacony wcześniej wkład lokatorski. Stanowiło to istotne uchybienie,

bowiem o wysokości nakładu uczestnika postępowania na powstanie prawa

własnościowego do lokalu przy ul. P. powinna decydować relacja pomiędzy

wielkością nakładu na poczet wkładu na mieszkanie lokatorskie i własnościowe w

odniesieniu do ceny uzyskanej następnie za jego zbycie. Sąd drugiej instancji

pominął także zupełnie przy swoich wyliczeniach, że przedmiotem podziału było

kolejne własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, które jedynie w części zostało

nabyte ze środków pochodzących ze sprzedaży mieszkania przy ul. P. Ustalenie

zatem nakładu uczestnika postępowania na to mieszkanie w wyniku przeniesienia

procentowego udziału z nakładu lokatorskiego na poprzednio nabyty lokal, jako

podstawy do wyliczenia nakładu w relacji do aktualnej wartości rynkowej obecnego

mieszkania stron było z tego względu również wadliwe.

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut błędnego rozstrzygnięcia co do

nakładów poczynionych przez uczestnika postępowania był uzasadniony i skarga

kasacyjna podlegała uwzględnieniu.

Bezprzedmiotowe były z kolei zawarte w jej uzasadnieniu uwagi co do

popełnionych przez Sąd drugiej instancji błędów rachunkowych przy rozliczeniu

długów

obciążających

majątek

wspólny

bowiem

ewentualne

wadliwości

postępowania w tym zakresie nie były przedmiotem zarzutów zawartych w skardze

kasacyjnej.

kg